तस्य तत्सर्वमाचख्यौ भगिनी रामविक्रमम्। खरदूषणसंयुक्तं राक्षसानां पराभवम्
त्यावर त्याच्या बहिणीने त्याला सर्व काही सांगितले — रामाचे पराक्रम, खर आणि दूषण यांच्यासह राक्षसांचा पराभव.
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः कालचोदितः। रामस्य वधमाकाङ्क्षन्मारीचं मनसागमत्
मग आप्तांचे वध ऐकून, काळाच्या प्रेरणेने रावणाच्या मनात रामाचा वध करण्याची इच्छा निर्माण झाली आणि त्याचे मन मारीचाकडे वळले.
स निश्चित्यततः कृत्यं सागरं लवणाकरम्। ऊर्ध्वमाचक्रमे राजा विधाय नगरे विधिम्
आपले कर्तव्य ठरवून, राजाने आपल्या नगरातील सर्व व्यवस्था करून, खारट समुद्र ओलांडला.
त्रिकूटं समतिक्रम्य कालपर्वतमेव च। ददर्श मकरावासं गम्भीरोदं महोदधिम्
त्रिकूट आणि काळ पर्वत ओलांडून, त्याने गहिरा आणि विशाल असा, मकरांचा निवास असलेला समुद्र पाहिला.
तमतीत्याथ गोकर्णमभ्यगच्छद्दशाननः। दयितं स्तानमव्यग्रं शूलपाणेर्महात्मनः
तो समुद्र ओलांडून, रावण गोकर्ण या स्थळी पोहोचला, जे त्रिशूळधारी महात्म्याचे आवडते आणि शांत स्थान होते.
तत्राभ्यगच्छन्मारीचं पूर्वामात्यं दशाननः। पुरा रामभयादेव तापसं प्रियजीवितम्
तेथे रावणाने मारीचाला भेट दिली, जो पूर्वी त्याचा मंत्री होता आणि रामाच्या भीतीने आपले प्राण वाचवण्यासाठी तपस्वी झाला होता.
मारीचस्त्वथ संभ्रान्तो दृष्ट्वा रावणमागतम्। पूजयामास सत्कारैः फलमूलादिभिस्ततः
मारीचाने रावण आल्याचे पाहून घाबरला, पण त्याने त्याचे आदरातिथ्य केले आणि फळे-मुळे देऊन त्याचे स्वागत केले.
विश्रान्तं चैनमासीनमन्वासीनः स राक्षसः। उवाच प्रश्रितं वाक्यं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्
रावण विश्रांती घेत बसला तेव्हा मारीचा देखील जवळ बसला आणि तो बोलण्यात कुशल असल्याने नम्रपणे त्याला विचारले.
न ते प्रकृतिमान्वर्णः कच्चित्क्षेमं पुरे तव। कच्चित्प्रकृतयः सर्वा भजन्ते त्वां यथा पुरा
तुझा चेहरा नेहमीसारखा वाटत नाही; तुझ्या नगरात सर्व काही ठीक आहे ना? तुझे सर्व प्रजाजन पूर्वीसारखेच तुझी सेवा करतात ना?
किमिहागमने चापि कार्यं ते राक्षसेश्वर। कृतमित्येव तद्विद्धि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्
राक्षसाधिपती, तुला येथे येण्याचे कारण काय? ते काम कितीही कठीण असो, ते पूर्ण झाले असे समज.
शशंस रावणस्तस्मै तत्सर्वं रामचेष्टितम्। समासेनैव कार्याणि क्रोधामर्षसमन्वितः
रावणाने त्याला रामाने केलेल्या सर्व गोष्टी सांगितल्या आणि राग व द्वेषाने भरून आपल्या मनातील हेतू थोडक्यात मांडले.
मारीचस्त्वब्रवीच्छ्रत्वा समासेनैव रावणम्। अलं ते राममासाद्य वीर्यज्ञो ह्यस्मि तस्य वै
मारीचाने ते ऐकून रावणाला थोडक्यात उत्तर दिले, 'रावण, तुला रामाशी वैर करणे योग्य नाही; मी त्याच्या सामर्थ्याची खरी ओळख ठेवतो.'
बाणवेगं हि कस्तस्य शक्तः सोढुं महात्मनः। प्रव्रज्यायां हि मे हेतुः स एव पुरुषर्षभः। विनाशमुखमेतत्ते केनाख्यातं दुरात्मना
त्याच्या बाणांचा वेग कोण सहन करू शकेल, तो तर मोठ्या धैर्याचा आहे. त्याच्यामुळेच मी संन्यास घेतला. हे उत्तम पुरुषा, तुला या विनाशाच्या मार्गाची माहिती कुणी दिली, आणि कोणत्या वाईट हेतूने?
तमुवाचाथ सक्रोधो रावणः परिभर्त्सयन्। अकुर्वतोऽस्मद्वचनं स्यान्मृत्युरपि ते ध्रुवम्
तेव्हा रावण रागाने त्याला झापत म्हणाला, "माझं म्हणणं ऐकले नाहीस तर तुला मृत्यूही निश्चित आहे."
मरीचश्चिन्तयामास विशिष्टान्मरणं वरम्। अवश्यं मरणे प्राप्ते करिष्याम्यस्य यन्मतम्
मरीचाने मनात विचार केला, 'रामाच्या हातून मरण हे दुसऱ्या कोणत्याही मृत्यूपेक्षा श्रेष्ठ आहे. आता मृत्यू टळणारच नाही, तर याचं म्हणणं मी पाळीन.'
ततस्तं प्रत्युवाचाथ मारीचो रक्षसांवरम्। किं ते साह्यां मया कार्यं करिष्याम्यवशोपि तत्
मग मरीच हा राक्षसांचा श्रेष्ठ त्याला म्हणाला, "तुला माझ्याकडून काय मदत हवी आहे? माझ्या इच्छेविरुद्ध जरी असलं तरी मी ते करीन."
तमब्रवीद्दशग्रीवो गच्छ सीतां प्रलोभय। रत्नशृङ्गो मृगो भूत्वा रत्नचित्रतनूरुहः
दशमुखाने त्याला सांगितलं, "जा, आणि मृगाचं रूप घेऊन रत्नांनी सजलेले शिंग व अंग असलेला हरण होऊन सीतेला फसव."
ध्रुवं सीता समालक्ष्यत्वां रामं चोदयिष्यति। अपक्रान्ते च काकुत्स्थे सीता वश्या भविष्यति
नक्कीच, सीता तुला पाहून रामाला त्या हरणाचा पाठलाग करायला लावेल; आणि काकुत्स्थ तिथून निघून गेला की, सीता माझ्या ताब्यात येईल.
तामादायापनेष्यामि ततः स नभविष्यति। भार्यावियोगाद्दुर्बुद्धिरेतत्साह्यं कुरुष्व मे
मी मग तिला पकडून घेऊन जाईन, आणि राम काहीच करू शकणार नाही. पत्नीपासून दूर झाल्यावर तो मूर्ख हरवून जाईल—म्हणून मला मदत कर.
इत्येवमुक्तोमारीचः कृत्वोदकमथात्मनः। रावणं पुरतो यान्तमन्वगच्छत्सुदुःखितः
असं सांगितल्यावर मरीचाने स्वतःसाठी पाणी घेतलं आणि खूप दुःखी मनाने रावणाच्या मागे निघाला.
ततस्तस्याश्रमं गत्वारामस्याक्लिष्टकर्मणः। चक्रतुस्तद्यथा सर्वमुभौ यत्पूर्वमन्त्रितम्
मग ते दोघं रामाच्या आश्रमाजवळ गेले, ज्या रामाची कर्मे शुद्ध आहेत, आणि आधी ठरवलं तसंच सगळं त्यांनी केलं.
रावणस्तु यतिर्भूत्वा मुण्डः कुण्डीत्रिदण्डधृत्। मृगश्चभूत्वामारीचस्तं देशमुपजग्मतुः
रावणाने संन्याशाचं रूप घेतलं—डोक्यावर केस नाहीत, हातात कमंडलू आणि त्रीदंड—आणि मरीच हरण होऊन त्या जागी गेले.
दर्शयामास मारीचो वैदेहीं मृगरूपधृत्। चोदयामास तस्यार्थे सा रामं विधिचोदिता
मरीचाने हरणाचं रूप घेऊन वैदेहीसमोर आपली छबी दाखवली; आणि विधीने घडावं तसं, तिने रामाला त्या हरणाचा पाठलाग करायला सांगितलं.
रामस्तस्याः प्रियं कुर्वन्धनुरादाय सत्वरः। रक्षार्थे लक्ष्मणं न्यस्य प्रययौ मृगलिप्सया
रामाने तिला आनंद द्यावा म्हणून पटकन धनुष्य घेतलं, लक्ष्मणाला तिच्या रक्षणासाठी ठेवून, हरणाच्या मागे गेला.
स धन्वी बद्धतूणीरः खङ्गगोधाङ्गुलित्रवान्। अन्वधावन्मृगं रामो रुद्रस्तारामृगं यथा
धनुष्य, बाणांची तूणीर, तलवार आणि हातात कवच घालून, राम त्या हरणाचा पाठलाग करू लागला, जसं रुद्राने ताऱ्याच्या हरणाचा केला होता.
सोऽन्तर्हितः पुनस्तस्य दर्शनं राक्षसो व्रजन्। चकर्ष महदध्वानं रामस्तं वुबुधे ततः
तो राक्षस कधी दिसत होता, कधी नाही, आणि रामाला दूरवर नेऊ लागला; पण रामाला त्याची फसवणूक समजली.
निशाचरं विदित्वा तं राघवः प्रतिभानवान्। अमोघं शरमादाय जघान मृगरूपिणम्
राघवाने त्याला निशाचर ओळखलं आणि हुशारीने एक अचूक बाण घेऊन त्या हरणाच्या रूपातील राक्षसाला मारलं.
स रामवाणाभिहतः कृत्वा रामस्वरं तदा। हा सीते लक्ष्मणेत्येवं चुक्रोशार्तस्वरेण ह
रामाचा बाण लागल्यावर त्याने रामाचा आवाज काढून, 'हाय सीते! हाय लक्ष्मणा!' असं मोठ्या वेदनेने ओरडलं.
शुश्राव तस्य वैदेही ततस्तां करुणां गिरम्। साप्रापतत्ततः सीता तामुवाचाथ लक्ष्मणः
वैदेहीने त्या करुण हाका ऐकल्या, आणि त्याने मन हेलावून गेल्यावर, सीतेने लक्ष्मणाला बोलावलं.
अलं ते शङ्कया भीरु को रामं प्रहरिष्यति। मुहूर्ताद्द्रक्ष्यसे रामं भर्तारं त्वं शुचिस्मितम्
लक्ष्मण तिला म्हणाला, "घाबरू नकोस, भीती सोड. रामाला कोण मारू शकतं? थोड्याच वेळात तुझा पती राम तुला दिसेल, हसऱ्या चेहऱ्याची सीते."