मेघस्तनितनिर्घोषो नीलाभ्रचयसन्निभः। देवारिर्दितिजो वीरो नृसिंहं समुपाद्रवत्
मेघांच्या गडगडाटासारखा आवाज करत, काळ्या मेघासारखा दिसणारा, दितीचा वीर पुत्र, देवांचा शत्रू, नरसिंहावर धावून गेला.
समुत्पत्य ततस्तीक्ष्णैर्मृगेन्द्रेण बलीयसा। नारसिंहेन वपुषादारितः करजैर्भृशम्
मग त्या शक्तिशाली नरसिंहाने उडी मारून, तीक्ष्ण नखांनी त्याला जोरात फाडून टाकलं.
एवं निहत्य भगवान्दैत्येनद्रं रिपुघातिनम्। भूयोऽन्यः पुण्डरीकाक्षः प्रभुर्लोकहिताय च। कश्यपस्यात्मजः श्रीमानदित्या गर्भधारितः
अंधक नावाच्या दैत्याचा वध केल्यावर, कमळासारख्या डोळ्यांचा, सर्व जगाच्या कल्याणासाठी भगवान पुन्हा कश्यपांचा तेजस्वी पुत्र म्हणून, अदितीच्या गर्भातून जन्माला आला.
पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रसूत भर्गमुत्तमम्
एक हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर अदितीने श्रेष्ठ तेजस्वी पुत्राला जन्म दिला.
दुर्दिनाम्भोदसदृशो दीप्ताक्षो वामनाकृतिः। दण्डी कमण्डलुधरः श्रीवत्सोरसि भूषितः। जटी यज्ञोपवीती च भगवान्बालरूपधृक्
तो काळ्या मेघासारखा, तेजस्वी डोळ्यांचा, बुटक्या रूपाचा, हातात काठी व कमंडलू असलेला, छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला, जटाधारी, यज्ञोपवीत घातलेला, बालकाच्या रूपात प्रकट झाला.
यज्ञवाटं गतः श्रीमान्दानवेन्द्रस्य वै तदा। बृहस्पतिसहायोऽसौ प्रविष्टो बलिनो मखे
तो तेजस्वी भगवान त्या वेळी दानवांचा राजा बलिच्या यज्ञस्थळी बृहस्पतीसह गेला आणि त्या यज्ञात प्रवेश केला.
तं दृष्ट्वावामनतनुं प्रहृष्टो बलिरब्रवीत्। प्रीतोस्मि दर्शने विप्र ब्रूहि त्वं किं ददानिते
त्या बुटक्या रूपातील ब्राह्मणाला पाहून बली आनंदित झाला आणि म्हणाला, 'तुझ्या दर्शनाने मी प्रसन्न झालो आहे, ब्राह्मणा, सांग, तुला काय द्यावे?''
एवमुक्तस्तु बलिना वामनः प्रत्युवाच ह
बलिने असे विचारल्यावर वामनाने उत्तर दिले.
स्वस्तीत्युक्त्वा बलिं देवः स्मयमानोऽभ्यभाषत। मेदिनीं दानवपते देहि मे विक्रमत्रयम्
'सर्व मंगल होवो,' असे म्हणून देवाने हसत बलिला उद्देशून सांगितले, 'दानवाधिपती, मला फक्त तीन पावलांची जमीन दे.'
बलिर्ददौ प्रसन्नात्मा विप्रायामिततेजसे। ततो दिव्याद्भुततमं रूपं विक्रमतोहरेः
बलीने आनंदी मनाने त्या अपरंपार तेजस्वी ब्राह्मणाला ती मागणी दिली; त्यानंतर विष्णूंनी अद्भुत, दिव्य रूप धारण केले.
विक्रमैस्त्रिभिरक्षोभ्यो जहाराशु स मेदिनीम्। ददौ शक्राय च महीं विष्णुर्देवः सनातनः
त्या अढळ तीन पावलांनी त्याने लगेचच पृथ्वी जिंकली आणि सनातन विष्णूंनी ती पृथ्वी इंद्राला दिली.
एष ते वामनो नाम प्रादुर्भावः प्रकीर्तितः। तेन देवाः प्रादुरासन्वैष्णवं चोच्यते जगत्
ही वामन नावाची प्रकट कथा तुला सांगितली; त्याच्यामुळे देवांचा उदय झाला आणि हे जग वैष्णव म्हणून ओळखले जाते.
असतां निग्रहार्थाय धर्मसंरक्षणाय च। अवतीर्णो मनुष्याणामजायत यदुक्षये। यं देवंविदुषोगान्ति तस्य कर्माणि सैन्दव
दुष्टांचा नाश आणि धर्माचे रक्षण करण्यासाठी, तो यदू वंशाच्या शेवटी मानवांमध्ये अवतरला; जे देवांना ओळखतात, ते त्याच्याकडे जातात, हे सैंधव, त्याची कृत्ये अशी आहेत.
अनाद्यन्तमजं देवं प्रभुंलोकनमस्कृतम्। यं देवं विदुषोगान्तितस् कर्माणि सैन्धव
जो देव अनादी, अनंत, अजन्मा, सर्व लोकांनी वंदनीय आहे; जे देवांना ओळखतात, ते त्याच्याकडे जातात, हे सैंधव, त्याची कृत्ये अशी आहेत.
यमाहुरजितंकृष्णं शङ्खचक्रगदाधरम्। श्रीवत्सधारिणं देवं पीतकौशेयवाससम्
ज्याला अजेय, कृष्ण, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा, छातीवर श्रीवत्स असलेला, पिवळ्या रेशमी वस्त्रात शोभणारा देव म्हणतात.
प्रधानं सोऽस्त्रविदुषां तेन कृष्णन रक्ष्यते
तो शस्त्रविद्येत निपुण असणाऱ्यांमध्ये प्रमुख आहे; त्याच्यामुळे कृष्णाचे रक्षण होते.
सहायः पुण्डरीकाक्षः श्रीमानतुलविक्रमः। समानस्यन्दने पार्थमास्थाय परवीरहा
कमळासारख्या डोळ्यांचा, अतुलनीय पराक्रमाचा, तेजस्वी भगवान, पार्थासोबत एकाच रथावर बसून, शत्रूंचा संहार करणारा आहे.
न शक्यते तेन जेतुं त्रिदशैरपि दुःसहः। कः पुनर्मानुषो भावो रणे पार्थं विजेष्यति
स्वर्गातील देवसुद्धा ज्याला जिंकू शकत नाहीत, मग मनुष्यांमध्ये कोण युद्धात पार्थाला हरवू शकेल?
तमेकं वर्जयित्वातु सर्वंयौधिष्ठिरं बलम्। चतुरः पाण्डवात्राजन्दिनैकं जेप्यसे रिपून्
त्याला वगळता, तू युधिष्ठिराच्या सर्व सैन्याचा पराभव करू शकशील; राजन, चार पांडवांना एकाच दिवशी जिंकू शकशील.
तस्मात्त्वंपार्थरहितान्पाण्डवान्वारयिष्यसि। एतद्धि पुरुषव्याघ्र मया दत्तो वरस्तव
म्हणून, पार्थ नसताना तू पांडवांना रोखू शकशील; हे वर मी तुला दिले आहे, पुरुषसिंहा.
इत्येवमुक्त्वा नृपतिं सर्वपापहरो हरः। उमापतिः पशुपतिर्यज्ञहा त्रिपुरार्दनः
असं सांगून, सर्व पापांचा नाश करणारा, पार्वतीचा स्वामी, पशूंचा अधिपती, यज्ञाचा संहार करणारा आणि त्रिपुराचा संहार करणारा महादेव राजाला म्हणाला.
वामनैर्विकटैः कुब्जैरुग्रश्रवणदर्शनैः। वृतः पारिषदैर्घोरैर्नानाप्रहरणोद्यतैः
त्याच्या भोवती भीषण, वेडेवाकडे, कुबड्या, विकृत आणि भयंकर आवाज व रूप असलेले, वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सज्ज असे त्याचे गण उभे होते.
त्र्यम्बको राजशार्दूल भगनेत्रनिपातनः। उमासहायो भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत
तीन डोळ्यांचा, भगाचे डोळे फोडणारा, पार्वतीसह असणारा तो भगवान तिथेच अदृश्य झाला, हे राजसिंह.
एवमुक्तस्तु नृपतिः स्वमेव भवनं ययौ। पाण्डवाश्च वने तस्मिन्न्यवसन्काम्यके तथा
असं ऐकून राजा आपल्या राजवाड्यात परत गेला आणि पांडव त्या काम्यक वनातच राहिले.
एवं हृतायां कृष्णायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम्। अत ऊर्द्वं नरव्याघ्राः किमकुर्वत पाण्डवाः
द्रौपदीचं अपहरण होऊन तिला अपरिमित दु:ख सहन करावं लागलं, त्यानंतर त्या नरसिंह पांडवांनी पुढे काय केलं?
एवं कृष्णां मोक्षयित्वाविनिर्जित्य जयद्रथम्। आसांचक्रे मुनिगणैर्धर्मराजो युधिष्टिरः
द्रौपदीला सोडवून जयद्रथाचा पराभव केल्यावर धर्मराज युधिष्ठिराने ऋषीगणांसोबत योग्य विधी केले.
तेषां मध्येमहर्षीणां शृण्वतामनुशोचताम्। मार्कण्डेयमिदं वाक्यमब्रवीत्पाण्डुनन्दनः
त्या महर्षींच्या मध्ये, जे ऐकत आणि दुःखी होत होते, पांडुपुत्राने मर्कंडेय ऋषींना असे विचारले.
भगवन्देवर्षीणां त्वं ख्यातो भूतभविष्यवित्। संशयं परिपृच्छमि च्छिन्धि मे हृदि संस्थितम्
भगवंत, तुम्ही देवर्षींत प्रसिद्ध आहात, भूतकाळ आणि भविष्यकाळ जाणता; माझ्या मनात असलेला हा शंका कृपया दूर करा.
द्रुपदस्य सुता ह्येषा वेदिमध्यात्समुत्थिता। अयोनिजा महाभागास्नुषा पाण्डोर्महात्मनः
ही द्रुपदाची कन्या, वेदीच्या मध्यातून जन्मलेली, गर्भातून नव्हे, फार भाग्यवान आहे आणि पांडु या महात्म्याची सून आहे.
मन्ये कालश्च भगवान्दैवं च दुरतिक्रमम्। भवितव्यं च भूतानां यस् नास्ति व्यतिक्रमः
मला वाटतं, भगवंत, काळ आणि विधिलिखित यांना कोणीही टाळू शकत नाही, आणि जे होणार आहे ते अटळच असतं.