इत्येवमुक्तस्तु स सिन्धुनाथ- स्तां द्रौपदीमाहविशालनेत्राम्। आरुह्यतामाशु रथं मदीयं मा त्वां वलाद्दौपदिकर्षयेहम्
अशी बोलल्यावर, सिंधूचा राजा त्या मोठ्या डोळ्यांच्या द्रौपदीला म्हणाला, 'लवकर माझ्या रथावर चढ, मी तुला जबरदस्तीने ओढू नये, हे द्रुपदकन्ये.'
सा ताननुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा जिघृक्षमाणानवभर्त्सयन्ती। प्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा
ती मोठ्या डोळ्यांची द्रौपदी, तिला पकडू पाहणाऱ्यांकडे रोषाने पाहत आणि त्यांना झिडकारत, भीतीने म्हणाली, 'माझ्यावर हात लावू नका, मला स्पर्श करू नका!' आणि तिने पुरोहित धौम्याला हाक मारली.
जग्राह तामुत्तरवस्त्रदेशे जयद्रथस्तं समवाक्षिपत्सा। तया समाक्षिप्ततनुः स पापः पपात शाखीव निकृत्तमूलः
जयद्रथाने तिच्या वरच्या वस्त्राला पकडले आणि तिला ओढले; पण तिने विरोध केला. तिच्या ओढण्याने तो पापी जणू मुळापासून तुटलेल्या फांदीसारखा खाली पडला.
प्रगृह्यमाणा तु महाजवेन मुहुर्विनिःश्वस्य च राजपुत्री। सा मृष्यमाणा रथमारुरोह धौम्यस्य पादावभिवाद्य कृष्णा
महाराजांच्या कन्येला मोठ्या जोराने ओढले जात असतानाही, ती वारंवार सुस्कारा टाकत, सहन करत, धौम्यांच्या पायांना वंदन करून रथावर चढली.
नेयं शक्या त्वया नेतुमविजित्य महारथान्। धर्मं क्षत्रस् पौराणमवेक्षस्व जयद्रथ
जयद्रथा, या महायोध्यांना हरविल्याशिवाय तू तिला घेऊन जाऊ शकत नाहीस. क्षत्रियांचा प्राचीन धर्म लक्षात ठेव.
क्षुद्रं कृत्वाफलंपापं त्वं प्राप्स्यसि न संशयः। आसाद्य पाण्डवान्वीरान्धर्मराजपुरोगमान्
तु केलेल्या नीच आणि पापी कृत्याचा फळ तुला नक्कीच मिळेल, यात शंका नाही; कारण तू धर्मराज युधिष्ठिर यांच्या नेतृत्वाखालील पराक्रमी पांडवांना भेटला आहेस.
इत्युक्तवाह्रियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम्। अन्वगच्छत्तदा धौम्यः पदातिगणमध्यगः
अशी ही कीर्तीशाली राजकन्या ओढली जात असताना, धौम्य पुरोहित पायदळाच्या मध्यातून तिच्या मागे गेला.
ततो दिशः संपरिवृत्य पार्था मृगान्वराहान्महिपांस्च हन्वा। धनुर्धराः श्रेष्ठतमाः पृथिव्यां पृथक्चरन्तः सहिता बभूवुः
मग पृथेचे पुत्र सर्व दिशांना वळून, हरणे, रानडुकरे आणि इतर प्राणी मारू लागले; पृथ्वीवरील श्रेष्ठ धनुर्धारी, वेगवेगळ्या दिशांनी फिरत असूनही, एकत्रच होते.
ततो मृगव्यालजनानुकीर्णं महावनं तद्विहगोपघुष्टम्। भ्रातॄंश्च तानभ्यवदद्युधिष्ठिरः श्रुत्वा गिरो व्याहरतां मृगाणाम्
त्या मोठ्या वनात, जिथे अनेक वन्य प्राणी आणि पक्षी होते, प्राण्यांच्या हाका ऐकून युधिष्ठिराने आपल्या भावांशी बोलायला सुरुवात केली.
आदित्यदीप्तां दिशमभ्युपेत्य मृगा द्विजाः क्रूरमिमे वदन्ति। आयासमुग्रं प्रतिवेदयन्तो महाभयं शत्रुभिर्वाऽवमानम्
सूर्यप्रकाशाने उजळलेल्या दिशेकडे जाताना, हे द्विजांनो, हे प्राणी कठोर आवाज काढतात, जणू काही तीव्र थकवा, मोठा धोका किंवा शत्रूंकडून अपमान याची सूचना देत आहेत.
क्षिप्रं निवर्तध्वमलं मृगैर्नो मनो हि मे दूयति दह्यते च। बुद्धिं समाच्छाद्य च मे समन्यु- रुद्धूयते प्राणपतिः शरीरे
लवकर परत चला; आता पुरे झाले हे शिकार! माझे मन फारच अस्वस्थ आणि जळत आहे. माझी बुद्धी गोंधळली आहे आणि शरीरात श्वासही अस्वस्थ झाला आहे.
सरः सुपर्णन हृतोरगेन्द्र- मराजकं राष्ट्रमिवेह शान्तम्। एवंविधं मे प्रतिभाति काम्यकं शौण्डैर्यथा पीतसुरश्च कुम्भः
हे सरोवर, मोठ्या पक्षी आणि सर्पराजाशिवाय, जणू राजाशिवायचे राज्य शांत आणि ओसाड वाटते. तसेच हे काम्यक वन मला जणू शूरांनी रिकामे केलेले मद्यपात्र भासते.
ते सैन्धवैरग्न्यनिलोग्रवेगै- र्महाजवैर्वाजिभिरुह्यमानाः। युक्तैर्बृहद्भिः सुरथैर्नृवीरा- स्तदाश्रमायाभिमुखा बभूवुः
ते बलवान वीर मोठ्या आणि सुंदर रथांमध्ये, अग्नी, वारा आणि वज्रासारख्या वेगवान घोड्यांनी ओढले जाऊन, त्या आश्रमाकडे निघाले.
तेषां तु गोमायुरनल्पघोषो निवर्ततां वाममुपेत्य पार्श्वम्। प्रव्याहरत्तत्प्रविमृश्य राजा प्रोवाच भीमं च धनंजयं च
ते मागे वळत असताना, मोठ्या आवाजात ओरडणारा एक कोल्हा त्यांच्या डाव्या बाजूने आला; राजा हे पाहून विचार करून भीम आणि धनंजय यांना बोलला.
यथा वदत्येप विहीनयोनिः सालावृकोवाममुपेत्य पार्स्वम्। सुव्यक्तमस्मानवमत्य पापैः कृतोऽभिमर्दः कुरुभिः प्रसह्य
जसा हा नीच योनीत जन्मलेला कोल्हा आपल्या डाव्या बाजूने येऊन ओरडतो आहे, तसंच पापी कुरूंनी आपल्यावर उघडपणे अन्याय केला आणि आपली अवहेलना केली.
एत्याथ ते तद्वनमाविशन्तो महत्यरण्ये मृगयां चरित्वा। बालामपश्यन्त तदा रुदन्तीं धात्रेयिकां प्रेष्यवधूं प्रियायाः
मग त्या मोठ्या जंगलात शिकार करून ते आत गेले, तेव्हा त्यांना रडणारी एक तरुणी दिसली—ती त्यांच्या प्रिय पत्नीच्या धाईची सून होती.
तामिन्द्रसेनस्त्वरितोऽभिसृत्य रथादवप्लुत्य ततोऽभ्यधावत्। प्रोवाच चैनां वचनं नरेन्द्र धात्रेयिकामार्ततरस्तदानीम्
इंद्रसेन वेगाने रथातून उडी मारून तिच्याकडे धावला; तेव्हा दुःखी राजाने त्या धाईच्या सूनिला विचारले.
कच्चित्परैर्नापकृतं वनेऽस्मिन्
या जंगलात तुला कुणी त्रास दिला आहे का?
पर्याकुला साधु समीक्ष्यसूत- मभ्यापतन्तं द्रुतमिन्द्रसेनम्। उरो घ्नती कष्टतरं तदानी- मुच्चैः प्रचुक्रोश हृतेति देवी
इंद्रसेन सारथी तिच्याकडे धावत येताना पाहून, राणी घाबरून छातीवर हात मारत मोठ्याने ओरडली, 'ती नेली गेली आहे!'
अनिन्द्यरूपा तु विशालनेत्रा शरीरतुल्या कुरुपुङ्गवानाम्। `केनात्मनाशाय यदापनीता छिद्रं समासाद्य नरेन्द्रपत्नी
ती निर्दोष रूपाची, मोठ्या डोळ्यांची आणि कुरु वीरांसारखीच उंचीची होती—राजपत्नीस कोणाने, संधी साधून, तिच्या विनाशासाठी पळवून नेले?
यद्येव देवीं पृथिवीं प्रविष्टा दिवं प्रपन्नाऽप्यथवा समुद्रम्। तस्या गमिष्यन्ति पदे हि पार्था- स्तथा हि संतप्यति धर्मराजः
राणी पृथ्वीमध्ये शिरली असो, आकाशात गेली असो किंवा समुद्रात गेली असो, पांडव तिच्या मागे जातील; इतका धर्मराज युधिष्ठिर दुःखी आहे.
को हीदृशानामरिमर्दनानां क्लेशक्षमाणामपराजितानाम्। प्राणैः समामिष्टतमां जिहीर्षे- दनुत्तमं रत्नमिव प्रमूढः
अशा शत्रूंचा संहार करणाऱ्या, कष्ट सहन करणाऱ्या आणि अजिंक्य असलेल्या वीरांची सर्वात प्रिय गोष्ट, जणू अमूल्य रत्न, कोण मूर्ख प्राणावर उदार होऊन हिसकावून नेईल?
न बुध्यते नाथवतीमिहाद्य बहिश्चरं हृदयं पाण्डवानाम्। कस्याद्य कायं प्रतिभिद्य घोरा महीं प्रवेक्ष्यन्ति शिताः शराग्र्याः
आज पांडवांच्या हृदयाला तिच्या अनुपस्थितीची जाणीव होत नाही, जणू त्यांचा रक्षण करणारा नाही; कोणाच्या शरीराला आज तीक्ष्ण बाण भेदून पृथ्वीवर पाडतील?
मा त्वं शुचस्तां प्रति भीरु विद्धि यथाऽद्य कृष्णा पुनरेष्यतीति। निहत्य सर्वान्द्विषतः समग्रा- न्पार्थाः समेष्यनत्यथ याज्ञसेन्या
भीतीने दुःखी होऊ नकोस; आज कृष्णा परत येईल, हे जाण. पांडव सर्व शत्रूंचा नाश करून याज्ञसेनीला परत आणतील.
अथाब्रवीच्चारुमुखं प्रसृज्य धात्रेयिका सारथिमिन्द्रसेनम्। जयद्रथेनापहृताप्रमथ्य पञ्चेन्द्रकल्पान्परिभूय कृष्णा
तेव्हा धाईची सून सुंदर चेहऱ्याच्या सोबतीला सोडून इंद्रसेन सारथ्याला म्हणाली: 'जयद्रथाने, इंद्रासारख्या वीरांना हरवून, कृष्णेला पळवून नेले.'
तिष्ठन्ति वर्त्मानि नवान्यमूनि वृक्षाश्च न म्लान्ति तथैव भग्नाः। आवर्तयध्वं ह्यनुयात शीघ्रं न दूरयातैव हि राजपुत्री
इथे नवे पाऊलवाट दिसतात; झाडे तुटली असली तरी कोमेजलेली नाहीत. पटकन वळा आणि पाठलाग करा—राजकुमारी फार दूर गेलेली नाही.
सन्नह्यध्वं सर्व एवेन्द्रकल्पा महान्ति चारूणि च दंशनानि। गृह्णीत चापानि महाधनानि शरांश्च शीघ्रं पदवीं व्रजध्वम्
सर्वजण, इंद्रासारखे बलवान, शस्त्र धरा; मोठी आणि सुंदर कवच घाला, उत्तम धनुष्य आणि तीक्ष्ण बाण घ्या, आणि पटकन तिच्या मागे जा.
पुरा हि निर्भर्त्सनदण्डमोहिता प्रमूढचित्ता वदनेन शुष्यता। ददाति कस्मैचिदनर्हते तनुं वराज्यपूर्णामिव भस्मनि स्रुचम्
कधी कठोर बोलणी आणि शिक्षा मिळून तिचे मन गोंधळले, चेहरा कोमेजला, आणि तिला अयोग्य व्यक्तीकडे दिले गेले—जणू तुपाने भरलेली समई राखेत टाकावी.
पुरा तुषाग्नाविव हूयते हविः पुरा श्मशाने स्रगिवापविद्ध्यते। पुरा च सोमोऽध्वरगोऽवलिह्यते शुना यथा विप्रजने प्रमोहिते
कधी जणू थंड राखेत आहुती टाकावी, किंवा स्मशानात हार फेकावा, किंवा यज्ञात सोम राहून पुजाऱ्यांच्या अनुपस्थितीत कुत्र्याने चाटावा, तशी तिची अवस्था झाली.
पुरा हि पार्थाश्च दृतौ च कापिली प्रसिच्छते क्षीरधारा यतध्वम्'। महत्यरण्ये मृगयां चरित्वा पुरा सृगालो नलिनीं विगाहते
पूर्वी, हे पांडव आणि द्रुपदकन्या, जणू दूधाच्या धारा रोखल्या गेल्या, मोठ्या जंगलात शिकार करून परतलात, आणि एकदा कोल्हा कमळाच्या तळ्यात शिरला.