तथाऽऽसीनेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत। `कोटिकाश्यो जगामाशु सिन्धुराजनिवेशनम्
सर्व राजे बसल्यावर, हे भारत, कोटिकाश्य पटकन सिंधू राजाच्या छावणीत गेला.
यदुक्तं कृष्णया सार्धं तत्सर्वं प्रत्यवेदयत्। कोटिकाश्यवचः श्रुत्वा शैब्यं सौवीरकोऽब्रवीत्
कृष्णेने जे काही सांगितले ते सर्व त्याने सांगितले; कोटिकाश्याचे बोल ऐकून सौवीर राजाने शैब्याशी बोलले.
यदा वाचं व्याहरन्त्यामस्यां मे रमते मनः। सीमन्तिनीनां सुख्यायां विनिवृत्तः कथं भवान्
ती बोलताना माझे मन तिच्या शब्दांत रमले. तू, जो सन्माननीय स्त्रियांमध्ये प्रसिद्ध आहेस, तिच्या संगतीतून कसा दूर राहिलास?
एतां दृष्ट्वा स्त्रियो मेऽन्या यथा शाखामृगस्त्रियः। प्रतिभान्ति महाबाहो सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
तिला पाहून, इतर सर्व स्त्रिया मला जशा शाकाहारी हरणीसारख्या वाटतात, तशी ती सिंहिणीसारखी भासते. हे महाबाहू, मी तुला सत्य सांगतो.
दर्शनादेव हि मनस्तया मेऽपहृतं भृशम्। तां समाचक्ष्व कल्याणीं यदि स्याच्छैब्य मानुषी
फक्त तिला पाहूनच माझे मन पूर्णपणे तिच्याकडे ओढले गेले. ती कल्याणी स्त्री मानव आहे का, हे शैब्य, मला सांग.
एषा वै द्रौपदी कृष्णा राजपुत्री यशस्विनी। पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां महिषी संमता भृशम्
तीच द्रौपदी, कृष्णा, ही तेजस्वी राजकन्या आहे, जिला पांडुपुत्रांच्या पाचही जणांनी अत्यंत सन्मानाने राणी मानले आहे.
सर्वेषां चैव पार्थानां प्रिया बहुमता सती। तया समेत्य सौवीर सौवीराभिमुखो व्रज
ती सर्व पांडवांना प्रिय आणि अत्यंत मान्य आहे. हे सौवीर, तिच्याजवळ जा आणि तिच्यासमोर हजर हो.
एवमुक्तः प्रत्युवाच पश्यामि द्रौपदीमिति। पतिः सौवीरसिन्धूनां दुष्टभावो जयद्रथः
असे ऐकून, सौवीर आणि सिंधूंचा स्वामी जयद्रथ, मनात वाईट विचार ठेवून म्हणाला, 'मी द्रौपदीला पाहीन.'
स प्रविश्याश्रमं पुण्यं सिंहगोष्ठं वृको यथा। आत्मना सप्तमः कृष्णामिदं वचनमब्रवीत्
तो त्या पवित्र आश्रमात सिंहाच्या गुहेत लांडगा शिरावा तसा शिरला; मग स्वतःचा सातवा पुत्र कृष्णेला असे म्हणाला.
कुशलं ते वरारोहे भर्तारस्तेऽप्यनामयाः। येषां कुशलकामासि तेऽपिकच्चिदनामयाः
सुंदरिनी, तुझी तब्येत ठीक आहे ना? तुझे पतीही सुखरूप आहेत का? आणि ज्यांच्या भल्यासाठी तू काळजी करतेस, ते सगळेही बरे आहेत ना?
अपि ते कुशलं राजन्राष्ट्रे कोशे बले तथा। कच्चिदेकः शिबीनाढ्यान्सौवीरान्सह सिन्धुभिः। अनुतिष्ठसि धर्मेण ये चान्ये विदितास्त्वया
राजा, तुझ्या राज्यात, खजिन्यात आणि सैन्यात सर्व काही ठीक आहे ना? शिबी, सौवीर आणि सिंधू या सर्वांचा तू एकट्याने नीटपणे राज्यकारभार करतोस ना? आणि इतर जे तुला माहित आहेत त्यांच्याबद्दलही?
कौरव्यः कुशली राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। अहं च भ्रातरश्चास्य यांश्चान्यान्परिपृच्छसि
कौरवांचा राजा, कुंतीपुत्र युधिष्ठिर सुखरूप आहे; मी आणि त्याचे भाऊ, आणि ज्यांची तू चौकशी केलीस ते सगळेही बरे आहेत.
पाद्यं प्रतिगृहाणेदमासनं च नृपात्मज। मृगान्विता मृगीश्चैव प्रातराशं ददानि ते
राजपुत्रा, हे पाय धुण्याचे पाणी आणि आसन स्वीकार. मी तुला, जो हरणे आणि हरिणींसह आला आहेस, सकाळचा नाश्ता देतो.
ऐणेयान्पृषतान्न्यङ्कून्हरिणाञ्शरभाञ्शशान्। ऋक्षाव्रुरूञ्शम्बरांश्च गवयांश्च मृगान्बहून्
इथे काळवीट, चित्ते, कृष्णमृग, सश, अस्वल, रानगवे, सांबर आणि असे अनेक रानटी प्राणी आहेत.
वराहामहिषांश्चैव याश्चान्या मृगजातयः। प्रदास्यति स्वयं तुभ्यं कुन्तीपुत्रो युधिष्टिरः
वराह, रानगवे आणि इतर अनेक प्रकारचे रानप्राणी—हे सर्व कुंतीपुत्र युधिष्ठिर स्वतः तुला देईल.
कुशलं प्रातराशस्य सर्वं मे दित्सितं त्वया। एहि मे रथमारोह सुखमाप्नुहि केवलम्
तुला सकाळच्या जेवणासाठी जे हवे आहे ते सर्व मी तयार ठेवले आहे; ये, माझ्या रथावर बस आणि आराम कर.
गतश्रीकान्हृतराज्यान्कृपणान्गतचेतसः। अरण्यवासिनः पार्थान्नानुरोद्धुं त्वमर्हसि
ज्यांचे वैभव आणि राज्य गेले, जे दुःखी, खचलेले आणि अरण्यात राहतात, अशा पांडवांना तुझ्या मदतीची गरज नाही.
नैव प्राज्ञा गतश्रीकं भर्तारमुपयुञ्जते। युञ्जानमनुयुञ्जीत न शरियः संक्षये वसेत्
शहाणी स्त्री कधीच आपले वैभव गमावलेल्या पतीला निवडत नाही; जर निवडलेच तर त्याच्यासोबत राहावे, पण संकटात जगू नये.
श्रिया विहीना राष्ट्राच्च विनष्टाः शाश्वतीः समाः। अलं ते पाण्डुपुत्राणां भक्त्या क्लेशमुपासितुम्
संपत्ती आणि राज्य गमावून पांडव कायमचे नष्ट झाले आहेत; त्यांच्या भक्तीतून दुःख सहन करणे पुरे झाले.
भार्या मे भव सुश्रोणि त्यजैनान्मुखमाप्नुहि। अखिलान्सिन्धुसौवीरानाप्नुहि त्वं मया सह
सुंदर नितंबवाली, माझी पत्नी हो; त्यांना सोड आणि मला स्वीकार. माझ्यासोबत सर्व सिंधू आणि सौवीर मिळव.
इत्युक्ता सिन्धुराजेन वाक्यं हृदयकम्पनम्। कृष्णा तस्मादपाक्रामद्देशात्सभ्रुकुटीमुखी
सिंधूच्या राजाने असे मन हलवणारे बोल सांगितल्यावर, कृष्णा रागाने भुवई ताठ करून त्या जागेतून बाजूला गेली.
अवमत्यास्य तद्वांक्यमाक्षिप्य च सुमध्यमा। मैवमित्यब्रवीत्कृष्णा लज्जस्वेति च सैन्धवम्
त्याच्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करून आणि त्याला झिडकारून, सुडौल कंबरी असलेल्या कृष्णेने 'असे बोलू नकोस' असे सांगितले आणि सिंधू राजाला लाज वाटावी असे म्हटले.
सा काङ्क्षमाणा भर्तृणामुपयातमनिन्दिता। विलम्बयामास परं वाक्यैर्वाक्यानि युञ्जती
निंदा न लागलेली ती आपल्या पतींच्या येण्याची आतुरतेने वाट पाहत होती; त्याच्या बोलण्याला आपले बोलून ती वेळ काढू लागली.
नैवं वद महाबाहो न्याय्यं त्वं न च मन्यसे। पाण्डूनां धार्तराष्ट्राणां स्वसा चैव कनीयसी
महाबाहो, असे बोलू नकोस; तुला योग्य काय ते समजत नाही. मी पांडवांची आणि धृतराष्ट्रपुत्रांची धाकटी बहीण आहे.
दुश्शला नाम तस्यास्त्वं भर्ता राजकुलोद्वह। मम भ्राता च न्याय्येन त्वया रक्ष्या महारथ
दु:शला हे तिचे नाव आहे आणि तू, राजकुळातील श्रेष्ठ, तिचा पती आहेस; माझा भाऊ, तो महायोद्धा, तुझ्याकडून योग्यरीत्या रक्षण मिळायला हवे.
धर्मिष्ठानां कुले जातो न धर्मं त्वमवेक्षसे। इत्युक्तः सिन्धुराजोथ वाक्यमुत्तरमब्रवीत्
धर्मनिष्ठ घरात जन्मूनही तू धर्माचा विचार करत नाहीस; असे म्हटल्यावर सिंधू राजा उत्तर देऊ लागला.
राज्ञां धर्मं न जानीषे स्त्रियो रत्नानि चैव हि। साधारणानि लोकेऽस्मिन्प्रवदन्ति मनीषिणः
राज्याचा धर्म, स्त्रिया आणि मौल्यवान दागिने — हे तुझ्या लक्षात येत नाही. या जगात हे सर्वांना सामान्य आहेत, असं ज्ञानी लोक सांगतात.
स्वसा च स्वस्रिया चैव भ्रातृभार्या तथैव च। सुखं गृह्णन्ति राजानस्ताश्च तत्र नृपोद्भवाः
बहिणी, स्त्री नातेवाईक, आणि भावाच्या पत्नी — राजे यांच्याशी मोकळेपणाने वागत असतात, आणि राजघराण्यात जन्मलेलेही तसेच करतात.
सरोषरागोपहतेन वल्गुना सरागनेत्रेण नतोन्नतभ्रुवा। मुखेन विस्फूर्य सुवीरराष्ट्रपं ततोऽब्रवीत्तं द्रुपदात्मजा पुनः
राग आणि क्रोधाने तळमळलेला चेहरा, डोळ्यांत ज्वाळा, कधी वर, कधी खाली वळणाऱ्या भुवया — अशा अवस्थेत द्रुपदकन्या त्या पराक्रमी राजाला पुन्हा बोलली.
यशस्विनस्तीक्ष्णविषान्महारथा- नभिब्रुवन्मूढ न लज्जसे कथम्। महेन्द्रकल्पान्निरतान्स्वकर्मसु स्तितान्समूहेष्वपि यक्षरक्षसाम्
अरे मूर्खा, इतके कीर्तीमान, विषासारखे तीक्ष्ण, महान रथी, आपल्या कर्तव्याला निष्ठावान, इंद्रासारखे पराक्रमी — यांच्यासमोर बोलताना तुला लाज वाटत नाही?