धातुर्विधातुः सवितुर्विभोर्वा शक्रस्य वा त्वं सदनात्प्रपन्ना। न ह्येव नः पृच्छसि ये वयं स्म न चापि जानीम तवेह नाथम्
तू धाता, विधाता, सविता, परमेश्वर किंवा इंद्र यांच्या घरातून आली आहेस का? कारण तू आम्हाला विचारत नाहीस की आम्ही कोण आहोत, आणि आम्हालाही इथे तुझा रक्षक कोण आहे हे माहीत नाही.
वयं हि मानं तव वर्धयन्तः पृच्छाम भद्रेप्रभवं प्रभुं च। आचक्ष्व बन्धूंश्च पतिं कुलं च जातिं च यच्चेगह करोषि कार्यम्
आम्ही तुझा सन्मान वाढवण्यासाठी, हे शुभ्रवर्णी, तुझा जन्म, तुझा स्वामी यांची विचारणा करतो; सांग, तुझे नातेवाईक, पती, कुळ, जात आणि इथे तू कोणते काम करतेस.
अहं तु राज्ञः सुरथस्य पुत्रो यं कोटिकाश्येति विदुर्मनुष्याः। `वश्येन्द्रियः सत्यरतिर्वरोरु वृद्धोपसेवी गुरुपूजकश्च
मी म्हणजे राजा सुरथाचा मुलगा, ज्याला लोक कोटिकाश्य म्हणतात; मी इंद्रियांवर संयम ठेवणारा, सत्यप्रिय, वडिलधाऱ्यांची सेवा करणारा आणि गुरुंचा मान करणारा आहे, हे सुंदर नितंब असलेली.
असौ तु यस्तिष्ठतिकाञ्चनाङ्गे तथे हुतोऽग्निश्चयने यथैव। तरिगर्तराजः कमलायताक्षः क्षेमंकरो नाम स एष वीरः
तो जो तिथे सोन्यासारख्या अंगाने उभा आहे, अग्नी जसा यज्ञकुंडात तेजस्वी दिसतो, तो म्हणजे कमळासारख्या डोळ्यांचा राजा क्षेमंकर नावाचा वीर आहे.
अस्मात्परस्त्वेष महाधनुष्मा- न्पुत्रः कुलिन्दाधिपतेर्वरिष्ठः। निरीक्षते त्वां विपुलायताक्षः सुपुष्पितः पर्वतवासनित्यः
त्याच्या पुढे जो आहे, तो मोठ्या धनुष्यधारी, कुलिंदांचा श्रेष्ठ राजा, रुंद आणि लांब डोळ्यांनी तुला पाहतोय, तो नेहमी फुलांनी बहरलेल्या पर्वतात राहतो.
असौ तु यः पुष्करिणीसमीपे श्यामो युवा तिष्ठति दर्शनीयः। इक्ष्वाकुराजः सुबलस्य पुत्रः स एव हन्ता द्विषतां सुगात्रि
तो जो तळ्याजवळ उभा आहे, काळा, देखणा आणि तरुण, तो म्हणजे इक्ष्वाकू वंशातील राजा सुबलाचा मुलगा, शत्रूंचा संहार करणारा, हे सुंदर बांध्याची.
यस्यानुयात्रं ध्वजिनः प्रयान्ति सौवीरका द्वादशराजपुत्राः। शोणाश्वयुक्तेषु रथेषु सर्वे मस्वेषु दीप्ता इव इव्यवाहाः
त्याच्या सोबत सौवीर देशातील बारा राजपुत्र आहेत, जे सगळे लाल घोड्यांनी ओढलेल्या रथांमध्ये बसले आहेत, आणि जणू प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे चमकत आहेत.
अङ्गारकः कुञ्जरो गुप्तकश्च श्रुंजयः संजयसुप्रवृद्धौ। प्रभंकरोऽथ भ्रमरो रविश्च शूरः प्रतापःकुहनश्च नाम
अंगारक, कुंजर, गुप्तक, श्रुंजय, संजय, सुप्रवृद्ध, प्रभंकर, भ्रमर, रवि, शूर, प्रताप आणि कुहन अशी त्यांची नावे आहेत.
यं षट्सहस्रा रथिनोऽनुयान्ति नागा हयाश्चैव पदातिनश्च। जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्ते सौवीरराजः सुभगे स एषः
त्याच्यासोबत सहा हजार रथी, हत्ती, घोडे आणि पायदळ सैनिक आहेत; जर तुला जयद्रथाचे नाव माहीत असेल, तर तोच हा सौवीरांचा राजा आहे, हे भाग्यवती.
तस्यापरे भ्रातरोऽदीनसत्वा बलाहकानीकविदारणाद्याः। सौवीरवीराः प्रवरा युवानो राजानमेते बलिनोऽनुयान्ति
त्याचे इतर भाऊ, जसे बलाहक आणि अनिकविदारण, हे निर्भय आणि सौवीरांचे श्रेष्ठ वीर आहेत, आणि हे बलवान तरुण राजासोबत आहेत.
एतैः सहायैरुपयाति राजा मरुद्गणैरिन्द्र इवाभिगुप्तः। अजानतां ख्यापय नः सुकेशि कस्यासि भार्या दुहिता च कस्य
हे सुंदर केसांची, आमच्याशी स्पष्टपणे सांग, तू कोणाची पत्नी आहेस आणि कोणाची मुलगी आहेस? राजा आपल्या या साथीदारांसह येतोय, जसा इंद्र मरुतगणांनी सुरक्षित असतो.
अथाब्रवीद्द्रौपदी राजपुत्री पृष्टा शिबीनां कप्रवरेण तेन। अवेक्ष्य मन्दं प्रविमुच्य शाखां संगृह्णती कौशिकमुत्तरीयम्
तेव्हा राजकन्या द्रौपदीने, त्या श्रेष्ठ शैब्याने विचारल्यावर, हळूहळू पाहिले, झाडाची फांदी सोडली आणि आपले वरचे वस्त्र गोळा केले.
बुद्ध्याऽभिजानामि नरेनद्रपुत्र न मादृशी त्वामभिभाष्टुमर्हति। न त्वेह वक्ताऽस्ति तवेह वाक्य- मन्यो नरो वाऽप्यथवाऽपि नारी
माझ्या बुध्दीने मी तुला ओळखते, राजपुत्रा; माझ्यासारख्या स्त्रीने तुझ्याशी बोलू नये. पण इथे तुझ्या प्रश्नाला उत्तर देणारा दुसरा कोणीही नाही—ना पुरुष, ना स्त्री.
एका ह्यहं संप्रति तेन वाचं ददानि वै भद्र निबोध चेदम्। अहं ह्यरण्येकथमेकमेका त्वामालपेयं निरता स्वधर्मे
आता मी एकटीच आहे, म्हणून हे शब्द मी तुला सांगते, हे भद्र, ऐक. मी माझ्या कर्तव्याला निष्ठावान असून, या वनात एकटी असताना तुझ्याशी कशी बोलू?
जानामि च त्वां सुरथस्य पुत्रं यं कोटिकाश्येति विदुर्मनुष्याः। तस्मादहं शैब्य तथैव तुभ्य- माख्यामि बन्धून्प्रथितं कुलं च
मी जाणते की तू सुरथाचा पुत्र आहेस, ज्याला लोक कोटिकाश्य म्हणतात. म्हणून, हे शैब्य, मी तुला माझ्या नातलगांविषयी आणि प्रसिद्ध कुळाविषयी खरी माहिती सांगते.
अपत्यमस्मि द्रुपदस्य राज्ञः कृष्णेति मां शैब्य विदुर्मनुष्याः। साऽहं वृणे पञ्च जनान्पतित्वे ये खाण्डवप्रस्थगताः श्रुतास्ते
मी राजा द्रुपदाची कन्या आहे—लोक मला कृष्णा म्हणून ओळखतात. मी पती म्हणून त्या पाचांना निवडले आहे, जे खांडवप्रस्थात राहतात असे प्रसिद्ध आहे.
युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च माद्र्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ। ते मां निवेश्यह दिशश्चतस्रो विबज्य पार्था मृगयां प्रयाताः
युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन आणि माद्रीचे दोन पुत्र—हे पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ पांडव—माझी व्यवस्था करून, चारही दिशांना विभागून, शिकार करायला गेले आहेत.
प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो जयः प्रतीचीं यमजावुदीचीम्। मन्ये तु तेषां रथसत्तमानां कालो बहुः प्राप्ता इहोपयातुम्
राजा पूर्वेकडे, भीमसेन दक्षिणेकडे, जुळे पश्चिम आणि उत्तर दिशेला गेले. मला वाटते, या श्रेष्ठ रथींच्या परत येण्यास बरीच वेळ झाली आहे.
संमानिता यास्यथ तैर्यथेष्टं विमुच्य वाहानवरोहयध्वम्। प्रियातिथिर्धर्मसुतो महात्मा प्रीतो भविष्यत्यभिवीक्ष्य युप्मान्
ते तुझा आदर करतील आणि पाहुणचार देतील; तुमचे घोडे सोडा आणि खाली उतरा. धर्मराज युधिष्ठिर, हा महान आत्मा, आपला प्रिय पाहुणा म्हणून तुम्हाला पाहून आनंदी होईल.
एतावदुक्त्वा द्रुपदात्मजा सा शैव्यात्मजं चन्द्रसुखी प्रतीता। विवेश तां पर्णशालां प्रशस्तां संचिन्त्य तेषामतिथिस्वधर्मम्
असे सांगून, द्रुपदाची कन्या, तेजस्वी आणि आत्मविश्वासाने, त्या सुंदर पर्णकुटीत गेली आणि पाहुण्याचे कर्तव्य मनाशी विचार करू लागली.
तथाऽऽसीनेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत। `कोटिकाश्यो जगामाशु सिन्धुराजनिवेशनम्
सर्व राजे बसल्यावर, हे भारत, कोटिकाश्य पटकन सिंधू राजाच्या छावणीत गेला.
यदुक्तं कृष्णया सार्धं तत्सर्वं प्रत्यवेदयत्। कोटिकाश्यवचः श्रुत्वा शैब्यं सौवीरकोऽब्रवीत्
कृष्णेने जे काही सांगितले ते सर्व त्याने सांगितले; कोटिकाश्याचे बोल ऐकून सौवीर राजाने शैब्याशी बोलले.
यदा वाचं व्याहरन्त्यामस्यां मे रमते मनः। सीमन्तिनीनां सुख्यायां विनिवृत्तः कथं भवान्
ती बोलताना माझे मन तिच्या शब्दांत रमले. तू, जो सन्माननीय स्त्रियांमध्ये प्रसिद्ध आहेस, तिच्या संगतीतून कसा दूर राहिलास?
एतां दृष्ट्वा स्त्रियो मेऽन्या यथा शाखामृगस्त्रियः। प्रतिभान्ति महाबाहो सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
तिला पाहून, इतर सर्व स्त्रिया मला जशा शाकाहारी हरणीसारख्या वाटतात, तशी ती सिंहिणीसारखी भासते. हे महाबाहू, मी तुला सत्य सांगतो.
दर्शनादेव हि मनस्तया मेऽपहृतं भृशम्। तां समाचक्ष्व कल्याणीं यदि स्याच्छैब्य मानुषी
फक्त तिला पाहूनच माझे मन पूर्णपणे तिच्याकडे ओढले गेले. ती कल्याणी स्त्री मानव आहे का, हे शैब्य, मला सांग.
एषा वै द्रौपदी कृष्णा राजपुत्री यशस्विनी। पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां महिषी संमता भृशम्
तीच द्रौपदी, कृष्णा, ही तेजस्वी राजकन्या आहे, जिला पांडुपुत्रांच्या पाचही जणांनी अत्यंत सन्मानाने राणी मानले आहे.
सर्वेषां चैव पार्थानां प्रिया बहुमता सती। तया समेत्य सौवीर सौवीराभिमुखो व्रज
ती सर्व पांडवांना प्रिय आणि अत्यंत मान्य आहे. हे सौवीर, तिच्याजवळ जा आणि तिच्यासमोर हजर हो.
एवमुक्तः प्रत्युवाच पश्यामि द्रौपदीमिति। पतिः सौवीरसिन्धूनां दुष्टभावो जयद्रथः
असे ऐकून, सौवीर आणि सिंधूंचा स्वामी जयद्रथ, मनात वाईट विचार ठेवून म्हणाला, 'मी द्रौपदीला पाहीन.'
स प्रविश्याश्रमं पुण्यं सिंहगोष्ठं वृको यथा। आत्मना सप्तमः कृष्णामिदं वचनमब्रवीत्
तो त्या पवित्र आश्रमात सिंहाच्या गुहेत लांडगा शिरावा तसा शिरला; मग स्वतःचा सातवा पुत्र कृष्णेला असे म्हणाला.
कुशलं ते वरारोहे भर्तारस्तेऽप्यनामयाः। येषां कुशलकामासि तेऽपिकच्चिदनामयाः
सुंदरिनी, तुझी तब्येत ठीक आहे ना? तुझे पतीही सुखरूप आहेत का? आणि ज्यांच्या भल्यासाठी तू काळजी करतेस, ते सगळेही बरे आहेत ना?