कृष्णकृष्ण महाबाहो देवकीनन्दनाव्यय। वासुदेव जगन्नाथ प्रणतार्तिविनाशन
कृष्णा, कृष्णा, बलवान बाहू असलेला, देवकीचा अविनाशी पुत्र, वासुदेव, जगाचा स्वामी, शरण आलेल्यांच्या दुःखाचा नाश करणारा.
विश्वात्मन्विश्वजनक विश्वहर्तः प्रभोऽव्यय। प्रपन्नपाल गोपाल प्रजापाल परात्पर। आकूतीनां च चित्तीनां प्रवर्तक नताऽस्मि ते
जगाचा आत्मा, सर्वांचा जनक, जगाचा संहार करणारा, अविनाशी प्रभू, शरण आलेल्यांचा रक्षक, गायींचा राखणारा, लोकांचा पालक, सर्वश्रेष्ठांमध्ये श्रेष्ठ, सर्वांच्या मनातील आणि विचारातील प्रेरणा देणारा, मी तुला वंदन करते.
वरेण्य वरदानन्त अगतीनां गतिप्रद। पुराणपुरुष प्राणमनोवृत्त्याद्यगोचर
सर्वश्रेष्ठ, वर देणारा, अनंत, ज्यांना कुठेच आधार नाही त्यांना आश्रय देणारा, प्राचीन पुरुष, मन आणि इंद्रियांच्या पलीकडचा, प्राण आणि विचारांचा मूळ.
सर्वाध्यक्ष पराध्यक्ष त्वामहं शरणं गता। पाहि मां कृपया देव शरणागतवत्सल
सर्वांचा देखरेख करणारा, सर्वश्रेष्ठ देखरेख करणारा, मी तुझ्या शरण आले आहे. दयाळू देव, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणारा, मला कृपेने वाचव.
नीलोत्पलदलश्याम पद्मगर्भारुणेक्षण। पीताम्बरपरीधान लसत्कौस्तुभभूषण
नील कमळाच्या पाकळीप्रमाणे काळा वर्ण, कमळाच्या गर्भासारखी लाल डोळे, पिवळ्या वस्त्रांनी वेष्टित, तेजस्वी कौस्तुभ मणी घातलेला.
त्वमादिरन्तो भूतानां त्वमेव च परायणम्। परात्परतरं ज्योतिर्विश्वात्मा सर्वतोमुखः
तूच सर्व सृष्टीचा आरंभ आणि अंत आहेस, आणि सर्वांचा अंतिम आश्रय आहेस; सर्वश्रेष्ठ तेज, विश्वाचा आत्मा, सर्वदिशांनी व्यापलेला.
त्वामेवाहुः परं बीजं निधानं सर्वसंपदाम्। त्वया नाथेन देवेश सर्वापद्म्यो भयं न हि
तुलाच सर्वश्रेष्ठ बीज आणि सर्व संपत्तीचा आधार म्हणतात; तूं देवांचा स्वामी असताना कोणत्याही संकटाची भीती नाही.
दुःशासनादहं पूर्वं सभायां मोचिता यथा। तथैव संकटादस्मान्मामुद्धर्तुमिहार्हसि
जसं तू पूर्वी सभेत दुःशासनाच्या हातून मला वाचवलंस, तसंच आता या संकटातूनही मला वाचवायला हवं.
एवं स्तुतस्तदा देवः कृष्णया भक्तवत्सलः। द्रौपद्याः संकटं ज्ञात्वा देवदेवो जगत्पतिः
कृष्णेने अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, भक्तांवर प्रेम करणारा प्रभू, द्रौपदीच्या संकटाची जाणीव करून, देवांचा देव आणि जगाचा स्वामी,
पार्स्वस्थां शयने त्यक्त्वा रुक्मिणीं केशवः प्रभुः। तत्राजगाम त्वरितो ह्यचिन्त्यगतिरीश्वरः
आपल्या शेजारी झोपलेल्या रुक्मिणीला मागे ठेवून, केशव प्रभू, ज्याची गती अगम्य आहे, तो तिथे झपाट्याने पोहोचला.
ततस्तं द्रौपदी दृष्ट्वाप्रणम्य परया मुदा। अब्रवीद्वासुदेवाय मुनेरागमनादिकम्
मग द्रौपदीने त्याला पाहून अत्यंत आनंदाने वंदन केले आणि वासुदेवाला ऋषीच्या आगमनासंबंधी सगळं सांगितलं.
ततस्तामब्रवीत्कृष्णः क्षुधितोस्मि भृशातुरः। शीघ्रं भोजय मां कृष्णे पश्चात्सर्वं करिष्यसि
मग कृष्णाने तिला सांगितले, 'मला भूक लागली आहे आणि मी खूप त्रासलो आहे; कृष्णे, पटकन मला जेवू घाल, नंतर बाकी सर्व कर.'
निशम्य तद्वचः कृष्णा लज्जिता वाक्यमब्रवीत्। स्थाल्यां भास्करदत्तायामन्नं मद्भोजनावधि
हे ऐकून कृष्णा लाजली आणि म्हणाली, 'सूर्याने दिलेल्या पातेल्यात माझ्या जेवणापुरते अन्न संपले आहे.'
भुक्तवत्यस्म्यहं देव तस्मादन्नं न विद्यते। ततः प्रोवाच भगवान्कृष्णां कमललोचनः
'देवा, मी आधीच जेवली आहे, म्हणून आता अन्न उरलेले नाही.' तेव्हा कमलनयन भगवान कृष्णेला म्हणाले.
कृष्णे न नर्मकालोऽयं क्षुच्छ्रमेणातुरे मयि। शीघ्रं गच्छ मम स्थालीमानयित्वा प्रदर्शय
'कृष्णे, हा विनोद करण्याचा वेळ नाही; मला भूक आणि थकवा फार झाला आहे. पटकन माझं पातेले घेऊन ये आणि मला दाखव.'
इति निर्बन्धतः स्थालीमानाय्य स यदूद्वहः। स्थाल्याः कण्ठेऽथ संलग्नं शाकान्नं वीक्ष्यकेशवः
अशा प्रकारे आग्रह केल्यावर, यदुवंशाचा तो कर्ता पातेले घेऊन आला; आणि केशवाने त्याच्या कडेला लागलेलं भाजीचं एक कण पाहिलं.
उपयुज्याब्रवीदेनामनेन हरिरीश्वरः। विश्वात्मा प्रीयतां देवस्तुष्टश्चास्त्विति यज्ञभूक्
त्या अर्पणाचा उपयोग करून, हरि ईश्वर, विश्वाचा आत्मा, म्हणाला, "देव प्रसन्न होवो, तृप्त होवो," कारण तोच यज्ञाचा स्वीकार करणारा आहे.
आकारय मुनीञ्शीघ्रं भोजनायेति चाब्रवीत्। भीमसेनं महाबाहुः कृष्णः क्लेशविनाशनः
महाबाहु, क्लेशांचा नाश करणारा कृष्ण, भीमसेनाला म्हणाला, "लवकर ऋषींना जेवायला बोलाव."
ततो जगाम त्वरितो भीमसेनो महायशाः। आकारितुं तु तान्सर्वान्भोजनार्थं नृपोत्तम। स्नातुं गतान्देवनद्यां दुर्वासःप्रभृतीन्मुनीन्
म्हणून मोठ्या कीर्तीचा, वेगवान भीमसेन सर्व ऋषींना जेवणासाठी बोलवायला गेला, हे राजश्रेष्ठा, जे दुर्वास व इतर मुनी देवतांच्या नदीत स्नान करायला गेले होते.
ते चावतीर्णाः सलिले कृतवन्तोऽघमर्षणम्। दृष्ट्वोद्गारान्सान्नरसांस्तृप्त्या परमया युताः। उत्तीर्य सलिलात्तस्माद्दृष्टवन्तः परस्परम्
ते सर्व पाण्यात उतरून पापक्षालनाचा विधी करू लागले. त्यांनी अन्नाचे उरलेले अंश पाहिले आणि अत्यंत तृप्त झाले. मग पाण्यातून बाहेर येऊन त्यांनी एकमेकांकडे पाहिले.
दुर्वाससमभिप्रेक्ष्यते सर्वे मुनयोऽब्रुवन्। राज्ञा हिकारयित्वाऽन्नं वयं स्नातुं समागताः
दुर्वासांकडे पाहून सर्व मुनी म्हणाले, "राजाने अन्नासाठी बोलावले म्हणून आम्ही येथे स्नान करायला आलो आहोत."
आकण्ठतृप्ता विप्रर्षे किंस्विद्भुञ्जामहे वयम्। वृथा पाकः कृतोस्माभिस्तत्र किं करवामहे
हे श्रेष्ठ मुनी, आम्ही पूर्णपणे तृप्त आहोत; आता काय खाऊ? आपण केलेले स्वयंपाक वाया गेला, आता इथे काय करावे?
वृथा पाकेन राजर्षेरपराधः कृतो महान्। माऽस्मानधाक्षुर्दृष्ट्वैव पाण्डवाः क्रूरचक्षुषा
वाया गेलेल्या स्वयंपाकामुळे आपण राजर्षींचा मोठा अपराध केला आहे; पांडवांनी आपल्याला कठोर नजरेने पाहून दोष देऊ नये.
स्मृत्वाऽनुभावं राजर्षेरम्बरीषस्य धीमतः। बिभेमि सुतरां विप्रा हरिपादाश्रयाज्जनात्
धीरगंभीर राजर्षी अंबरिष यांच्या सामर्थ्याची आठवण झाली की, मी फार घाबरतो, हे ब्राह्मणहो, हरिपादांचा आश्रय घेणाऱ्यांपासून.
पाण्डवाश्च महात्मानः सर्वे धर्मपरायणाः। शूराश्चकृतविद्याश्च व्रतिनस्तपसि स्थिताः
आणि पांडव हे सर्व महात्मा, धर्माला वाहिलेले, शूर, विद्या-कुशल, व्रती आणि तपश्चर्येत स्थिर आहेत.
सदाचाररता नित्यं वासुदेवपरायणाः। क्रुद्धास्ते निर्दहेयुर्वै तूलराशिमिवानलः। तत एतानपृष्ट्वैव शिष्याः शीघ्रं पलायत
ते नेहमी चांगल्या आचारात रमणारे, वासुदेवाला समर्पित; रागावले तर अग्नी जसा कापसाच्या ढिगाला जाळतो तशी ते जाळू शकतात. म्हणून, त्यांना न विचारता, शिष्य पटकन पळून गेले.
इत्युक्तास्ते द्विजाः सर्वे मुनिना गुरुणा तदा। पाण्डवेभ्यो भृशं भीता दुद्रुवुस्ते दिशो दश
गुरूने असे सांगितल्यावर, त्या वेळी सर्व ब्राह्मण पांडवांपासून फार घाबरून, दहा दिशांना पळाले.
भीमसेनो देवनद्यामपश्यन्मुनिसत्तमान्। तीर्थे ष्वितस्ततस्तस्या विचचार गवेषयन्
भीमसेनाने देवतांच्या नदीवर त्या श्रेष्ठ मुनींना पाहिले नाही; तो त्या तीरावर इकडे तिकडे शोधत भटकत राहिला.
तत्रस्थेभ्यस्तापसेभ्यः श्रुत्वा ताश्चैव विद्रुतान्। युधिष्ठिरमथाभ्येत्य तं वृत्तान्तं न्यवेदयत्
तेथे तपस्व्यांकडून त्यांना पळून गेल्याचे ऐकून, तो युधिष्ठिराजवळ गेला आणि सर्व घडलेले सांगितले.
ततस्ते पाण्डवाः सर्वे प्र्यागमनकाङ्क्षिणः। प्रतीक्षनतः कियत्कालं जितात्मानोऽवतस्थिरे
मग सर्व पांडव, पाहुण्यांच्या येण्याची इच्छा धरून, काही काळ संयमाने आणि एकाग्रतेने थांबले.