कर्णोपि भ्रातृसहितमित्युवाच नृपं मुदा। दुष्ट्या कामः सुसंवृत्तोदिष्ट्या कौरव वर्धसे। दिष्ट्या ते शत्रवो मग्ना दुस्तरे व्यसनार्णवे
कर्णानेही आपल्या भावांसह आनंदाने राजाला म्हटले, 'दुष्ट्याने तुझे मनोकामना पूर्ण झाली, दुष्ट्याने तू वाढतोस, दुष्ट्याने तुझे शत्रू मोठ्या संकटाच्या समुद्रात बुडाले.'
दुर्वासःक्रोधजे वह्नौ पतिताः पाण्डुनन्दनाः। स्वैरेव ते महापापैर्गता वै दुस्तरं तमः
दुर्वासांच्या रागाच्या आगीत पांडुपुत्र पडले आहेत; आपल्या मोठ्या पापांनी त्यांनी कठीण अंधारात प्रवेश केला आहे.
इत्थं ते निकृतिप्रज्ञा राजन्दुर्योधनादयः। हसन्तः प्रीतमनसो जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम्
राजा, दुर्योधन व इतर कपटी राजे हसत आणि मनाने आनंदी होऊन आपापल्या घरी गेले.
ततः कदाचिद्दुर्वासाः सुखासीनांस्तु पाण्डवान्। भुक्त्वा चावस्थितां कृष्णां ज्ञात्वा तस्मिन्वने मुनिः। अभ्यागच्छत्परिवृतः शिष्यैरयुतसंमितैः
कधीतरी दुर्वासा, पांडव सुखाने बसले आहेत आणि कृष्णा त्या वनात आहे हे जाणून, आपल्या दहा हजार शिष्यांसह तिथे आले.
दृष्ट्वा यान्तं तमतिथिं स च राजा युधिष्ठिरः। जगामाभिमुखः श्रीमान्सह भ्रातृभिरच्युतः
तो पाहुणा येताना पाहून, तेजस्वी युधिष्ठिर राजा आपल्या भावांसह आणि अच्युतासह त्याच्या स्वागतासाठी पुढे गेला.
तस्मै बद्ध्वाञ्जलिं सम्यगुपवेश्य वरासने। विधिवत्पूजयित्वा तमातिथ्यन न्यमन्त्रयत्। आह्निकं भगवन्कृत्वा शीघ्रमेहीति चाब्रवीत्
त्याला दोन्ही हात जोडून, उत्तम आसनावर बसवले, योग्य रीतीने पाहुणचार केला आणि म्हणाला, 'भगवंत, आपली नित्यकर्मे करून लवकर या.'
जगाम च मुनिः सोपि स्नातुं शिष्यैः सहानघः। भोजयेत्सहशिष्यं मां कथमित्यविचिन्तयन्
तो मुनि आपल्या शिष्यांसह स्नानासाठी गेला आणि मनात विचार करू लागला, 'मी त्याला आणि त्याच्या शिष्यांना कसे जेवू घालू?'
न्यमज्जत्सलिले चापि मुनिसङ्घः समाहितः
मुनिंचा तो समूह एकाग्र मनाने पाण्यात बुडाला.
एतस्मिन्नन्तरे राजन्द्रौपदी योपितां वरा। चिन्तामवाप परमामन्नहेतोः पतिव्रता
राजा, या दरम्यान द्रौपदी, जी आपल्या पतीवर निष्ठावान होती, तिला अन्नाच्या अभावामुळे फार मोठी काळजी वाटू लागली.
सा चिन्तयन्ती च यदा नान्नहेतुमविन्दत। मनसा चिन्तयामास कृष्णं कंसनिषूदनम्
ती विचार करत असताना, अन्न का मिळत नाही याचं कारण तिला सापडलं नाही. मग तिने मनात कंसाचा वध करणाऱ्या कृष्णाचा ध्यास धरला.
कृष्णकृष्ण महाबाहो देवकीनन्दनाव्यय। वासुदेव जगन्नाथ प्रणतार्तिविनाशन
कृष्णा, कृष्णा, बलवान बाहू असलेला, देवकीचा अविनाशी पुत्र, वासुदेव, जगाचा स्वामी, शरण आलेल्यांच्या दुःखाचा नाश करणारा.
विश्वात्मन्विश्वजनक विश्वहर्तः प्रभोऽव्यय। प्रपन्नपाल गोपाल प्रजापाल परात्पर। आकूतीनां च चित्तीनां प्रवर्तक नताऽस्मि ते
जगाचा आत्मा, सर्वांचा जनक, जगाचा संहार करणारा, अविनाशी प्रभू, शरण आलेल्यांचा रक्षक, गायींचा राखणारा, लोकांचा पालक, सर्वश्रेष्ठांमध्ये श्रेष्ठ, सर्वांच्या मनातील आणि विचारातील प्रेरणा देणारा, मी तुला वंदन करते.
वरेण्य वरदानन्त अगतीनां गतिप्रद। पुराणपुरुष प्राणमनोवृत्त्याद्यगोचर
सर्वश्रेष्ठ, वर देणारा, अनंत, ज्यांना कुठेच आधार नाही त्यांना आश्रय देणारा, प्राचीन पुरुष, मन आणि इंद्रियांच्या पलीकडचा, प्राण आणि विचारांचा मूळ.
सर्वाध्यक्ष पराध्यक्ष त्वामहं शरणं गता। पाहि मां कृपया देव शरणागतवत्सल
सर्वांचा देखरेख करणारा, सर्वश्रेष्ठ देखरेख करणारा, मी तुझ्या शरण आले आहे. दयाळू देव, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणारा, मला कृपेने वाचव.
नीलोत्पलदलश्याम पद्मगर्भारुणेक्षण। पीताम्बरपरीधान लसत्कौस्तुभभूषण
नील कमळाच्या पाकळीप्रमाणे काळा वर्ण, कमळाच्या गर्भासारखी लाल डोळे, पिवळ्या वस्त्रांनी वेष्टित, तेजस्वी कौस्तुभ मणी घातलेला.
त्वमादिरन्तो भूतानां त्वमेव च परायणम्। परात्परतरं ज्योतिर्विश्वात्मा सर्वतोमुखः
तूच सर्व सृष्टीचा आरंभ आणि अंत आहेस, आणि सर्वांचा अंतिम आश्रय आहेस; सर्वश्रेष्ठ तेज, विश्वाचा आत्मा, सर्वदिशांनी व्यापलेला.
त्वामेवाहुः परं बीजं निधानं सर्वसंपदाम्। त्वया नाथेन देवेश सर्वापद्म्यो भयं न हि
तुलाच सर्वश्रेष्ठ बीज आणि सर्व संपत्तीचा आधार म्हणतात; तूं देवांचा स्वामी असताना कोणत्याही संकटाची भीती नाही.
दुःशासनादहं पूर्वं सभायां मोचिता यथा। तथैव संकटादस्मान्मामुद्धर्तुमिहार्हसि
जसं तू पूर्वी सभेत दुःशासनाच्या हातून मला वाचवलंस, तसंच आता या संकटातूनही मला वाचवायला हवं.
एवं स्तुतस्तदा देवः कृष्णया भक्तवत्सलः। द्रौपद्याः संकटं ज्ञात्वा देवदेवो जगत्पतिः
कृष्णेने अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, भक्तांवर प्रेम करणारा प्रभू, द्रौपदीच्या संकटाची जाणीव करून, देवांचा देव आणि जगाचा स्वामी,
पार्स्वस्थां शयने त्यक्त्वा रुक्मिणीं केशवः प्रभुः। तत्राजगाम त्वरितो ह्यचिन्त्यगतिरीश्वरः
आपल्या शेजारी झोपलेल्या रुक्मिणीला मागे ठेवून, केशव प्रभू, ज्याची गती अगम्य आहे, तो तिथे झपाट्याने पोहोचला.
ततस्तं द्रौपदी दृष्ट्वाप्रणम्य परया मुदा। अब्रवीद्वासुदेवाय मुनेरागमनादिकम्
मग द्रौपदीने त्याला पाहून अत्यंत आनंदाने वंदन केले आणि वासुदेवाला ऋषीच्या आगमनासंबंधी सगळं सांगितलं.
ततस्तामब्रवीत्कृष्णः क्षुधितोस्मि भृशातुरः। शीघ्रं भोजय मां कृष्णे पश्चात्सर्वं करिष्यसि
मग कृष्णाने तिला सांगितले, 'मला भूक लागली आहे आणि मी खूप त्रासलो आहे; कृष्णे, पटकन मला जेवू घाल, नंतर बाकी सर्व कर.'
निशम्य तद्वचः कृष्णा लज्जिता वाक्यमब्रवीत्। स्थाल्यां भास्करदत्तायामन्नं मद्भोजनावधि
हे ऐकून कृष्णा लाजली आणि म्हणाली, 'सूर्याने दिलेल्या पातेल्यात माझ्या जेवणापुरते अन्न संपले आहे.'
भुक्तवत्यस्म्यहं देव तस्मादन्नं न विद्यते। ततः प्रोवाच भगवान्कृष्णां कमललोचनः
'देवा, मी आधीच जेवली आहे, म्हणून आता अन्न उरलेले नाही.' तेव्हा कमलनयन भगवान कृष्णेला म्हणाले.
कृष्णे न नर्मकालोऽयं क्षुच्छ्रमेणातुरे मयि। शीघ्रं गच्छ मम स्थालीमानयित्वा प्रदर्शय
'कृष्णे, हा विनोद करण्याचा वेळ नाही; मला भूक आणि थकवा फार झाला आहे. पटकन माझं पातेले घेऊन ये आणि मला दाखव.'
इति निर्बन्धतः स्थालीमानाय्य स यदूद्वहः। स्थाल्याः कण्ठेऽथ संलग्नं शाकान्नं वीक्ष्यकेशवः
अशा प्रकारे आग्रह केल्यावर, यदुवंशाचा तो कर्ता पातेले घेऊन आला; आणि केशवाने त्याच्या कडेला लागलेलं भाजीचं एक कण पाहिलं.
उपयुज्याब्रवीदेनामनेन हरिरीश्वरः। विश्वात्मा प्रीयतां देवस्तुष्टश्चास्त्विति यज्ञभूक्
त्या अर्पणाचा उपयोग करून, हरि ईश्वर, विश्वाचा आत्मा, म्हणाला, "देव प्रसन्न होवो, तृप्त होवो," कारण तोच यज्ञाचा स्वीकार करणारा आहे.
आकारय मुनीञ्शीघ्रं भोजनायेति चाब्रवीत्। भीमसेनं महाबाहुः कृष्णः क्लेशविनाशनः
महाबाहु, क्लेशांचा नाश करणारा कृष्ण, भीमसेनाला म्हणाला, "लवकर ऋषींना जेवायला बोलाव."
ततो जगाम त्वरितो भीमसेनो महायशाः। आकारितुं तु तान्सर्वान्भोजनार्थं नृपोत्तम। स्नातुं गतान्देवनद्यां दुर्वासःप्रभृतीन्मुनीन्
म्हणून मोठ्या कीर्तीचा, वेगवान भीमसेन सर्व ऋषींना जेवणासाठी बोलवायला गेला, हे राजश्रेष्ठा, जे दुर्वास व इतर मुनी देवतांच्या नदीत स्नान करायला गेले होते.
ते चावतीर्णाः सलिले कृतवन्तोऽघमर्षणम्। दृष्ट्वोद्गारान्सान्नरसांस्तृप्त्या परमया युताः। उत्तीर्य सलिलात्तस्माद्दृष्टवन्तः परस्परम्
ते सर्व पाण्यात उतरून पापक्षालनाचा विधी करू लागले. त्यांनी अन्नाचे उरलेले अंश पाहिले आणि अत्यंत तृप्त झाले. मग पाण्यातून बाहेर येऊन त्यांनी एकमेकांकडे पाहिले.