श्रुत्वा तेषां तथा वृत्तिं नगरे वसतामिव। दुर्योधनो महाराज तेषु पापमरोचयत्
त्यांच्या जीवनशैलीबद्दल ऐकून, जणू काही ते शहरात राहत आहेत असं वाटल्यावर, महाराज दुर्योधनाच्या मनात त्यांच्या विरोधात वाईट विचार आले.
तथा तैर्निकृतिप्रज्ञैः कर्णदुःशासनादिभिः। नानोपायैरधं तेषु चिन्तयत्सु दुरात्मसु
मग त्या दुष्ट बुद्धीच्या कर्ण, दुःशासन आणि इतरांनी, फसवणुकीचे वेगवेगळे उपाय शोधून, त्यांच्याविरुद्ध कट रचले.
अभ्यागच्छत्स धर्मात्मा तपस्वी कसुमहायशाः। शिष्यायुतसमोपेतो दुर्वासा नाम कामतः
तेव्हा धर्मात्मा, तपस्वी आणि मोठ्या कीर्तीचा दुर्वासा, आपल्या शेकडो शिष्यांसह, स्वतःहून तिथे आला.
तमागतमभिप्रेक्ष्य मुनिं परमकोपनम्। सहितो भ्रातृभिः श्रीमानातिथ्येन न्यमन्त्रयत्
तो अत्यंत रागीट ऋषी येताना पाहून, त्या तेजस्वी पुरुषाने आपल्या भावांसह त्याचे आदरातिथ्य केलं.
विधिवत्पूजयामास स्वयं किंकरवत्स्थितः। अहानि कतिचित्तत्र तस्थौ स मुनिसत्तमः
स्वतः सेवकासारखा उभा राहून, त्याने योग्य पद्धतीने त्याची पूजा केली; तो श्रेष्ठ ऋषी तिथे काही दिवस राहिला.
तं च पर्यचरद्राजा दिवारात्रमतन्द्रितः। दुर्योधनो महाराज शापात्तस्य विशङ्कितः
राजाने दिवसभर आणि रात्रभर त्याची मनापासून सेवा केली; कारण महाराज दुर्योधन त्याच्या शापाला घाबरलेला होता.
क्षुधितोऽस्मि ददस्वान्नं शीघ्रं मम नराधिप। इत्युक्त्वा गच्छति स्नातुं प्र्यागच्चति वै चिरात्
'मला भूक लागली आहे, लवकर अन्न दे, राजन' असं म्हणून तो स्नानासाठी गेला आणि बऱ्याच वेळाने परत आला.
न भोक्ष्याम्यद्यमे नास्ति क्षुधेत्युक्त्वैत्यदर्शनम्। अकस्मादेत्य च ब्रूते भोजनयास्मांस्त्वरान्वितः
कधी तो म्हणायचा, 'माझी भूक नाही, मी आज अन्न घेणार नाही,' आणि अदृश्य व्हायचा; मग अचानक परत येऊन, अन्न लवकर तयार करा असं सांगायचा.
कदाचिच्च निशीथे स उत्थाय निकृतौ स्थितः। पूर्ववत्कारयित्वाऽन्नं न भुङ्क्ते गर्हयन्स्म सः
कधी कधी, मध्यरात्री उठून, पूर्वीप्रमाणे अन्न तयार करायला लावायचा, पण स्वतः काहीच न खाता त्यांना दोष द्यायचा.
वर्तमाने तथा तस्मिन्यदा दुर्योधनो नृपः। विकृतिं नैति न क्रोधं तदा तुष्टोऽभवन्मुनिः
असं चालू असताना, जेव्हा महाराज दुर्योधनाने कधीही त्रास किंवा राग दाखवला नाही, तेव्हा तो ऋषी समाधानी झाला.
आहचैनं दुराधर्षो वरदोऽस्मीति भारत
त्याने त्याला म्हटले, 'मी फार कठीण आहे आणि वर देणारा आहे.'
वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते। मयि प्रीते तु यद्धर्म्यं नालभ्यं विद्यते तव
जे तुझ्या मनात आहे ते वर माग, तुझ्या कल्याणासाठी. मी जेव्हा प्रसन्न असतो, तेव्हा तुझ्यासाठी कोणतेही योग्य वर मिळू शकत नाही असे काहीच नाही.
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः। अमन्यत पुनर्जातमात्मानं स सुयोधनः
त्या महान ऋषीचे हे शब्द ऐकून, सUYोधनाला वाटले की तो पुन्हा नव्याने जन्माला आला आहे.
प्रागेव मन्त्रितं चासीत्कर्णदुःशासनादिभिः। याचनीयं मुनेस्तुष्टादिति निश्चित्य दुर्मतिः
याआधीच कर्ण, दुःशासन आणि इतरांनी त्याला सांगितले होते, 'मुनि प्रसन्न झाला की त्याच्याकडून काहीतरी मागावे.' म्हणून त्या दुष्ट मनाच्या माणसाने तसे ठरवले होते.
अतिहर्षान्वितो राजन्वरमेनमयाचत। शिष्यैः सह मम ब्रह्मन्यथा जातोऽतिथिर्भवान्
राजा, मोठ्या आनंदाने त्याने हा वर मागितला, 'जसा तुम्ही आणि तुमचे शिष्य माझ्याकडे पाहुणे म्हणून आलात—'
अस्मत्कुले महाराजो ज्येष्ठः श्रेष्ठो युधिष्ठिरः। वने वसति धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः। गुणवाञ्शीलसंपन्नस्तस्य त्वमतिथिर्भव
'आमच्या कुळात युधिष्ठिर हा मोठा आणि श्रेष्ठ राजा आहे. तो आपल्या भावांसह, गुणवान आणि चांगल्या स्वभावाचा, वनात राहतो. तुम्ही त्याचा पाहुणा व्हा.'
यदा च राजपुत्री सा सुकुमारी यशस्विनी। भोजयित्वा द्विजान्सर्वान्पतींश्च वरवर्णिनी
'आणि जेव्हा ती राजकन्या, कोमल आणि प्रसिद्ध, सर्व ब्राह्मणांना आणि आपल्या पतींना जेवू घालते—ती सुंदर वर्णाची—'
विश्रान्ता च स्वयं भुक्त्वा सुखासीना भवेद्यदा। तदा त्वं तत्रगच्छेथा यद्यनुग्राह्यता मयि
'आणि जेव्हा ती स्वतः विश्रांती घेऊन, जेवून, सुखाने बसलेली असेल, तेव्हा तुम्ही तिथे या—जर मला कृपा करायची असेल तर.'
तथा करिष्ये त्वत्प्रीत्येत्येवमुक्त्वा सुयोधनम्। दुर्वासा अपिविप्रेन्द्रो यथागतमगात्ततः
‘तसेच करीन, तुझ्या आनंदासाठी,’ असे म्हणून दुर्वासांनी सUYोधनाला सांगितले आणि ब्राह्मणश्रेष्ठ दुर्वासा जसे आले तसे परत गेले.
कृतार्थमपि चात्मानं तदा मेने सुयोधनः। करेण च करं गृह्य कर्णस्य मुदितो भृशम्
आपले काम साध्य झाले असतानाही, सUYोधनाने स्वतःला पूर्णपणे यशस्वी समजले आणि मोठ्या आनंदाने कर्णाचा हात आपल्या हातात घेतला.
कर्णोपि भ्रातृसहितमित्युवाच नृपं मुदा। दुष्ट्या कामः सुसंवृत्तोदिष्ट्या कौरव वर्धसे। दिष्ट्या ते शत्रवो मग्ना दुस्तरे व्यसनार्णवे
कर्णानेही आपल्या भावांसह आनंदाने राजाला म्हटले, 'दुष्ट्याने तुझे मनोकामना पूर्ण झाली, दुष्ट्याने तू वाढतोस, दुष्ट्याने तुझे शत्रू मोठ्या संकटाच्या समुद्रात बुडाले.'
दुर्वासःक्रोधजे वह्नौ पतिताः पाण्डुनन्दनाः। स्वैरेव ते महापापैर्गता वै दुस्तरं तमः
दुर्वासांच्या रागाच्या आगीत पांडुपुत्र पडले आहेत; आपल्या मोठ्या पापांनी त्यांनी कठीण अंधारात प्रवेश केला आहे.
इत्थं ते निकृतिप्रज्ञा राजन्दुर्योधनादयः। हसन्तः प्रीतमनसो जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम्
राजा, दुर्योधन व इतर कपटी राजे हसत आणि मनाने आनंदी होऊन आपापल्या घरी गेले.
ततः कदाचिद्दुर्वासाः सुखासीनांस्तु पाण्डवान्। भुक्त्वा चावस्थितां कृष्णां ज्ञात्वा तस्मिन्वने मुनिः। अभ्यागच्छत्परिवृतः शिष्यैरयुतसंमितैः
कधीतरी दुर्वासा, पांडव सुखाने बसले आहेत आणि कृष्णा त्या वनात आहे हे जाणून, आपल्या दहा हजार शिष्यांसह तिथे आले.
दृष्ट्वा यान्तं तमतिथिं स च राजा युधिष्ठिरः। जगामाभिमुखः श्रीमान्सह भ्रातृभिरच्युतः
तो पाहुणा येताना पाहून, तेजस्वी युधिष्ठिर राजा आपल्या भावांसह आणि अच्युतासह त्याच्या स्वागतासाठी पुढे गेला.
तस्मै बद्ध्वाञ्जलिं सम्यगुपवेश्य वरासने। विधिवत्पूजयित्वा तमातिथ्यन न्यमन्त्रयत्। आह्निकं भगवन्कृत्वा शीघ्रमेहीति चाब्रवीत्
त्याला दोन्ही हात जोडून, उत्तम आसनावर बसवले, योग्य रीतीने पाहुणचार केला आणि म्हणाला, 'भगवंत, आपली नित्यकर्मे करून लवकर या.'
जगाम च मुनिः सोपि स्नातुं शिष्यैः सहानघः। भोजयेत्सहशिष्यं मां कथमित्यविचिन्तयन्
तो मुनि आपल्या शिष्यांसह स्नानासाठी गेला आणि मनात विचार करू लागला, 'मी त्याला आणि त्याच्या शिष्यांना कसे जेवू घालू?'
न्यमज्जत्सलिले चापि मुनिसङ्घः समाहितः
मुनिंचा तो समूह एकाग्र मनाने पाण्यात बुडाला.
एतस्मिन्नन्तरे राजन्द्रौपदी योपितां वरा। चिन्तामवाप परमामन्नहेतोः पतिव्रता
राजा, या दरम्यान द्रौपदी, जी आपल्या पतीवर निष्ठावान होती, तिला अन्नाच्या अभावामुळे फार मोठी काळजी वाटू लागली.
सा चिन्तयन्ती च यदा नान्नहेतुमविन्दत। मनसा चिन्तयामास कृष्णं कंसनिषूदनम्
ती विचार करत असताना, अन्न का मिळत नाही याचं कारण तिला सापडलं नाही. मग तिने मनात कंसाचा वध करणाऱ्या कृष्णाचा ध्यास धरला.