इन्द्रपीत्या चेदिपतिश्चकारेन्द्रमहं वसुः। पुत्राश्चास्य महावीर्याः पञ्चासन्नमितौजसः
इंद्राच्या कृपेने, वसु या चेदिराजाने इंद्रमहोत्सव केला; त्याला पाच पराक्रमी आणि समशक्तीचे पुत्र होते.
नानाराज्येषु च सुतान्स सम्राडभ्यषेचयत्। महारथो मागधानां विश्रुतो यो बृहद्रथः
त्या सम्राटाने आपल्या मुलांना वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये राज्याभिषेक केला: प्रसिद्ध बृहद्रथ हा मागधांचा मोठा रथी होता.
प्रत्यग्रहः कुशाम्बश्च यमाहुर्मणिवाहनम्। मत्सिल्लश्च यदुश्चैव राजन्यश्चापराजितः
प्रत्यग्र, कुशाम्ब—ज्याला मणिवाहन म्हणतात—मात्सिल्ल, यदु आणि राजवंशातील अपराजित.
एते तस्य सुता राजन्राजर्षेर्भूरितेजसः। न्यवेशयन्नामभिः स्वैस्ते देशांश्च पुराणि च
राजन्, हे तेजस्वी राजर्षीचे पुत्र, त्यांनी आपापल्या नावाने प्रदेश आणि प्राचीन नगरे वसवली.
वासवाः पञ्च राजानः पृथग्वंशाश्च शास्वताः। वसन्तमिन्द्रप्रासादे आकाशे स्फाटिके च तम्
हे पाच वासव राजे, वेगवेगळ्या आणि चिरंतन वंशातले, आकाशातील इंद्राच्या स्फटिक महालात राहत होते.
उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम्। राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम्
गंधर्व आणि अप्सरा त्या महान आत्म्याच्या राजाची सेवा करत; म्हणून त्याचे प्रसिद्ध नाव 'राजोपरिचर' झाले.
पुरोपवाहिनीं तस्य नदीं शुक्तमतीं गिरिः। अरौत्सीच्चेतनायुक्तः कामात्कोलाहलः किल
त्याच्या नगरीजवळ शुक्तमती नदी वाहत होती, आणि कोलाहल पर्वत, जणू इच्छेने चेतनायुक्त होऊन, हलल्याचे सांगितले जाते.
गिरिं कोलाहलं तं तु पदा वसुरताडयत्। निश्चक्राम ततस्तेन प्रहारविवरेण सा
वसुने आपल्या पायाने त्या कोलाहल पर्वताला ठोसा दिला, आणि त्या घावाने तयार झालेल्या फटीतून ती नदी बाहेर आली.
तस्यां नद्यां स जनयन्मिथुनं पर्वतः स्वयम्। तस्माद्विमोक्षणात्प्रीता नदी राज्ञे न्यवेदयत्
त्या नदीवर पर्वताने स्वतःच एक जोडपं निर्माण केलं. त्या मुक्तीमुळे आनंदी झालेल्या नदीने हे सर्व राजाला सांगितलं.
महिषी भविता कन्या पुमान्सेनापतिर्भवेत्। शुक्तिमत्या वचःश्रुत्वा दृष्ट्वा तौ राजसत्तमः
ती मुलगी राणी होईल आणि मुलगा सेनापती बनेल, असं शुक्तिमतीचं बोलणं ऐकून आणि त्यांना पाहून तो श्रेष्ठ राजा—
यः पुमानभवत्तत्र तं स राजर्षिसत्तमः। वसुर्वसुप्रदश्चक्रे सेनापतिमरिन्दमः
जेथे तो मुलगा जन्मला, त्या ठिकाणी राजर्षी वसु, दानशूर वसुप्रद, शत्रूंचा संहार करणारा, त्याला सेनापती बनवला.
चकार पत्नीं कन्यां तु तथा तां गिरिकां नृपः। वसोः पत्नी तु गिरिका कामकालं न्यवेदयत्
राजाने त्या मुलीला आपली पत्नी केलं, म्हणून गिरीका वसुची पत्नी झाली. वसुची पत्नी गिरीकाने इच्छेच्या वेळी त्याला कळवलं.
ऋतुकालमनुप्राप्ता स्नाता पुंसवने शुचिः। तदहः पितरश्चैनपूचुर्जहि मृगानिति
ऋतू काळ आल्यावर तिने स्नान करून शुद्धता पाळली आणि गर्भधारणेसाठी तयार झाली. त्या दिवशी तिच्या वडिलांनी राजाला सांगितलं, 'शिकार करायला जा.'
तं राजसत्तमं प्रीतास्तदा मतिमतां वरः। स पितॄणां नियोगेन तामतिक्रम्य पार्थिवः
राजा आनंदी झाला आणि बुद्धिमानांत श्रेष्ठ होता. पित्यांच्या आज्ञेने त्याने तिला मागे ठेवून निघून गेला.
चकार मृगयां कामी गिरिकामेव संस्मरन्। अतीव रूपसंपन्नां साक्षाच्छ्रियमिवापराम्
कामेच्छेने तो शिकार करायला गेला, पण त्याच्या मनात सतत गिरीकाचं स्मरण होतं, जी फारच सुंदर होती, जणू लक्ष्मीच दुसऱ्या रूपात अवतरली आहे.
अशोकैश्चम्पकैश्चूतैरनेकैरतिमुक्तकैः। पुन्नागैः कर्णिकारैश्च बकुलैर्दिव्यपाटलैः
आशोक, चंपक, आंबा, अनेक अतिमुक्ता, पर्ण, कर्णिकर, बकुळ आणि दिव्य पाटलांनी—
पनसैर्नारिकेलैश्च चन्दनैश्चार्जुनैस्तथा। एतै रम्यैर्महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्युतम्
पणस, नारळ, चंदन, अर्जुन या सुंदर, मोठ्या, पुण्यवान आणि गोड फळांनी लगडलेल्या झाडांनी—
कोकिलाकुलसन्नादं मत्तभ्रमरनादितम्। वसन्तकाले तत्पश्यन्वनं चैत्ररथोपमम्
कोकिळांच्या गोड गाण्यांनी आणि मदमस्त भुंग्यांच्या गुंजनाने भरलेल्या त्या वसंतातील वनाला त्याने पाहिलं, जे चैत्तरथासारखं दिसत होतं.
मन्मथाभिपरीतात्मा नापश्यद्गिरिकां तदा। अपश्यन्कामसंतप्तश्चरमाणो यदृच्छया
प्रेमाने भारावून तो त्या वेळी गिरीकाला पाहू शकला नाही; इच्छा जळत असताना तो तिथे तिथे भटकत राहिला.
पुष्पसंछन्नशाखाग्रं पल्लवैरुपशोभितम्। अशोकस्तबकैश्छन्नं रमणीयमपश्यत
त्याने फुलांनी झाकलेली, कोवळ्या पालवीने सजलेली, आशोकाच्या घोसांनी लपलेली, मनमोहक अशी एक फांदी पाहिली.
अधस्यात्तस्य छायायां सुखासीनो नराधिपः। मधुगन्धैश्च संयुक्तं पुष्पगन्धमनोहरम्
त्या फांदीच्या सावलीखाली आरामात बसून, राजाने मधाच्या सुगंधासोबत फुलांचा मोहक दरवळ अनुभवला.
वायुना प्रेर्यमाणस्तु धूम्राय मुदमन्वगात्। `भार्यां चिन्तयमानस्य मन्मथाग्निरवर्धत।' तस्य रेतः प्रचस्कन्द चरतो गहने वने
वाऱ्याने झाड हलताना त्याला आनंद वाटला; पत्नीचा विचार करत असताना त्याच्या मनात प्रेमाची ज्वाळा वाढली, आणि दाट जंगलात भटकताना त्याचं वीर्य सांडलं.
स्कन्नमात्रं च तद्रेतो वृक्षपत्रेण भूमिपः। प्रतिजग्राह मिथ्या मे न पतेद्रेत इत्युत
वीर्य सांडताच राजाने ते झाडाच्या पानावर धरलं आणि म्हणाला, 'माझं वीर्य वाया जाऊ नये.'
अङ्गुलीयेन शुक्लस्य रक्षां च विदधे नृपः। अशोकस्तबकै रक्तैः पल्लवैश्चाप्यबन्धयत्
राजाने आपल्या अंगठीने त्या शुभ्र वीर्याचं रक्षण केलं आणि लाल आशोकाच्या फुलांनी व कोवळ्या पानांनी ते बांधून ठेवलं.
इदं मिथ्या परिस्कन्नं रेतो मे न भवेदिति। ऋतुश्च तस्याः पत्न्या मे न मोघः स्यादिति प्रभुः
'हे असं सांडलेलं वीर्य वाया जाऊ नये,' आणि 'माझ्या पत्नीचा ऋतू काळही निष्फळ होऊ नये,' असं प्रभू म्हणाला—
संचिन्त्यैवं तदा राजा विचार्य च पुनःपुनः। अमोघत्वं च विज्ञाय रेतसो राजसत्तमः
असं मनाशी ठरवत, पुन्हा पुन्हा विचार करत, हे वीर्य वाया जाणार नाही याची खात्री करून, तो श्रेष्ठ राजा—
शुक्रप्रस्थापने कालं महिष्या प्रसमीक्ष्य वै। अभिमन्त्र्याथ तच्छुक्रमारात्तिष्ठन्तमाशुगम्
पत्नीच्या बीजस्रावाचा योग्य काळ ओळखून, त्याने ते बीज मंत्रांनी पवित्र केले, जे लगेच बाहेर पडण्यास तयार होते.
सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्वज्ञो गत्वा श्येनं ततोऽब्रवीत्। मत्प्रियार्थमिदं सौम्य शुक्रं मम गृहं नय
धर्म आणि कर्तव्याचा सूक्ष्म अर्थ जाणणारा तो, त्या घारीकडे गेला आणि म्हणाला, 'माझ्या प्रियेसाठी, हे बीज माझ्या घरी ने.'
गृहीत्वा तत्तदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान्
मग त्या घारीने ते बीज घेतले आणि मोठ्या वेगाने आकाशात उडाली.
जवं परममास्थाय प्रदुद्राव विहंगमः। तमपश्यदथायान्तं श्येनं श्येनस्तथाऽपरः
ती पक्षी अत्यंत वेगाने उडू लागली; तेव्हा दुसरी एक घार तिला येताना पाहिली.