स एवमुक्तो नृपतिमुवाच द्विजसत्तमः
त्यावर त्या द्विजश्रेष्ठाने राजाला असे उत्तर दिले.
ब्राह्मणैः सहितो राजन्ये तत्रासन्समागताः'। न स शक्यः क्रतुश्रेष्ठो जीवमाने युधिष्ठिरे। आहर्तुं कौरवश्रेष्ठ कुले तव नृपोत्तम
ब्राह्मणांसह क्षत्रिय तिथे एकत्र आले; पण, कुरुश्रेष्ठा, युधिष्ठिर जिवंत असताना तुझ्या कुळात हा सर्वश्रेष्ठ यज्ञ होऊ शकत नाही, हे राजश्रेष्ठ.
दीर्घायुर्जीवति च ते धृतराष्ट्रः पिता नृप। अतश्चापि विरुद्धस्ते क्रतुरेणष नृपोत्तमः
राजन, तुझा पिता धृतराष्ट्र दीर्घायुषी आहे आणि अजूनही जिवंत आहे; म्हणून, हे राजश्रेष्ठ, हा यज्ञ तुझ्या विरोधात आहे.
अस्ति त्वन्यन्महत्सत्रं राजसूयसमं प्रभो। तेन त्वं यज राजेन्द्र शृणु चेदं वचो मम
परंतु, राजसूयासारखा दुसरा एक महान यज्ञ आहे, हे प्रभो; त्या यज्ञाने तू याग कर, राजेंद्र, आणि माझे हे शब्द ऐक.
य इमे पृथिवीपालाः करदास्तव पार्थिव। ते करान्संप्रयच्छन्तु सुवर्णं च कृताकृतम्
हे पार्थिव, जे पृथ्वीचे राजे तुझ्या अधीन आहेत, त्यांनी आपापली कर आणि सोनं — गळवलेलं व न गळवलेलं — अर्पण करावं.
तेन ते क्रियतामद्यलाङ्गलं नृपसत्तम। यज्ञवाटस् ते भूमिः कृष्यतां तेन भारत
त्या करांनी आज नांगर तयार करावा, हे राजश्रेष्ठ; आणि त्या नांगराने तुझ्या यज्ञासाठीची भूमी नांगरली जावी, हे भारता.
तत्र यज्ञो नृपश्रेष्टः प्रभूतान्नः सुसंस्कृतः। प्रवर्ततां यथान्यायं सर्वतो ह्यनिवारितः
तेथे, हे नृपश्रेष्ठा, भरपूर व उत्तम अन्नाने युक्त असा यज्ञ योग्य रीतीने, सर्व बाजूंनी कोणतीही अडचण न येता पार पडू दे.
एष ते वैष्णवो नाम यज्ञः सत्पुरुषोचितः। एतेन नेष्टवान्कश्चिदृतेविष्णुं पुरातनम्
हा वैष्णव नावाचा यज्ञ आहे, जो सत्पुरुषांना योग्य आहे; या यज्ञाने फक्त प्राचीन विष्णूचीच उपासना झाली आहे.
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं स्पर्धत्येष महाक्रतुः। अस्माकं रोचते चैव श्रेयश्च तव भारत
हा महान यज्ञ राजसूयाशी स्पर्धा करतो; आम्हाला तो आवडतो आणि तो तुलाही कल्याणदायक ठरेल, हे भारता.
निर्विघ्नश्च भवत्येष सफला स्यात्स्पृहा तव। `तस्मादेष महाबाहो तव यज्ञः प्रवर्तताम्
हा यज्ञ कोणत्याही विघ्नांशिवाय पार पडतो आणि तुझी इच्छा पूर्ण करतो; म्हणून, हे महाबाहो, तुझा हा यज्ञ सुरू होऊ दे.
एवमुकत्स्तु तैर्विप्रैर्धार्तराष्ट्रो महीपतिः। कर्णं च सौबलं चैव भ्रातॄश्चैवेदमब्रवीत्
त्या ब्राह्मणांनी असे सांगितल्यावर, धृतराष्ट्रपुत्र राजाने कर्ण, सौबल आणि आपल्या भावांना हे शब्द सांगितले.
रोचते मे वचः कृत्स्नं ब्राह्मणानां न संशयः। रोचते यदि युष्माकं तस्मात्प्रब्रूत माचिरम्
ब्राह्मणांचे सर्व बोल मला निःसंशय आवडले; तुम्हालाही ते पटले असेल तर, विलंब न करता बोला.
एवमुक्तास्तु ते सर्वे तथेत्यूचुर्नराधिपम्। संदिदेश ततोराजाव्यापारस्थान्यथाक्रमम्
असे म्हटल्यावर, ते सर्वजण राजाला 'तसेच होवो' असे म्हणाले; मग राजाने सर्व आवश्यक कामांची योग्य क्रमाने तयारी करण्यास सांगितले.
हलस्य करणे चापि व्यादिष्टाः सर्वशिल्पिनः। यथोक्तं च नृपश्रेष्ठ कृतं सर्वं यथाक्रमम्
नांगर तयार करण्यासाठी सर्व कारागिरांना आदेश दिले गेले; आणि, हे नृपश्रेष्ठ, सर्व काही सांगितल्याप्रमाणे आणि योग्य क्रमाने केले गेले.
ततस्तु शिल्पिनः सर्वं कृतमूर्चुर्नराधिपम्। विदुरश्च महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रे न्यवेदयत्
त्यानंतर सर्व कारागिरांनी आपले काम पूर्ण केले. मग विदुराने, जो अत्यंत बुद्धिमान होता, हे सर्व धृतराष्ट्र राजाला सांगितले.
सज्जं क्रतुवरं राजन्कालप्राप्तं च भारत। सौवर्णं च कृतं सर्वं लाङ्गलं च महाधनम्
हे भारतराजा, मोठा यज्ञ योग्य वेळी पूर्णपणे सज्ज झाला होता. सर्व सोन्याची भांडी आणि मौल्यवान नांगर तयार झाले होते.
एवच्छ्रुत्वा नृपश्रेष्ठो धृतराष्ट्रो विशंपते। आज्ञापयामास नृपः क्रतुराजप्रवर्तनम्
हे ऐकून, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेला धृतराष्ट्र राजाने राजसूय यज्ञ सुरू करण्याचा आदेश दिला.
ततः प्रववृते यज्ञः प्रभूतार्थः सुसंस्कृतः। दीक्षितश्चापि गान्धारिर्यथाशास्त्रं यथाक्रमम्
मग मोठा, समृद्ध आणि उत्तम प्रकारे सज्ज केलेला यज्ञ सुरू झाला. गांधारीचा मुलगा शास्त्रानुसार आणि योग्य पद्धतीने दीक्षित झाला.
प्रहृष्टो धृतराष्ट्रश्च विदुरश्च महायशाः। भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो गान्धारी च यशस्विनी
धृतराष्ट्र आणि कीर्तीमान विदुर, भीष्म, द्रोण, कृप, कर्ण आणि यशस्विनी गांधारी हे सर्व आनंदित झाले.
निमन्त्रणार्थं दूर्तांश्च प्रेषयामास शीघ्रगान्। पार्थिवानां च राजेन्द्र ब्राह्मणानां तथैव च
निमंत्रण देण्यासाठी, राजाधिराज, राजांना आणि ब्राह्मणांनाही जलद जाणा-या दूतांना पाठवले गेले.
ते प्रयाता यथोद्दिष्टा दूतास्त्वरितवाहनाः। तत्र कचित्प्रयान्तं तु दूतं दुःशासनोऽब्रवीत्
ते दूत, वेगवान वाहनांवर बसून, सांगितल्याप्रमाणे निघाले. त्यात एक दूत निघताना, दुःशासनाने त्याला बोलावले.
गच्छ द्वैतवनं शीघ्रं पाण्डवान्पापपूरुषान्। निमन्त्रय यथान्यायं विप्रांस्त स्मिन्वने तदा
तू लवकर द्वैतवनात जा, पांडवांना आणि तिथे असलेल्या ब्राह्मणांना योग्य रीतीने आमंत्रण दे.
स गत्वा पाण्डवान्सर्वानुवाचाभिप्रणम्य च। दुर्योधनो महाराज यजते नृपसत्तमः
तो सर्व पांडवांना नम्रपणे वंदन करून म्हणाला, 'महान राजा दुर्योधन, राजांमध्ये श्रेष्ठ, यज्ञ करीत आहे.'
स्ववीर्यार्जितमर्थौघमवाप्य कुरुसत्तमः। तत्र गच्छन्ति राजानो ब्राह्मणाश्च ततस्ततः
स्वतःच्या सामर्थ्याने मिळवलेला मोठा धनसंचय घेऊन, कुरुकुळातील श्रेष्ठ राजा, विविध ठिकाणांहून राजे आणि ब्राह्मणांना बोलावत आहे.
अहं तु प्रेषितो राजन्कौरवेण महात्मना। आमन्त्रयति वो राजा धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः। मनोभिलषितं राज्ञस्तं क्रतुं द्रष्टुमर्हथ
राजा, मला मोठ्या मनाच्या कौरवाने पाठवले आहे. धृतराष्ट्रपुत्र राजा तुम्हाला, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, आपल्या मनातील इच्छेनुसार होणारा यज्ञ पाहण्यासाठी आमंत्रित करतो.
ततो युधिष्ठिरो राजा तच्छ्रुत्वा दूतभाषितम्। अब्रवीन्नृपशार्दूलो दिष्ट्या राजा सुयोधनः। यजते क्रतुमुख्येन पूर्वेषां कीर्तिवर्धनः
मग धर्मराज युधिष्ठिराने दूताचे बोलणे ऐकून सांगितले, 'दुर्योधन राजा, पूर्वजांची कीर्ती वाढवणारा, असा मुख्य यज्ञ करतो, हे भाग्याचे आहे.'
वयमप्युपयास्यामो न त्विदानीं कथंचन। समयः परिपाल्यो नो यावद्वर्षं त्रयोदशम्
आम्हीही येऊ, पण आत्ता काहीही करून येणार नाही. आमच्या करारानुसार तेरावा वर्ष पूर्ण होईपर्यंत आम्ही येऊ शकत नाही.
श्रुत्वैतद्धर्मराजस्य भीमो वचनमब्रवीत्। तदा तु नृपतिर्गन्ता धर्मराजो युधिष्ठिरः
धर्मराजाचे हे शब्द ऐकून भीम म्हणाला, 'मग राजा युधिष्ठिरच तिथे जाईल.'
अस्त्रशस्त्रप्रदीप्तेऽग्नौ यदा तं पातयिष्यति। वर्षात्रयोदशादूर्ध्वं रणसत्रे नराधिपः
जेव्हा तेराव्या वर्षानंतर राजा रणभूमीत शस्त्रास्त्रांनी प्रज्वलित झालेल्या अग्नीत त्याला टाकेल—
यदा क्रोधहविर्मोक्ता धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवः। आगन्तारस्तदा स्मेति वाच्यस्ते स सुयोधनः
जेव्हा पांडव आपला क्रोध धृतराष्ट्रपुत्रांवर होम म्हणून अर्पण करेल, तेव्हा त्या वेळेस ते येतील असे त्या दुर्योधनाला सांग.