ततो हलहलाशब्दः प्रादुरासीद्विशांपते। हाहाकाराश्च बहवो नगरे नागसाह्वये
तेव्हा, राजाधिराज, मोठा गोंधळाचा आवाज झाला आणि नागसाहव्य नावाच्या नगरीत अनेक जण हंबरडा फोडू लागले.
रकेचिदेनं प्रशंसन्ति निन्दन्ति स्म तथा परे। तूष्णीमासंस्तथा चान्ये नृपास्तत्र जनाधिप
काहींनी त्याची स्तुती केली, काहींनी निंदा केली, आणि काही राजे तिथे गप्प बसले, हे जनाधिपती.
एवं विजित्य राजेन्द्र कर्णः शस्त्रभृतांवरः। सपर्वतवनाकाशां ससमुद्रां सनुष्कुटाम्
राजेंद्र, शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या कर्णाने जिंकून, पर्वत, वन, आकाश, समुद्र आणि कोरड्या प्रदेशांसह संपूर्ण पृथ्वी आपल्या अधीन केली.
देशैरुच्चावचैः पूर्णां पत्तनैर्नगरैरपि। द्वीपैश्चानूपसंपूर्णैः पृथिवीं पृथिवीपते
पृथ्वीपती, त्याने उंचसखल प्रदेश, नगरं, गावं, बेटं आणि दलदलींनी पृथ्वी भरून टाकली.
कालेन नातिदीर्घेण वशे कृत्वा तु पार्थिवान्। अक्षयं धनमादाय सूतजो नृपमभ्ययात्
अगदी थोड्या काळात, राजे आपल्या वशात करून, सूतपुत्राने अपार संपत्ती घेऊन राजाकडे परत आला.
प्रविश्य च गृहं राजन्नभ्यन्तरमरिंदम। गान्धारीसहितं वीरो धृतराष्ट्रं ददर्श सः
राजा, घराच्या आतील भागात प्रवेश करून त्या वीराने गांधारीसह धृतराष्ट्राला पाहिलं.
पुत्रवच्च नरव्याघ्र पादौ जग्राह धर्मवित्। धृतराष्ट्रेण चाश्लिष्य प्रेम्णा चापि विसर्जितः
पुरुषांमधील वाघा, धर्म जाणणाऱ्या कर्णाने मुलासारखं धृतराष्ट्राचे पाय धरले; आणि धृतराष्ट्राने त्याला प्रेमाने मिठी मारून निरोप दिला.
तदाप्रभृति राजा च शकुनिश्चापि सौबलः। जानाते निर्जितान्पार्थान्कर्णेन युधि भारत
त्या वेळेपासून, भारत, राजा आणि सुभलपुत्र शकुनी यांना समजलं की कर्णाने युद्धात पांडवांना हरवलं आहे.
जित्वा तु पृथिवीं राजन्सूतपुत्रो जनाधिप। अब्रवीत्परवीरघ्नो दुर्योधनमिदं वचः
राजा, पृथ्वी जिंकून सूतपुत्र, जनांचा स्वामी, शत्रूवीरांचा संहार करणाऱ्या दुर्योधनाला म्हणाला—
दुर्योधन निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव। श्रुत्वा वाचं तथा सर्वं कर्तुमर्हस्यरिंदम
दुर्योधन, मी तुला जे सांगतो ते नीट ऐक, हे कौरवा; माझं बोलणं ऐकून, तू तसंच करावंस, हे शत्रू जिंकणाऱ्या.
तवाद्य पृथिवी वीर निःसपत्ना नृपोत्तम। तां पालय यथा शक्रो हतशत्रुर्महामनाः
वीरा, आज पृथ्वी तुझ्यासाठी प्रतिस्पर्धी विरहित झाली आहे, राजश्रेष्ठा; आता तू तिला इंद्रासारखा, शत्रू मारल्यानंतर जसा त्याने केली, तशी राख.
एवमुक्तस्तु कर्णेन कर्णं राजाऽब्रवीत्पुनः। न किंचिद्दुर्लभं तस्य यस् त्वं पुरुषर्षभ
कर्णाने असं म्हटल्यावर, राजा पुन्हा कर्णाला म्हणाला—'ज्याच्याकडे तू आहेस, त्याच्यासाठी काहीही अशक्य नाही, हे पुरुषश्रेष्ठा.'
सहायश्चानुरक्तश्च मदर्थं च समुद्यतः। अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं वै शृणु यथातथम्
तू माझ्यासाठी मदतीला आणि प्रेमाने सदैव तयार आहेस; पण माझ्या मनात एक इच्छा आहे—ती मी तुला खरीखुरी सांगतो, ऐक.
राजसूयं पाण्डवस्य दृष्ट्वा क्रतुवरं तदा। कमम स्पृहा समुत्पन्ना तां संपादय सूतज
पांडवांचा राजसूय यज्ञ पाहून, माझ्या मनात एक इच्छा निर्माण झाली आहे; ती तू पूर्ण कर, हे सूतपुत्र.
एवमुक्तस्ततः कर्णो राजानमिदमब्रवीत्। तवाद्य पृथिवीपाला वश्याः सर्वे नृपोत्तम
असं ऐकून, कर्णाने राजाला सांगितलं—'राजश्रेष्ठा, आज पृथ्वीवरील सर्व राजे तुझे वश झाले आहेत.'
आहूयन्तां द्विजवराः संभाराश्च यथाविधि। संभ्रियन्तां कुरुश्रेष्ठ यज्ञोपकरणानि च
श्रेष्ठ ब्राह्मणांना बोलवा, आणि सर्व साहित्य योग्य प्रकारे जमवा; यज्ञासाठी लागणारी सर्व साधनंही तयार करा, हे कुरूश्रेष्ठा.
ऋत्विजश्च समाहूता यथोक्तं वेदपारगाः। क्रियां कुर्वन्तु ते राजन्यथाशास्त्रमरिंदम
राजन, वेदपारंगत आणि बोलावलेले ऋत्विज, शास्त्रानुसार सर्व विधी पार पाडू देत.
बह्वन्नपानसंयुक्तः सुसमृद्धगुणान्वितः। प्रवर्ततां महायज्ञस्तवापि भरतर्षभ
भरपूर अन्न-पाण्याने युक्त, सर्व शुभ गुणांनी संपन्न असा तुझा महान यज्ञ सुरू होऊ दे, हे भरतश्रेष्ठ.
एवमुक्तस्तु कर्णेन धार्तराष्ट्रो विशांपते। पुरोहितं समानाय्य वचनं चेदमब्रवीत्
कर्णाने असे म्हटल्यावर, धृतराष्ट्रपुत्राने आपल्या पुरोहिताला बोलावून हे शब्द सांगितले.
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं समाप्तवरदक्षिणम्। आहरस्व यथाशास्त्रं यथान्यायं यथाक्रमम्
राजसूय हा सर्वश्रेष्ठ यज्ञ, सर्व दक्षिणा व दानांनी युक्त, शास्त्राप्रमाणे, योग्य रीतीने व क्रमाने आयोजित कर.
स एवमुक्तो नृपतिमुवाच द्विजसत्तमः
त्यावर त्या द्विजश्रेष्ठाने राजाला असे उत्तर दिले.
ब्राह्मणैः सहितो राजन्ये तत्रासन्समागताः'। न स शक्यः क्रतुश्रेष्ठो जीवमाने युधिष्ठिरे। आहर्तुं कौरवश्रेष्ठ कुले तव नृपोत्तम
ब्राह्मणांसह क्षत्रिय तिथे एकत्र आले; पण, कुरुश्रेष्ठा, युधिष्ठिर जिवंत असताना तुझ्या कुळात हा सर्वश्रेष्ठ यज्ञ होऊ शकत नाही, हे राजश्रेष्ठ.
दीर्घायुर्जीवति च ते धृतराष्ट्रः पिता नृप। अतश्चापि विरुद्धस्ते क्रतुरेणष नृपोत्तमः
राजन, तुझा पिता धृतराष्ट्र दीर्घायुषी आहे आणि अजूनही जिवंत आहे; म्हणून, हे राजश्रेष्ठ, हा यज्ञ तुझ्या विरोधात आहे.
अस्ति त्वन्यन्महत्सत्रं राजसूयसमं प्रभो। तेन त्वं यज राजेन्द्र शृणु चेदं वचो मम
परंतु, राजसूयासारखा दुसरा एक महान यज्ञ आहे, हे प्रभो; त्या यज्ञाने तू याग कर, राजेंद्र, आणि माझे हे शब्द ऐक.
य इमे पृथिवीपालाः करदास्तव पार्थिव। ते करान्संप्रयच्छन्तु सुवर्णं च कृताकृतम्
हे पार्थिव, जे पृथ्वीचे राजे तुझ्या अधीन आहेत, त्यांनी आपापली कर आणि सोनं — गळवलेलं व न गळवलेलं — अर्पण करावं.
तेन ते क्रियतामद्यलाङ्गलं नृपसत्तम। यज्ञवाटस् ते भूमिः कृष्यतां तेन भारत
त्या करांनी आज नांगर तयार करावा, हे राजश्रेष्ठ; आणि त्या नांगराने तुझ्या यज्ञासाठीची भूमी नांगरली जावी, हे भारता.
तत्र यज्ञो नृपश्रेष्टः प्रभूतान्नः सुसंस्कृतः। प्रवर्ततां यथान्यायं सर्वतो ह्यनिवारितः
तेथे, हे नृपश्रेष्ठा, भरपूर व उत्तम अन्नाने युक्त असा यज्ञ योग्य रीतीने, सर्व बाजूंनी कोणतीही अडचण न येता पार पडू दे.
एष ते वैष्णवो नाम यज्ञः सत्पुरुषोचितः। एतेन नेष्टवान्कश्चिदृतेविष्णुं पुरातनम्
हा वैष्णव नावाचा यज्ञ आहे, जो सत्पुरुषांना योग्य आहे; या यज्ञाने फक्त प्राचीन विष्णूचीच उपासना झाली आहे.
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं स्पर्धत्येष महाक्रतुः। अस्माकं रोचते चैव श्रेयश्च तव भारत
हा महान यज्ञ राजसूयाशी स्पर्धा करतो; आम्हाला तो आवडतो आणि तो तुलाही कल्याणदायक ठरेल, हे भारता.
निर्विघ्नश्च भवत्येष सफला स्यात्स्पृहा तव। `तस्मादेष महाबाहो तव यज्ञः प्रवर्तताम्
हा यज्ञ कोणत्याही विघ्नांशिवाय पार पडतो आणि तुझी इच्छा पूर्ण करतो; म्हणून, हे महाबाहो, तुझा हा यज्ञ सुरू होऊ दे.