प्रवेशः क्रियते राजन्यथा तेन प्रवर्तितः। अपरेद्युस्ततस्तस्याः क्रियतेऽत्युच्छ्रयो नृपैः
राजे आजही त्याने घातलेल्या पद्धतीने प्रवेश सोहळा करतात; आणि दुसऱ्या दिवशी राजे त्या काठीचे मोठ्या थाटात उभारणी करतात.
अलङ्कृताया पिटकैर्गन्धमाल्यैश्च भूषणैः। `माल्यदामपरिक्षिप्तां द्वात्रिंशत्किष्कुसंमिताम्
ती काठी विविध व्यासपीठांनी, सुवासिक फुलमाळांनी, दागिन्यांनी सजवलेली असते, माळांनी आणि दोऱ्यांनी वेढलेली, बत्तीस हात उंचीची असते.
उद्धृत्य पिटके चापि द्वादशारत्निकोच्छ्रये। महारजनवासांसि परिक्षिप्य ध्वजोत्तमम्
ती काठी बारा हात उंच व्यासपीठावर उभी करून, तिच्या आजूबाजूला रंगीबेरंगी सुंदर वस्त्रांनी वेढली जाते.
वासोभिरन्नपानैश्च पूजितैर्ब्राह्मणर्षभैः। पुण्याहं वाचयित्वाथ ध्वज उच्छ्रियते तदा
श्रेष्ठ ब्राह्मणांना वस्त्रे, अन्न आणि पाणी देऊन त्यांचा सन्मान केला जातो, मंगल वाचन झाल्यावर ती काठी उभारली जाते.
शङ्खभेरीमृदङ्गैश्च संनादः क्रियते तदा'। भगवान्पूज्यते चात्र यष्टिरूपेण वासवः
त्या वेळी शंख, भेरी, मृदंग यांच्या गजरात, त्या काठीच्या रूपात वासव देवाची पूजा केली जाते.
स्वयमेव गृहीतेन वसोः प्रीत्या महात्मनः। `माणिभद्रादयो यक्षाः पूज्यन्ते दैवतैः सह
महात्मा वासवाच्या प्रेमापोटी, त्याने स्वतः स्वीकारलेल्या या काठीच्या निमित्ताने, माणिभद्रादी यक्षांचीही देवांसह पूजा केली जाते.
नानाविधानि दानानि दत्त्वार्थिभ्यः सुहृज्जनैः। अलङ्कृत्वा माल्यदामैर्वस्त्रैर्नानाविधैस्तथा
मागणाऱ्यांना आणि मित्रांना विविध प्रकारची दानं दिली जातात; आणि काठीला फुलमाळा, दोऱ्या, आणि वेगवेगळ्या वस्त्रांनी सजवले जाते.
दृतिभिः सजलैः सर्वैः क्रीडित्वा नृपशासनात्। सभाजयित्वा राजानं कृत्वा नर्माश्रयाः कथाः
सर्वजण पाण्याने भरलेल्या कलशांनी खेळ करतात, राजाच्या आज्ञेने राजाचा सन्मान करतात आणि हास्यविनोदाने भरलेल्या गोष्टी करतात.
रमन्ते नागराः सर्वे तथा जानपदैः सह। सूताश्च मागधाश्चैव रमन्ते नटनर्तकाः
सर्व नगरवासी आणि गावकरी मिळून आनंद साजरा करतात; सूत, मागधी, नर्तक आणि नटही त्यात सहभागी होतात.
प्रीत्या तु नृपशार्दूल सर्वे चक्रुर्महोत्सवम्। सान्तःपुरः सहामात्यः सर्वाभरणभूषितः
राजसिंहा, सर्वांनी आनंदाने, आपल्या कुटुंबासह, मंत्र्यांसह, सर्व दागिन्यांनी सजून, हा मोठा उत्सव साजरा केला.
महारजनवासांसि वसित्वा चेदिराट् तदा। जातिहिङ्गुलकेनाक्तः सदारो मुमुदे तदा
महान राजांच्या राजवाड्यांत काही काळ राहिल्यावर, त्या वेळी चेदिराज आपल्या पत्नीसमवेत जाईच्या रंगाने सजून फार आनंदी झाला.
एवं जानपदाः सर्वे चक्रुरिन्द्रमहं वसुः।।' यथा चेदिपतिः प्रीतश्चकारेन्द्रमहं वसुः
अशा प्रकारे, सर्व लोकांनी वसु यांच्यासाठी इंद्रमहोत्सव केला, जसा चेदिराजाने आनंदाने वसु यांच्यासाठी इंद्रमहोत्सव केला होता.
एतां पूजां महेन्द्रस्तु दृष्ट्वा वसुकृतां शुभाम्। `हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम्
वसु यांच्यासाठी केलेली ही शुभ पूजा पाहून महेंद्राने, पिवळ्या घोड्यांनी जोडलेल्या आकाशातील आपल्या रथावर आरूढ झाला.
आस्थाय सह शच्या च वृतो ह्यप्सरसां गणैः।' वसुना राजमुख्येन समागम्याब्रवीद्वचः
शचीसह आणि अप्सरांचा समूह घेऊन, तो वसु या राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या राजाजवळ गेला आणि त्याच्याशी बोलू लागला.
ये पूजयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः। कारयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः
जे लोक चेदिराजासारख्या आनंदाने पूजा करतील आणि उत्सवही आनंदाने साजरा करतील,
तेषां श्रीर्विजयश्चैव सराष्ट्राणां भविष्यति। तथा स्फीतो जनपदो मुदितश्च भविष्यति
त्यांच्या राज्यात समृद्धी आणि विजय नक्कीच येईल; त्यांचे लोकही सुखी आणि भरभराटीचे होतील.
निरीतिकानि सस्यानि भवन्ति बहुधा नृप। राक्षसाश्च पिशाचाश्च न लुम्पन्ते कथंचन
राजा, त्यांच्या शेतात भरपूर पीक येईल आणि राक्षस किंवा पिशाच्च त्यांना कधीच त्रास देणार नाहीत.
एवं महात्मना तेन महेन्द्रेण नराधिप। वसुः प्रीत्या मघवता महाराजोऽभिसत्कृतः। एवं कृत्वा महेन्द्रस्तु जगाम स्वं निवेशनम्
महात्मा महेंद्राने वसु या महान राजाला प्रेमाने सन्मान दिला; आणि मग महेंद्राने आपल्याच निवासस्थानी परत गेला.
उत्सवं कारयिष्यन्ति सदा शक्रस्य ये नराः। भूमिरत्नादिभिर्दानैस्तथा पूज्या भवन्ति ते। वरदानमहायज्ञैस्तथा शक्रोत्सवेन च
जे पुरुष नेहमी शक्राचा उत्सव साजरा करतात, भूमी, रत्ने इत्यादींचे दान देऊन त्याची पूजा करतात, तसेच वरदान आणि मोठ्या यज्ञांनी व शक्रोत्सवाने त्याचा सन्मान करतात,
संपूजितो मघवता वसुश्चेदीश्वरो नृपः। पालयामास धर्मेण चेदिस्थः पृथिवीमिमाम्
मघवताने सन्मानित केलेला वसु, चेदिस्थानात धर्माने हे पृथ्वीचे राज्य करीत होता.
इन्द्रपीत्या चेदिपतिश्चकारेन्द्रमहं वसुः। पुत्राश्चास्य महावीर्याः पञ्चासन्नमितौजसः
इंद्राच्या कृपेने, वसु या चेदिराजाने इंद्रमहोत्सव केला; त्याला पाच पराक्रमी आणि समशक्तीचे पुत्र होते.
नानाराज्येषु च सुतान्स सम्राडभ्यषेचयत्। महारथो मागधानां विश्रुतो यो बृहद्रथः
त्या सम्राटाने आपल्या मुलांना वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये राज्याभिषेक केला: प्रसिद्ध बृहद्रथ हा मागधांचा मोठा रथी होता.
प्रत्यग्रहः कुशाम्बश्च यमाहुर्मणिवाहनम्। मत्सिल्लश्च यदुश्चैव राजन्यश्चापराजितः
प्रत्यग्र, कुशाम्ब—ज्याला मणिवाहन म्हणतात—मात्सिल्ल, यदु आणि राजवंशातील अपराजित.
एते तस्य सुता राजन्राजर्षेर्भूरितेजसः। न्यवेशयन्नामभिः स्वैस्ते देशांश्च पुराणि च
राजन्, हे तेजस्वी राजर्षीचे पुत्र, त्यांनी आपापल्या नावाने प्रदेश आणि प्राचीन नगरे वसवली.
वासवाः पञ्च राजानः पृथग्वंशाश्च शास्वताः। वसन्तमिन्द्रप्रासादे आकाशे स्फाटिके च तम्
हे पाच वासव राजे, वेगवेगळ्या आणि चिरंतन वंशातले, आकाशातील इंद्राच्या स्फटिक महालात राहत होते.
उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम्। राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम्
गंधर्व आणि अप्सरा त्या महान आत्म्याच्या राजाची सेवा करत; म्हणून त्याचे प्रसिद्ध नाव 'राजोपरिचर' झाले.
पुरोपवाहिनीं तस्य नदीं शुक्तमतीं गिरिः। अरौत्सीच्चेतनायुक्तः कामात्कोलाहलः किल
त्याच्या नगरीजवळ शुक्तमती नदी वाहत होती, आणि कोलाहल पर्वत, जणू इच्छेने चेतनायुक्त होऊन, हलल्याचे सांगितले जाते.
गिरिं कोलाहलं तं तु पदा वसुरताडयत्। निश्चक्राम ततस्तेन प्रहारविवरेण सा
वसुने आपल्या पायाने त्या कोलाहल पर्वताला ठोसा दिला, आणि त्या घावाने तयार झालेल्या फटीतून ती नदी बाहेर आली.
तस्यां नद्यां स जनयन्मिथुनं पर्वतः स्वयम्। तस्माद्विमोक्षणात्प्रीता नदी राज्ञे न्यवेदयत्
त्या नदीवर पर्वताने स्वतःच एक जोडपं निर्माण केलं. त्या मुक्तीमुळे आनंदी झालेल्या नदीने हे सर्व राजाला सांगितलं.
महिषी भविता कन्या पुमान्सेनापतिर्भवेत्। शुक्तिमत्या वचःश्रुत्वा दृष्ट्वा तौ राजसत्तमः
ती मुलगी राणी होईल आणि मुलगा सेनापती बनेल, असं शुक्तिमतीचं बोलणं ऐकून आणि त्यांना पाहून तो श्रेष्ठ राजा—