स चेदिविषयं रम्यं वसुः पौरवनन्दनः। इन्द्रोपदेशाज्जग्राह रमणीयं महीपतिः
तो वसु, पुरूवंशाचा आनंद, इंद्राच्या सांगण्यावरून सुंदर चेदि देशाचा स्वामी झाला.
तमाश्रमे न्यस्तशस्त्रं निवसन्तं तपोनिधिम्। देवाः शक्रपुरोगा वै राजानमुपतस्थिरे
जेव्हा तो राजा शस्त्र खाली ठेवून आश्रमात तप करत होता, तेव्हा इंद्रासह देवता त्याच्याकडे आल्या.
इन्द्रत्वमर्हो राजायं तपसेत्यनुचिन्त्य वै। तं सान्त्वेन नृपं साक्षात्तपसः संन्यवर्तयन्
'हा राजा तपामुळे इंद्रपदाला योग्य आहे' असे ठरवून, देवांनी त्याला प्रेमाने तप सोडायला लावले.
न संकीर्येत धर्मोऽयं पृथिव्यां पृथिवीपते। त्वया हि धर्मो विधृतः कृत्स्नं धारयते जगत्
राजा, हा धर्म पृथ्वीवर मिसळू नये. कारण तू धर्म पाळतोस आणि तोच साऱ्या जगाला आधार देतो.
देवानहं पालयिता पालय त्वं हि मानुषान्।' लोके धर्मं पालय त्वं नित्ययुक्तः समाहितः। धर्मयुक्तस्ततो लोकान्पुण्यान्प्राप्स्यसि शाश्वतान्
आम्ही देव लोकांचे रक्षण करतो, तू माणसांचे रक्षण कर. नेहमी एकाग्र राहून पृथ्वीवर धर्माचे पालन कर. धर्मयुक्त राहिलास तर तुला शाश्वत पुण्यलोक मिळतील.
दिविष्ठस्य भुविष्ठस्त्वं सखाभूतो मम प्रियः। ऊधः पृथिव्या यो देशस्तमावस नराधिप
मी जसा स्वर्गात आहे, तसा तू पृथ्वीवर माझा प्रिय मित्र आहेस. राजा, पृथ्वीवरील 'ऊध' नावाच्या प्रदेशात तू राहा.
पशव्यश्चैव पुण्यश्च प्रभूतधनधान्यवान्। स्वारक्ष्यश्चैव सौम्यश्च भोग्यैर्भूमिगुणैर्युतः
तो प्रदेश पुण्यवान, गायींनी समृद्ध, धनधान्याने भरलेला, सुरक्षित, सौम्य आणि सर्व सुखांनी व गुणांनी युक्त आहे.
अर्थवानेष देशो हि धनरत्नादिभिर्युतः। वसुपूर्णा च वसुधा वस चेदिषु चेदिप
हा देश धन, रत्ने आणि संपत्तीने समृद्ध आहे. चेदिराज, पृथ्वी धनाने भरलेली आहे, म्हणून चेदि देशात राहा.
धर्मशीला जनपदाः सुसंतोषाश्च साधवः। न च मिथ्या प्रलापोऽत्र स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा
त्या प्रदेशातील लोक धर्मशील, समाधानी आणि सज्जन आहेत. अगदी मोकळ्या लोकांमध्येही खोटं बोलणं नाही, तर इतर कुठेच नाही.
न च पित्रा विभज्यन्ते पुत्रा गुरुहिते रताः। युञ्जते धुरि नो गाश्च कृशान्संधुक्षयन्ति च
तेथे वडील आपल्या मुलांना वेगळं करत नाहीत, कारण मुले नेहमी मोठ्यांच्या सेवेत रमलेली असतात. ते बैलांना नांगराला जुळवतात आणि कृश जनावरांनाही हाकतात.
सर्वे वर्णाः स्वधर्मस्थाः सदा चेदिषु मानद। न तेऽस्त्यविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु यद्भवेत्
चेदि देशात सर्व वर्ण आपापल्या धर्मात कायम असतात, मानदायक. तीनही लोकांत जे काही आहे, त्यात त्यांना काहीच अज्ञात नाही.
दैवोपभोग्यं दिव्यं त्वामाकाशे स्फाटिकं महत्। आकाशगं त्वां मद्दत्तं विमानमुपपत्स्यते
स्वर्गीय देवांसाठी योग्य, मोठं, स्फटिकासारखं एक दिव्य विमान तुला आकाशात मिळेल, ते मी तुला देतो.
त्वमेकः सर्वमर्त्येषु विमानवरमास्थितः। चरिष्यस्युपरिस्थो हि देवो विग्रहवानिव
सर्व माणसांमध्ये फक्त तूच श्रेष्ठ विमानात बसून, जणू काही प्रत्यक्ष देवच शरीरधारण करून आकाशात फिरशील.
ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपङ्कजाम्। धारयिष्यति सङ्ग्रामे या त्वां शस्त्रैरविक्षतम्
मी तुला कधीही न सुकणाऱ्या कमळांची वैजययंती माळ देतो; युद्धात ही माळ घातलीस की कोणतेही शस्त्र तुला इजा करू शकणार नाही.
लक्षणं चैतदेवेह भविता ते नराधिप। इन्द्रमालेति विख्यातं धन्यमप्रतिमं महत्
हेही तुझे खास लक्षण राहील, राजाधिराज: 'माणसांमधला इंद्र' म्हणून तुझे नाव होईल, धन्य, अद्वितीय आणि महान.
यष्टिं च वैणवीं तस्मै ददौ वृत्रनिषूदनः। इष्टप्रदानमुद्दिश्य शिष्टानां प्रतिपालिनीम्
वृत्राचा संहार करणाऱ्या देवाने त्याला इच्छित वस्तू देणारी, सज्जनांचे रक्षण करणारी वैनव काठी दिली.
एवं संसान्त्व्य नृपतिं तपसः संन्यवर्तयत्। प्रययौ दैवतैः सार्धं कृत्वा कार्यं दिवौकसाम्
अशा प्रकारे राजाला समजावून, त्याचा तप सोडवून, देवांचे काम पूर्ण करून तो देवांसह परत गेला.
ततस्तु राजा चेदीनामिन्द्राभरणभूषितः। इन्द्रदत्तं विमानं तदास्थाय प्रययौ पुरीम्
मग चेदिराजाने इंद्राने दिलेली दागिने घालून, इंद्राने दिलेल्या विमानात बसून आपल्या राजधानीकडे प्रस्थान केले.
तस्याः शक्रस्य पूजार्थं भूमौ भूमिपतिस्तदा। प्रवेशं कारयामास सर्वोत्सववरं तदा
त्या इंद्राच्या पूजेकरिता त्या वेळी भूमिपतीने पृथ्वीवर सर्वात मोठा आणि सर्व उत्सवांमध्ये श्रेष्ठ असा प्रवेश सोहळा आयोजित केला.
मार्गशीर्षे महाराज पूर्वपक्षे महामखम्। ततःप्रभृति चाद्यापि यष्टेः क्षितिपसत्तमैः
मार्गशीर्ष महिन्यात, शुद्ध पक्षात, मोठा यज्ञ केला गेला; आणि तेव्हापासून आजपर्यंत श्रेष्ठ राजे ही काठीची प्रथा पाळतात.
प्रवेशः क्रियते राजन्यथा तेन प्रवर्तितः। अपरेद्युस्ततस्तस्याः क्रियतेऽत्युच्छ्रयो नृपैः
राजे आजही त्याने घातलेल्या पद्धतीने प्रवेश सोहळा करतात; आणि दुसऱ्या दिवशी राजे त्या काठीचे मोठ्या थाटात उभारणी करतात.
अलङ्कृताया पिटकैर्गन्धमाल्यैश्च भूषणैः। `माल्यदामपरिक्षिप्तां द्वात्रिंशत्किष्कुसंमिताम्
ती काठी विविध व्यासपीठांनी, सुवासिक फुलमाळांनी, दागिन्यांनी सजवलेली असते, माळांनी आणि दोऱ्यांनी वेढलेली, बत्तीस हात उंचीची असते.
उद्धृत्य पिटके चापि द्वादशारत्निकोच्छ्रये। महारजनवासांसि परिक्षिप्य ध्वजोत्तमम्
ती काठी बारा हात उंच व्यासपीठावर उभी करून, तिच्या आजूबाजूला रंगीबेरंगी सुंदर वस्त्रांनी वेढली जाते.
वासोभिरन्नपानैश्च पूजितैर्ब्राह्मणर्षभैः। पुण्याहं वाचयित्वाथ ध्वज उच्छ्रियते तदा
श्रेष्ठ ब्राह्मणांना वस्त्रे, अन्न आणि पाणी देऊन त्यांचा सन्मान केला जातो, मंगल वाचन झाल्यावर ती काठी उभारली जाते.
शङ्खभेरीमृदङ्गैश्च संनादः क्रियते तदा'। भगवान्पूज्यते चात्र यष्टिरूपेण वासवः
त्या वेळी शंख, भेरी, मृदंग यांच्या गजरात, त्या काठीच्या रूपात वासव देवाची पूजा केली जाते.
स्वयमेव गृहीतेन वसोः प्रीत्या महात्मनः। `माणिभद्रादयो यक्षाः पूज्यन्ते दैवतैः सह
महात्मा वासवाच्या प्रेमापोटी, त्याने स्वतः स्वीकारलेल्या या काठीच्या निमित्ताने, माणिभद्रादी यक्षांचीही देवांसह पूजा केली जाते.
नानाविधानि दानानि दत्त्वार्थिभ्यः सुहृज्जनैः। अलङ्कृत्वा माल्यदामैर्वस्त्रैर्नानाविधैस्तथा
मागणाऱ्यांना आणि मित्रांना विविध प्रकारची दानं दिली जातात; आणि काठीला फुलमाळा, दोऱ्या, आणि वेगवेगळ्या वस्त्रांनी सजवले जाते.
दृतिभिः सजलैः सर्वैः क्रीडित्वा नृपशासनात्। सभाजयित्वा राजानं कृत्वा नर्माश्रयाः कथाः
सर्वजण पाण्याने भरलेल्या कलशांनी खेळ करतात, राजाच्या आज्ञेने राजाचा सन्मान करतात आणि हास्यविनोदाने भरलेल्या गोष्टी करतात.
रमन्ते नागराः सर्वे तथा जानपदैः सह। सूताश्च मागधाश्चैव रमन्ते नटनर्तकाः
सर्व नगरवासी आणि गावकरी मिळून आनंद साजरा करतात; सूत, मागधी, नर्तक आणि नटही त्यात सहभागी होतात.
प्रीत्या तु नृपशार्दूल सर्वे चक्रुर्महोत्सवम्। सान्तःपुरः सहामात्यः सर्वाभरणभूषितः
राजसिंहा, सर्वांनी आनंदाने, आपल्या कुटुंबासह, मंत्र्यांसह, सर्व दागिन्यांनी सजून, हा मोठा उत्सव साजरा केला.