एतानास्थाय वै यत्ता गन्धर्वान्योद्धुमाहवे। सुयोधनस्य मोक्षाय प्रयतध्वमतनद्रिताः
हे रथ घेऊन, सुयोधनाच्या सुटकेसाठी, गांधर्वांशी युद्ध करण्यासाठी ठामपणे प्रयत्न करा.
परैः परिभवे प्राप्ते वयं पञ्चोत्तरं शतम्। परस्परविरोधे तु वयं पञ्चैव ते शतम्
इतरांनी अपमान केला तर आपण शंभर-पाचजण एकत्र असतो; पण आपल्यातच वाद झाला तर आपण फक्त पाच आणि ते शंभर.
य एव कश्चिद्राजन्यः शरणार्थमिहागतम्। परं शक्त्याभिरक्षेत किं पुनस्त्वं वृकोदर
कोणताही क्षत्रिय जर इथे शरण आला, तर त्याचे सर्वतोपरी रक्षण करावेच लागते—मग तू, वृकोदर, तर त्याहूनही अधिक.
एवमुक्तस्तु कौन्तेयः पुनर्वाक्यमभाषत। कोपसंरक्तनयनः पूर्ववैरमनुस्मरन्
असं ऐकून, कुंतीपुत्राने डोळ्यांत राग भरून, जुन्या वैराची आठवण काढत पुन्हा बोलायला सुरुवात केली.
पुरा जतुगृहेऽनेन दग्धुमस्मान्युधिष्ठिर। दुर्बुद्धिर्हि कृता वीर तदा दैवेन रक्षिताः
पूर्वी युधिष्ठिरा, यानेच लाक्षागृहात आपल्याला जाळायचा कट केला होता; पण त्या वेळी आपण नशिबाने वाचलो.
कालकूटविषं तीक्ष्णं भोजने मम भारत। उप्त्वा गङ्गां लतापाशैर्वैद्ध्वा च प्राक्षिपत्प्रभो
भरता, याने माझ्या जेवणात काळकूट विष घातलं होतं, आणि मला वेल्यांनी बांधून गंगेत फेकलं होतं.
रसातलं च संप्राप्य तदा वासुकिमञ्जसा। तत्र दृष्ट्वा तु राजेन्द्रपुनः प्राप्तो महीतलम्
मी त्या वेळी पाताळात गेलो आणि तिथे वासुकीला पाहिलं; मग पुन्हा राजन, पृथ्वीवर परत आलो.
द्यूतकालेऽपिकौन्तेय वृजिनानि कृतनि वै। द्रौपद्याश्च पराभर्शः केशग्रहणमेव च। वस्त्रापहरणं चैव सभामध्ये कृतानि वै
कुंतीपुत्रा, जुगाराच्या वेळी अनेक अन्याय झाले, द्रौपदीचा मोठा अपमान, केस ओढणे आणि सभेत वस्त्रहरण सुद्धा घडलं.
राज्यं चाच्छिद्य राजेन्द्र उक्तवान्परुषाणि नः। पुरा कृतानां पापानां फलं भुङ्क्ते सुयोधनः
राज्य हिरावून, राजन, त्याने आपल्याला कठोर शब्द बोलले; आता सुयोधन पूर्वी केलेल्या पापांचा फळ भोगतो आहे.
अस्माबिरेवकर्तव्यं धार्तराष्ट्रस्य निग्रहम्। अन्येन तु कृतं तद्वै मैत्र्यमस्माकमिच्छता। उपकारी तु गन्धर्वो मा राजन्विमना भव
धृतराष्ट्रपुत्राचा पराभव आपल्याच हातून व्हायला हवा; दुसऱ्याने केला तर ती आपली मैत्रीची इच्छा आहे. गांधर्व फक्त मदत करतोय, राजन, मनात खंत ठेवू नकोस.
एतस्मिन्नन्तरे राजंश्चित्रसेनेन वै हृतः। विललाप सुदुःखार्तो नीयमानः सुयोधनः
इतक्यात, राजन, चित्रसेनाने सुयोधनाला पकडले आणि नेत असताना तो फार दुःखाने रडू लागला.
युधिष्ठिर महाबाहो सर्वधर्मभृतांवर। सपुत्रान्सहदारांश्च गन्धर्वेण हृतान्बलात्
महाबाहू युधिष्ठिर, सर्व धर्म पाळणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, आपल्या मुलांसह आणि पत्नींसह गांधर्वाने जबरदस्तीने पकडून नेला.
पाण्डुपुत्र महाबाहो कौरवाणां यशस्कर' सर्वधर्मभृतां श्रेष्ठ गन्धर्वेण हृतं बलात्। रक्षस्व पुरुषव्याघ्र युधिष्ठिर महायशः
पांडुपुत्रा, महाबाहू, कौऱवांचा कीर्ती वाढवणारा, सर्व धर्म पाळणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, युधिष्ठिराला गांधर्वाने पकडले आहे; पुरुषसिंहा, त्याचे रक्षण कर.
भ्रातरं ते महाबाहो बद्ध्वा नयति मामयम्। दुश्शासनं दुर्विषहं दुर्मुखं दुर्जयं तथा
महाबाहू, तुझ्या भावाला, आणि दु:शासन, दुर्विषह, दुर्मुख, दुर्जय यांना बांधून हा घेऊन जात आहे.
बद्ध्वा हरन्ति गन्धर्वा अस्मान्दारांश्च सर्वशः। अनुधावत मां क्षिप्रं रक्षध्वं पुरुषोत्तमाः
गंधर्वांनी आम्हाला बांधून घेतलं आहे आणि आमच्या सर्व बायका घेऊन चालले आहेत; लवकर माझ्या मागे या आणि आम्हाला वाचवा, हे श्रेष्ठ पुरुषांनो!
यमौ मामनुधावेतां रक्षार्थं मम सायुधौ। कुरुवंशस्य सुमहदयशः प्राप्तमीदृशम्। व्यपोहयध्वं गन्धर्वाञ्जित्वा वीर्येण पाण्डवाः
यमाचे दोन पुत्र, शस्त्र घेऊन, माझ्या रक्षणासाठी माझ्या मागे यावेत; कुरुवंशाचं असं मोठं यश मिळालं आहे—पांडवांनो, तुमच्या शौर्याने गंधर्वांना परतवा.
एवं विलपमानस्य कौरवस्यार्तया गिरा। श्रुत्वा विलापं संभ्रान्तो घृणयाऽभिपरिप्लुतः
कौरवाचा हा आर्त आवाज ऐकून, युधिष्ठिराच्या मनात दया आली आणि तो अस्वस्थ झाला.
युधिष्ठिरः पुनर्वाक्यं भीमसेनमथाब्रवीत्। सुयोधनस्य मोक्षाय प्रयतध्वमतन्द्रिताः
मग युधिष्ठिराने भीमसेनाला पुन्हा सांगितलं: 'सुव्योधनाला सोडवण्यासाठी तुम्ही सर्वांनी मन लावून प्रयत्न करा.'
क इवार्यो दयेत्प्राणानभिधावेति चोदितः। प्राञ्जलं शरणापन्नं दृष्ट्वा शत्रुमपि ध्रुवम्
जो कोणी खरा सज्जन आहे, त्याला सांगितल्यावर, समोर हात जोडून शरण आलेला शत्रू जरी असला तरी, त्याच्यासाठी आपला जीव धोक्यात घालायला मागे-पुढे पाहणार नाही.
वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च पाण्डवाः। शत्रोश्च मोक्षणं क्लेशास्त्रीणि चैकं च तत्समम्
वर देणं, राज्य देणं, पुत्राचा जन्म आणि शत्रूला सोडवणं—हे तिघं आणि हे एक, पांडवांनो, सगळेच तितकेच कठीण आहेत.
न ह्यस्त्यधिकमेतस्माद्यदापन्नः सुयोधनः। त्वद्बाहुबलमाश्रित्य जीवितं परिमार्गते
यापेक्षा मोठं काहीच नाही—संकटात सापडलेला सुव्योधन, तुमच्या बाहूंच्या बळावर आपलं प्राण वाचवण्याचा आधार घेतो आहे.
स्वयमेव प्रधावेयं यदि न स्याद्वृकोदर। विततो मे क्रतुर्वीर न हि मेऽत्र विचारणा
वृकोदर, जर माझं यज्ञाचं व्रत चालू नसतं, तर मी स्वतःच तिथे गेलो असतो; यात मला काहीच शंका नाही.
साम्नैव तु यथा भीम मोक्षयेथाः सुयोधनम्। तथा सर्वैरुपायैस्त्वं यतेथाः कुरुनन्दन
भीमा, जर शक्य असेल तर गोड बोलून सुव्योधनाला सोडव; नाही जमलं तर, कुरुनंदना, सर्व उपाय करून प्रयत्न कर.
न साम्ना प्रतिपद्येत यदि गन्धर्वराडसौ। पराक्रमेण मृदुना मोक्षयेथाः सुयोधनम्
जर गंधर्वांचा राजा गोड बोलण्याने मान्य करत नसेल, तर सौम्य बळाने सुव्योधनाला सोडव.
अथासौ मृदुयुद्धेन न मुञ्चेद्भीम कौरवान्। सर्वोपायैर्पिमोच्यास्ते निगृह्य परिपन्थिनः
पण भीमा, जर तो सौम्य युद्धानेही कौरवांना सोडत नसेल, तर सर्व उपायांनी त्यांना सोडव, आणि विरोध करणाऱ्यांना जिंकून टाक.
एतावद्धि मया शक्यं संदेष्टुं वै वृकोदर। वैताने कर्मणि तते वर्तमाने च भारत। `वरप्रदानं सुमहद्याचकस्य प्रकीर्तितम्
वृकोदर, मी तुला इतकंच सांगू शकतो, कारण माझं यज्ञाचं कर्म चालू आहे, भारत; यज्ञात मोठा वर मागणाऱ्याला वर देणं हे नेहमीच प्रशंसनीय मानलं जातं.
अजातसत्रोर्वचनं तच्छ्रुत्वा तु धनंजयः। प्रतिजज्ञे गुरोर्वाक्यं कौरवाणां विमोक्षणम्
अजातशत्रूचं हे वचन ऐकून, धनंजयाने गुरूंच्या आज्ञेप्रमाणे कौरवांना सोडवण्याची प्रतिज्ञा केली.
यदि ककसाम्ना न मोक्ष्यन्ति गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान्। अद्य गन्धर्वराजस्य भूमिः पास्यति शोणितम्
जर गंधर्वांनी गोड बोलून धृतराष्ट्रपुत्रांना सोडलं नाही, तर आज गंधर्वराजाचं रक्त या पृथ्वीवर सांडणार.
अर्जुनस्य तु तां श्रुत्वा प्रतिज्ञां सत्यवादिनः। कौरवाणां तदा राजन्पुनः प्रत्यागतं मनः
सत्य बोलणाऱ्या अर्जुनाची प्रतिज्ञा ऐकून, राजन, त्या वेळी कौरवांच्या मनात पुन्हा आशा निर्माण झाली.
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः। प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर्नरर्षभाः
युधिष्ठिराचं वचन ऐकून, भीमसेनाच्या पुढाकाराने सर्व नरश्रेष्ठ आनंदित चेहऱ्याने उठले.