मदं प्रमादं पुरुषेषु हित्वा संयच्छ मानं प्रतिगृह् वाचम्। प्रद्युम्नसाम्बावपि ते कुमारौ नोपासितव्यौ रहिते कदाचित्
माणसांत गर्व आणि बेफिकिरी सोड, आपला मान आवर आणि नम्रपणे बोल ऐक. प्रद्युम्न आणि साम्ब हे तुझे मुलगे असले तरी, कधीही एकांतात त्यांची सेवा करू नकोस.
महाकुलीनाभिरपापिकाभिः स्त्रीभिः सतीभिस्तव सख्यमस्तु। चण्डाश् शौण्डाश्च महाशनाश्च चोराश्च दुष्टाश्चपलाश्च वर्ज्याः
तुझे मैत्र फक्त मोठ्या घरातील, निष्पाप आणि सती स्त्रियांसोबत असावं; क्रूर, गर्विष्ठ, खाण्यापिण्यात अति करणाऱ्या, चोर, वाईट आणि चंचल स्त्रिया टाळाव्यात.
एतद्यशस्यं भगवेतनं च स्वार्थं तदा शत्रुनिबर्हणं च। महार्हमाल्याभरणाङ्गरागा भर्तारमाराधय पुण्यगन्धैः
यामुळे कीर्ती, संपत्ती, आपला हित आणि शत्रूंचा नाश होतो; म्हणून महागडे हार, दागिने, अंगाला लावायचे सुवासिक द्रव्यं आणि शुभ सुगंधांनी पतीची पूजा कर.
मार्कण्डेयादिभिर्विप्रैः पाण्डवैश्च महात्मभिः। कथाभिरनुकूलाभिः सह स्तित्वा जनार्दनः
मार्कंडेय आणि इतर ऋषी, पांडव आणि जनार्दन हे सर्वजण एकत्र बसून मनापासून गप्पा मारत होते.
ततस्तैः संविदं कृत्वा यथावन्मधुसूदनः। आरुरुक्षू रथं सत्यामाह्वयामास भारत
मग योग्य सल्ला करून, मधुसूदनाने रथावर चढायचं ठरवलं आणि सत्यभामेला बोलावलं.
सत्यभामा ततस्तत्र स्वजित्वा द्रुपदात्मजाम्। उवाच वचनं हृद्यं यथाभावं समाहितम्
त्यावर सत्यभामा, द्रुपदाच्या कन्येला जिंकून, मनापासून आणि आपली भावना व्यक्त करत गोड शब्द बोलली.
कृष्णे माभूत्तवोत्कण्ठा मा व्यथा मा प्रजागरः। भर्तृभिर्देवसंकाशैर्जितां प्राप्स्यसि मेदिनीम्
कृष्णे, तुला काळजी करू नकोस, दुःख मानू नकोस, झोप उडवू नकोस; देवासारख्या पतींनी जिंकलेली ही पृथ्वी तुला मिळणारच.
न ह्येवं शीलसंपन्ना नैवं पूजितलक्षणाः। प्राप्नुवन्ति चिरं क्लेशं यथा त्वमसितेक्षणे
अशी उत्तम वागणूक आणि सन्मान मिळवलेल्या स्त्रियांना तुझ्यासारखं दीर्घकाळ दुःख भोगावं लागत नाही, काळ्याडोळ्ये.
अवश्यं च त्वया भूमिरियं निहतकण्टका। भर्तृभिः सहभोक्तव्या निर्द्वन्द्वेति श्रुतं मया
हे नक्की, की काटे दूर झालेली ही पृथ्वी तुला तुझ्या पतींसोबत, द्वेषमुक्तपणे भोगायला मिळेल, असं मी ऐकलं आहे.
धार्तराष्ट्रवधं कृत्वावैराणि प्तियात्य च। युधिष्ठिरस्थां पृथिवीं द्रष्टासि द्रुपदात्मजे
धृतराष्ट्रपुत्रांचा वध करून आणि वैर संपवून, युधिष्ठिराच्या राज्यात ही पृथ्वी तुला दिसेल, द्रुपदकन्ये.
यास्ताः प्रव्राजपानां त्वां प्राहसन्दर्पमोहिताः। ताः क्षिप्रं हतसंकल्पा द्रक्ष्यसि त्वं कुरुस्त्रियः
जे कुरु घरातील स्त्रिया तुझ्या वनवासाच्या वेळी गर्वाने फसून तुला हसल्या होत्या, त्या सर्वांच्या आशा आता संपल्या आहेत, हे तू लवकरच पाहशील.
तव दुःखोपपन्नाया यैराचरितमप्रियम्। विद्धि संप्रस्थितान्सर्वांस्तान्कृष्णे यमसादनम्
तुझ्या दुःखाच्या काळात ज्यांनी तुझ्याशी वाईट वागणूक केली, हे कृष्णे, ते सर्व आता यमाच्या घरात गेले आहेत, हे जाण.
पुत्रस्ते प्रतिविन्ध्यश्च सुतसोमस्तथाविधः। श्रुतकर्माऽर्जुनिश्चैव शतानीकश्च नाकुलिः
तुझे पुत्र प्रतिविंध्य, सुतसोम, श्रुतकर्मा, अर्जुनाचा मुलगा आणि नकुलाचा मुलगा शतानीक—
सहदेवाच्च यो जातः श्रुतसेनस्तवात्मजः। सर्वेकुशलिनो वीराः कृतास्त्राश्च सुतास्तव
सहदेवाचा पुत्र श्रुतसेन, तुझा स्वतःचा मुलगा—हे सर्व वीर, शस्त्रविद्येत निपुण आणि कुशल आहेत.
अभिमन्युरिव प्रीता द्वारवत्यां रता भृशम्। त्वमिवैषां सुभद्रा च प्रीत्या सर्वात्मना स्थिता
जसा अभिमन्यू द्वारकेत सर्वांना प्रिय आहे, तशीच सुभद्राही तुझ्यासारखीच त्यांच्याशी प्रेमाने, मनापासून जोडलेली आहे.
प्रीयते तव निर्द्वन्द्वा तेभ्यश्च विगतज्वरा। दुःखिता तेन दुःखेन सुखेन सुखिता तथा
ती तुझ्यावर पूर्ण प्रेम करते, कोणतीही द्वेषभावना नाही, आणि त्यांच्याशीही तिला काही दुःख नाही; तुझ्या दुःखात ती दुःखी होते आणि तुझ्या सुखात ती आनंदी होते.
भजेत्सर्वात्मना चैव प्रद्युम्नजननी तथा। भानुप्रभृतिभिश्चैनान्विशिनष्टि च केशवः
प्रद्युम्नाची आईही त्यांची मनापासून सेवा करते, आणि केशव, भानु व इतरांसह त्यांचा सन्मान करतो.
भोजनाच्छादने चैषां नित्यं मे श्वशुरः स्थितः। रामप्रभृतयः सर्वे भजन्त्यन्धकवृष्णयः
त्यांच्या अन्न-वस्त्राची नेहमीच माझे सासरे काळजी घेतात; राम व इतर सर्व अंधक-वृष्णी त्यांची सेवा करतात.
तुल्यो हिप्रणयस्तेषां प्रद्युम्नस्य च भामिनि। एवमादि प्रियं सत्यंहृद्यमुक्त्वा मनोनुगम्
सुंदरी, तुझे प्रेम त्यांच्यासारखेच आहे आणि प्रद्युम्नाच्या प्रेमासारखेही; असे सत्य, प्रिय आणि मनाला भिडणारे शब्द बोलून—
गमनाय मनश्चक्रेवासुदेवरथं प्रति। तां कृष्णां कृष्णमहिषी चकाराभिप्रदक्षिणम्
तिचे मन वासुदेवाच्या रथाकडे जाण्यास वळले; कृष्णाच्या राणीने कृष्णाची प्रदक्षिणा केली.
आरुरोह रथं शौरेः सत्यभामाऽथ भामिनी। स्मयित्वातु यदुश्रेष्ठो द्रौपदीं परिसान्त्व्य च। उपावर्त्य ततः शीघ्रैर्हयैः प्रायात्परंतपः
मग सुंदर सत्यभामा शौरिकाच्या रथावर चढली; यादवांपैकी श्रेष्ठ असलेल्या कृष्णाने हसत द्रौपदीचे सांत्वन केले आणि मग, वेगवान घोड्यांनी, शत्रूंचा संहार करणारा तो निघून गेला.
एवं वने वर्तमाना नराग्र्याः शीतोष्णवातातपकर्शिताङ्गाः। सरस्तदासाद्यवनं च पुण्यं ततः परंकिमकुर्वन्त पार्थाः
अशा प्रकारे, त्या वनात राहणारे हे श्रेष्ठ पुरुष, थंडी, ऊन, वारा आणि उन्हाने त्रस्त होऊन, त्या पवित्र सरोवराजवळ आणि वनाजवळ पोहोचले आणि नंतर पांडव पुढे निघाले.
सरस्तदासाद्य तु पाण्डुपुत्रा जनं समुत्सृज्य विधाय चेष्टम्। वनानि रम्याण्यथ पर्वतांश्च नदीप्रदेशांश्च तदा विचेरुः
ते सरोवर गाठून, पांडुपुत्रांनी लोकांना मागे ठेवले आणि आपली कामे उरकून, रम्य अशी वने, डोंगर आणि नद्यांचे काठ फिरू लागले.
तथा वने तान्वसतः प्रवीरान् स्वाध्यायवन्तश्च तपोधनाश्च। अभ्याययुर्वेदविदः पुराणा- स्तान्पूजयामासुरथो नराग्र्याः
त्या वनात राहणाऱ्या त्या पराक्रमी पांडवांकडे, वेद आणि पुराणे जाणणारे, तपश्चर्येने यशस्वी झालेले ऋषी आले आणि त्या श्रेष्ठ पुरुषांनी त्यांचा सन्मान केला.
ततः कदाचित्कुशलः कथासु विप्रोऽभ्यगच्छद्भुवि कौरवेयान्। स तैः समेत्याथ यदृच्छयैव वैचित्रवीर्यं नृपमभ्यगच्छत्
कधीतरी, कथा सांगण्यात कुशल असा एक ब्राह्मण कौरेवांकडे आला; तो योगायोगाने त्यांना भेटला आणि वैचित्रवीर्य राजाकडे गेला.
अथोपविष्टः प्रतिसत्कृतश्च वृद्धेन राज्ञा कुरुसत्तमेन। प्रचोदितः संकथयांबभूव धर्मानिलेन्द्रप्रभवान्यमौ च
मग, वयोवृद्ध आणि श्रेष्ठ कुरुराजाने त्याचे स्वागत केले; त्याने विनंती केल्यावर, त्या ब्राह्मणाने धर्म, वायू आणि इंद्र यांच्या पुत्रांच्या कथा सांगायला सुरुवात केली.
कृशांश्च वातातपकर्शिताङ्गान् दुःखस्य चोग्रस् मुखे प्रपन्नान्। तां चाप्यनाथामिव वीरनाथां कृष्णां परिक्लेशगुणेन युक्ताम्
त्याने त्यांना अशा प्रकारे वर्णन केले—वारा, ऊन आणि दुःखाने कृश झालेले, आणि कृष्णा जणू कोणीच नाही, पण प्रत्यक्षात वीरांच्या संरक्षणाखाली, कष्ट सहन करणारी.
ततः कथास्तस्य निशम्य राजा वैचित्रवीर्यः कृपयाऽभितप्तः। वने तथा पार्थिवपुत्रपौत्रा- ञ्श्रुत्वा तथा दुःखनदींप्रपन्नान्
त्या ब्राह्मणाच्या कथा ऐकून, वैचित्रवीर्य राजा करुणेने व्याकुळ झाला; वनात राहणाऱ्या राजपुत्र, नातवंडे आणि त्यांच्या दुःखाची नदी ऐकून त्याचे मन हलले.
प्रोवाच दैन्याभिहतान्तरात्मा निश्वासवातोपहतस्तदानीम्। वाचं कथंचित्स्थिरतामुपेत्य तत्सर्वमात्मप्रभवं विचिन्त्य
ती मनातून खचून गेली होती, श्वास जोरात आणि ओढून घेतला होता; कसाबसा आवाज सावरून, स्वतःपासून निर्माण झालेल्या सगळ्या गोष्टींचा विचार करू लागली.
कथंनु सत्यः शुचिरार्यवृत्तः श्रेष्ठः सुतानां मम धर्मराजः। अजातशत्रुः पृथिवीतले स्म शेते पुरा राङ्कवकूटशायी
माझा मोठा मुलगा, धर्मराज युधिष्ठिर, जो नेहमी सत्यवचन, शुद्ध आणि उत्तम वागणुकीचा आहे, शत्रू नसलेला, तो आता राजसुखाच्या पलंगाऐवजी जमिनीवर कसा झोपला आहे?