यच्च भर्ता न पिबति यच्च भर्ता न सेवते। यच्च नाश्नाति मे भर्ता सर्वं तद्वर्जयाम्यहम्
माझा पती जे पित नाही, जे वापरत नाही आणि जे खात नाही, ते सर्व मीही टाळते.
यथोपदेशं नियता वर्तमाना वराङ्गने। स्वलंकृता सुप्रयता भर्तुः प्रियहिते रता
मी नेहमी सांगितलेल्या नियमाप्रमाणे वागते, स्वतःला नीट सजवते आणि पतीला आवडेल व त्याच्या हिताचं असेल त्यातच रमते.
ये च धर्माः कुटुम्बेषु श्वश्र्वामे कथिताः पुरा। `अनुतिष्ठामि तान्सत्ये नित्यकालमतन्द्रिता
माझ्या सासूबाईंनी पूर्वी घरातले जे धर्म सांगितले, ते मी नेहमी प्रामाणिकपणे आणि मन लावून पाळते.
भिक्षाबलिश्राद्धविधिस्थालीपाकाश्च पर्वसु। मान्यानां मानसत्कारा ये चान्ये विदिता मम
भिक्षा, नैवेद्य, श्राद्धविधी, सणासुदीला स्वयंपाक आणि मान्यवरांचे आदरातिथ्य—हे आणि इतर जे काही मला माहीत आहे—
तान्सर्वाननुवर्तामि दिवारात्रमतन्द्रिता। विनयाननियमांश्चैव सदा सर्वात्मना श्रिता
हे सर्व मी दिवस-रात्र आळस न करता पाळते; नम्रता आणि शिस्त नेहमी मनापासून जपते.
मृदून्सतः सत्यशीलान्सत्यधर्मानुपालिनः। स देवः सा गतिर्नार्यास्तस्य का विप्रियं चरेत्
जे पुरुष मृदू, सच्चरित्र आणि सत्यधर्म पाळणारे आहेत, असे पती स्त्रीसाठी देवासारखे असतात; मग कोणती स्त्री त्यांच्या मनाविरुद्ध वागेल?
पत्याश्रयो हि मे धर्मो मतः स्त्रीणां सनातनः। स देवः सा गतिर्नार्यास्तस्य काविप्रियं चरेत्
पतीवर अवलंबून राहणं हेच स्त्रियांचा शाश्वत धर्म आहे असं मला वाटतं; असा पती स्त्रीसाठी देवासारखा आणि आधार असतो, मग कोणती स्त्री त्याच्या मनाविरुद्ध वागेल?
अहं पतीन्नातिशये नात्यश्ने नातिभूषये। नापि श्वश्रूं परिवदे सर्वदा परियन्त्रिता
मी कधीच माझ्या पतींना मागे टाकत नाही, न खूप खात नाही, न खूप सजते, आणि कधीच सासूबाईंची निंदा करत नाही; नेहमी स्वतःला मर्यादेत ठेवते.
अवधानेन सुभगे नित्योत्थिततयैव च। भर्तारो वशगा मह्यं गुरुशुश्रूषयैव च
सावधपणे आणि नेहमी लवकर उठून, तसेच मोठ्यांची सेवा करून, माझे पती माझ्या वशात राहतात.
नित्यमार्यामहं कुन्तीं वीरसूं सत्यवादिनीम्। स्वयं परिचराम्यतां पानाच्छादनभोजनैः
मी नेहमीच कुंतीला—ती वीरांची आई, सच्ची आणि कुलीन आहे—स्वतःच पाणी, वस्त्र आणि जेवण देऊन सेवा करते.
नैतामतिशये जातु वस्त्रभूषणभोजनैः। न वदे चाप्यतिवाचा तां पृथां पृथिवीसमाम्
मी कधीच तिला वस्त्र, दागिने किंवा जेवण यांत मागे टाकत नाही; आणि पृथेसारख्या त्या कुंतीशी कधीच कठोर बोलत नाही.
अष्टावग्रे ब्राह्मणानां सहस्राणि स्म नित्यदा। भुञ्जते रुक्मपात्रीषु युधिष्ठिरनिवेशने
युधिष्ठिराच्या घरात रोज आठ हजार ब्राह्मण सुवर्णाच्या ताटांत जेवतात.
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः। त्रिंशद्दासीक एकैको यान्विभर्ति युधिष्ठिरः
अठ्ठ्याऐंशी हजार स्नातक गृहस्थ, प्रत्येकी तीस दासींसह, युधिष्ठिर पोसतो.
दशान्यानि सहस्राणि येषामन्नं सुसंस्कृतम्। ह्रियते रुक्मपात्रीभिर्यतीनामूर्ध्वरेतसाम्
दहा हजार असे आणखी आहेत, जे यती आणि शुद्ध व्रत पाळणारे आहेत; त्यांना सुवर्णपात्रांत उत्तम अन्न दिलं जातं.
तान्सर्वानग्रहारेण ब्राह्मणान्वेदवादिनः। यथार्हं पूजयामि स्म पानाच्छादनभोजनैः
गावात वेदपारंगत ब्राह्मणांना मी योग्यतेनुसार पाणी, वस्त्र आणि जेवण देऊन मान देत असे.
शतं दासीसहस्राणि कौन्तेयस्य महात्मनः। कम्बुकेयूरधारिण्यो निष्ककण्ठ्यः स्वलंकृताः
कुंतीपुत्र त्या महात्म्याच्या शंभर हजार दासी होत्या, ज्या सुंदर दागिने आणि हार घालून सजलेल्या होत्या.
महार्हमाल्याभरणाः सुवर्णाश्चन्दनोक्षिताः। मणीन्हेम च विभ्रत्यो नृत्तगीतविशारदाः
त्या दासी महागड्या हारांनी आणि दागिन्यांनी सजलेल्या, चंदन आणि सोन्याने अंगाला लेप लावलेल्या, रत्नांनी आणि सोन्याने मढवलेल्या, आणि नृत्य-गाण्यात कुशल होत्या.
तासां नाम च रूपंच भोजनाच्छादनानि च। सर्वासामेव वेदाहं कर्म चैव कृताकृतम्
त्या सर्व दासींची नावे, रूप, त्यांचे जेवण, वस्त्र, आणि त्यांनी केलेली व न केलेली सर्व कामे मला माहीत आहेत.
शतं दासीसहस्राणि कुन्तीपुत्रस्य धीमतः। पात्रीपस्ता दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत
कुंतीपुत्र त्या बुद्धिमानाचा शंभर हजार दासी, हातात पात्र घेऊन, दिवस-रात्र पाहुण्यांना जेवण वाढत असत.
शतमश्वसहस्राणि दशनागायुतानि च। युधिष्ठिरस्यानुयात्रमिन्द्रप्रस्थनिवासिनः
इंद्रप्रस्थात राहणाऱ्या युधिष्ठिराच्या सोबत शंभर हजार घोडे आणि दहा हजार हत्ती असत.
एतदासीत्तदा राज्ञो यन्महीं पर्यपालयत्। येषां सङ्ख्याविधिं चैव प्रदिशामि शृणोमि च
राजाने जेव्हा पृथ्वीचे रक्षण केले, तेव्हा अशीच समृद्धी होती; या सर्वांची संख्या आणि व्यवस्था मला सांगता येते आणि माहीत आहे.
अन्तःपूराणां सर्वेषां भृत्यानां चैव सर्वशः। आगोपालाविपालेभ्यः सर्वं वेद कृताकृतम्
सर्व अंतःपुरातील आणि सर्व नोकर, गवळींपासून राखणाऱ्यांपर्यंत, त्यांनी केलेली व न केलेली सर्व कामे मला माहीत आहेत.
सर्वं राज्ञः समुदयमायं च व्ययमेव च। एकाऽहंवेद्मि कल्याणि पाण्डवानां यशस्विनि
पांडवांच्या सर्व कामांचा, राजाच्या सर्व उत्पन्न आणि खर्चाचा, हे कल्याणी, मी एकटीच पूर्णपणे जाणते.
मयि सर्वं समासज्यकुटुम्बं भरतर्षभाः। उपासनरताः सर्वे घटयन्ति वरानने
हे भरतश्रेष्ठा, घरातील सर्व कामे माझ्या हाती आहेत; सर्वजण सेवा करण्यात रमलेले असून, माझ्या सांगण्याप्रमाणे प्रयत्न करतात, हे सुंदरिनी.
तमहं भारमासक्तमनाधृष्यं दुरात्मभिः। सुखं सर्वंपरित्यज्यरात्र्यहानि घटामि वै
मी तो सर्व भार निर्धास्तपणे, वाईट लोकांपासून न घाबरता, सुख सोडून, रात्रंदिवस सांभाळते.
अधृष्यं वरुणस्येव निधिपूर्णमिवोदधिम्। एकाहं वेद्मि कोशं वै पतीनां धर्मचारिणाम्
धर्मनिष्ठ पतींचा खजिना, जो वरुणाच्या संपत्तीप्रमाणे कोणालाही जिंकता येत नाही, तो मी एकटीच पूर्णपणे जाणते.
अनिशायां निशायां च विहाय क्षुत्पिपासयोः। आराधयन्त्याः कौरव्यांस्तुल्या रात्रिरहश्च मे
रात्र किंवा दिवस, मी उपासमार आणि तहान विसरून, कौरवांची सेवा करते; माझ्यासाठी रात्र आणि दिवस सारखेच आहेत.
प्रथमं प्रतिबुध्यामि चरमं संविशामि च। नित्यकालमहं सत्ये एतत्संवननं मम
मी नेहमी सर्वांत आधी उठते आणि सर्वांत शेवटी झोपते; नेहमी, सर्व काळ सत्याला धरून राहते — हेच माझे वर्तन आहे.
एतज्जानाम्यहं कर्तुं भर्तृसंवननं महत्। असत्स्त्रीणां समाचारं नाहं कुर्यां न कामये
पतींची सेवा करण्याचे हे महान कर्तव्य मला चांगलेच माहीत आहे; वाईट स्त्रियांचे वर्तन मी कधीच करत नाही, ना त्याची इच्छा करते.
तच्छ्रुत्वा धर्मसहितं व्याहृतं कृष्णया तदा। उवाच सत्या सत्कृत्य पाञ्चालीं धर्मचारिणीं
कृष्णेने धर्मयुक्त असे हे बोल ऐकून, सत्यभामेने धर्मनिष्ठ द्रौपदीचे आदराने स्वागत केले आणि तिला बोलली.