यदा रुद्ररथं क्रुद्धो महिषः सहसा गतः। रेसतू रोदसी गाढं मुमुहुश् महर्षयः
जेव्हा तो संतप्त महिष अचानक रुद्राच्या रथाजवळ पोहोचला, तेव्हा आकाशात मोठा गडगडाट झाला आणि महर्षी घाबरून गेले.
अनदंश्चमहाकाया दैत्या जलधरोपमाः। आसीच्चनिश्चितं तेषां जितमस्माभिरित्युत
त्या मोठ्या शरीराच्या, मेघासारख्या दैत्यांनी मोठ्याने गर्जना केली आणि त्यांना वाटू लागले की विजय आपलाच आहे की नाही, हे अजून निश्चित नाही.
तथाभूते तु भगवानाहूय गुहमात्मजम्। `दौरात्म्यं पश्य पुतर् त्वं दानवस्य दुरात्मनः। जहि शीघ्रं दुराचारं द्रष्टुमिच्छामि ते बलम्
अशा परिस्थितीत भगवानाने गुहाचा पुत्राला बोलावले आणि म्हणाले, 'माझ्या मुला, या दुष्ट दानवाचे दुष्कृत्य पाहा. लवकरच या पापीला ठार मार, मी तुझी ताकद पाहू इच्छितो.'
इत्युक्ताव भगवान्स्कन्दं परिपूज्य महेश्वरः। अयोजयन्निग्रहार्थं महिषस् गतायुषः'। सस्मार च तदा स्कन्दं मृत्युं तस्य दुरात्मनः
असे म्हणून भगवान महेश्वराने स्कंदाची पूजा केली आणि आता मृत्युपंथाला लागलेल्या महिषाचा नाश करण्यासाठी त्याला नेमले. त्या वेळी भगवानाने स्कंदाला त्या दुष्टाचा मृत्यू म्हणून स्मरण केले.
महिषोऽपि रथं दृष्ट्वा रौद्रं रुद्रस् चानदत्। देवान्संत्रासयंश्चापि दैत्यांस्चापिप्रहर्षयत्
म्हैसाने तो रौद्र रथ आणि रुद्र पाहून मोठ्याने गर्जना केली; त्यामुळे देव घाबरले आणि दैत्य आनंदित झाले.
ततस्तस्मिनभये घोरे देवानां समुपस्थिते। आजगाम महासेनः क्रोधात्सूर्य इव ज्वलन्
त्या भयंकर संकटात देवांना भीती वाटू लागली, तेव्हा महासेन रागाने प्रज्वलित सूर्याप्रमाणे तेथे आला.
लोहिताम्बरसंवीतो लोहितस्रग्विभूषणः। लोहिताश्वो महाबाहुर्हिरण्यकवचः प्रभुः
त्याने लाल वस्त्र परिधान केले होते, लाल फुलांच्या माळा व दागिने घातले होते, लाल घोड्यावर बसलेला, बलवान आणि सोन्याचे कवच घातलेला तो प्रभू दिसला.
रथमादित्यसंकाशमास्थितः कनकप्रभम्। तं दृष्ट्वा दैत्यसेना सा व्यद्रवत्सहसा रणे
तो सूर्यासारखा तेजस्वी आणि सोन्याने झळाळणाऱ्या रथावर बसला; त्याला पाहताच दैत्यांची सेना युद्धात घाबरून पळाली.
स चापि तां प्रज्वलितां महिषस् विदारिणीम्। मुमोच शक्तिं राजेनद्र महासेनो महाबलः
महाबली महासेनाने त्या युद्धात प्रज्वलित अशी विदारक शक्ती म्हैसावर सोडली.
सा मुक्ताऽभ्यहरत्तस्य महिषस्य शिरो महत्। पपात भिन्ने शिरसि महिषस्त्यक्तजीवितः
ती शक्ती सोडल्यावर तिने म्हैसाचे मोठे डोके फोडले; डोके फाटल्यावर म्हैस प्राण सोडून खाली पडला.
पतता शिरसा तेन द्वारं षोडशयोजनम्। पर्वताभेन पिहितं तदाऽगम्यं ततोऽभवत्। उत्तराः कुरवस्तेन गच्छन्त्यद्य यथासुम्
त्या पडलेल्या डोक्यामुळे सोळा योजन रुंद असा, पर्वताने अडवलेला एक दरवाजा तेव्हा अपार झाला; म्हणूनच आज उत्तर कुरू तशाच मार्गाने जातात.
क्षिप्ताक्षिप्ता तु सा शक्तिर्हत्वा शत्रून्सहस्रशः। स्कन्दहस्तमनुप्राप्ता दृश्यते देवदानवैः
ती शक्ती वारंवार फेकली गेली आणि हजारो शत्रूंना ठार मारल्यानंतर, देव आणि दैत्यांच्या समोर स्कंदाच्या हातात परत आली.
प्रायः शरैर्विनिहता महासेनेन धीमता। शेषा दैत्यगणा घोरा भीतास्त्रस्ता दुरासदैः। स्कन्दपारिषदैर्हत्वा भक्षिताश्च सहस्रशः
महासेनाच्या बाणांनी बहुतेक भयंकर आणि दुर्गम दैत्य सैन्य नष्ट झाले; उरलेले हजारो दैत्य स्कंदाच्या सेवकांनी ठार मारून खाऊन टाकले.
दनवान्भक्षयन्तस्ते प्रपिबन्तश्च शोणितम्। क्षणान्निर्दानवं सर्वमकार्षुर्भृशहर्षिताः
त्यांनी दैत्यांना खाल्ले आणि त्यांचे रक्त प्याले; क्षणातच त्यांनी संपूर्ण क्षेत्र दैत्यरहित केले आणि ते अत्यंत आनंदित झाले.
तमांसीवयथा सूर्यो वृक्षानग्निर्घनान्खगः। तथास्कन्दोऽजयच्छत्रून्स्वेन वीर्येण कीर्तिमान्
जसा सूर्य अंधार नाहीसा करतो, अग्नी झाडे जाळतो, आणि पक्षी ढग उडवतो, तसाच कीर्तिवान स्कंदाने आपल्या सामर्थ्याने शत्रूंना जिंकले.
संपूज्यमानस्त्रिदशैरभिवाद्य महेश्वरम्। शुशुभे कृतिकापुत्रः प्रकीरणांशुरिवांशुमान्
देवतांनी त्याचा सन्मान केला, त्याने महेश्वराला वंदन केले; कृतिकेचा पुत्र तेजस्वी चंद्रासारखा चमकत होता.
नष्टशत्रुर्यदा स्कन्दः प्रयातस्तु महेश्वरम्। तदाऽब्रवीन्महासेनं परिष्वज्य पुरंदरः
जेव्हा स्कंदाने सर्व शत्रू नष्ट करून महेश्वराकडे गेला, तेव्हा पुरंदराने महासेनाला मिठी मारून असे सांगितले.
ब्रह्मदत्तवरः स्कन्द त्वयाऽयं महिषो हतः। `हजय्यो युधि देवानां दानवः स महाबलः
स्कंदा, ब्रह्माने वर दिलेला हा म्हैस तुझ्या हातून मारला गेला; तो महाबली दैत्य देवांना युद्धात अजिंक्य होता.
देवास्तृणसमा यस्य वबूवुर्जयतांवर। सोऽयं त्वया महाबाहो शमितो देवकण्टकः
ज्याच्या विजयापुढे देव गवतासारखे वाटत होते, त्या देवांचा कंटक असलेला हा दैत्य, महाबाहू, तू शांत केलास.
शतं महिषतुल्यानां दानवानां त्वय रणे। निहतंदेवशत्रूणां यैर्वयं पूर्वतापिताः
म्हैसासारखे सामर्थ्यवान असे शंभर दैत्य, जे पूर्वी आम्हाला त्रास देत होते, ते सर्व देवशत्रू तू युद्धात मारलेस.
तावकैर्भक्षिताश्चान्ये दानवाः शतसङ्घशः। अजेयस्त्वं रणेऽरीणामुमापतिरिव प्रभुः
तुझ्या सेवकांनी शेकडोच्या संख्येने इतर दैत्यांना खाऊन टाकले; तू, शत्रूंना युद्धात अजिंक्य असलेला, उमापतीसारखा प्रभू आहेस.
एतत्ते प्रथमं देव ख्यातं कर्म भविष्यति। त्रिषु लोकेषु कीर्तिश्च तवाक्षय्या भविष्यति। वशगाश्च भविष्यनति सुरास्तव महाभुज
हे देव, हे तुझे पहिले प्रसिद्ध कर्म म्हणून ओळखले जाईल; तुझी कीर्ती तिन्ही लोकांत अजरामर राहील आणि महाबाहू, सर्व देव तुझ्या अधीन राहतील.
महासेनमेवमुक्त्वा निवृत्तः सह दैवतैः। अनुज्ञातो भगवता त्र्यम्बकेण शचीपतिः
महासेनेशी असे सांगून, शचीपतीने त्र्यंबकाच्या परवानगीने सर्व देवांसह मागे वळून गेला.
गतो भद्रवटंरुद्रो निवृत्ताश्च दिवौकसः। उक्ताश्च देवा रुद्रेण स्कन्दं पश्यत मामिव
रुद्र भद्रवटाकडे गेला आणि इतर देवताही परतल्या. रुद्राने देवांना सांगितले, "जसा तुम्ही मला पाहता, तसाच स्कंदालाही पहा."
स हत्वा दानवगणान्पूज्यमानो महर्षिभिः। एकाह्नैवाजयत्सर्वं त्रैलोक्यं वह्निनन्दनः
वहिनीच्या मुलाने दानवांच्या सैन्याचा पराभव केला आणि महर्षींकडून पूजिला गेला. एका दिवसात त्याने तिन्ही लोकांचा विजय मिळवला.
स्कन्दस् य इदं विप्रः पठेज्जन्म समाहितः। `शृणुयाद्ब्राह्मणेभ्यो यः श्रावयेद्वाविचेतनम्
जो ब्राह्मण मन लावून स्कंदाचे हे जन्मकथन वाचतो, किंवा ब्राह्मणांकडून ऐकतो, किंवा ज्यांना समजत नाही त्यांना ऐकवतो—
धनमायुर्यशो दीप्तिं पुत्राञ्शत्रुजयंतथा'। सपुष्टिमिहसंप्राप्य स्कन्दसालोक्यमाप्नुयात्
त्याला धन, दीर्घायुष्य, कीर्ती, तेज, पुत्र, शत्रूंवर विजय आणि या जगात समृद्धी मिळते, आणि शेवटी स्कंदाचे साक्षात्कार होते.
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि नामानि च महात्मनः। तरिषु लोकेषु यान्यस्य विख्यातानि द्विजोत्तम
भगवंत, मला त्या महात्म्याची ती नावे ऐकायची आहेत जी तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहेत, हे श्रेष्ठ द्विजा.
इत्युक्तः पाण्डवेयेन महात्मा ऋषिसन्निधौ। उवाच भगवांस्तत्र मार्कण्डेयो महातपाः
पांडववंशीयाने असे विचारल्यावर, त्या महर्षींच्या उपस्थितीत, मोठ्या तपस्वी आणि पूज्य मार्कंडेय तेथे बोलला.
आगेयश्चैव स्कनदश्च दीप्तकीर्तिरनामयः। मयूरकेतुर्धर्मात्मा भूतेशो महिषार्दनः
आगेय, स्कंद, तेजस्वी कीर्तीचा, रोगरहित, मयूरध्वज, धर्मशील, भूतांचा स्वामी, महिषाचा संहारक—