अथ तद्विद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वा देवः पुरंदरः। आश्वासयन्नुवाचेदं बलभिद्दानवार्दितम्
ते सैन्य पळताना पाहून, देवेंद्राने त्यांना धीर दिला आणि दानवांनी त्रस्त झालेल्या त्या सैन्याला संबोधून बोलला.
भयं त्यजत भद्रं व शूराः शस्त्राणि गृह्णत। कुरुध्वंविक्रमे बुद्धिं मा वः काचिद्व्यथा भवेत्
भय सोडा, सुखी राहा, वीरांनो! शस्त्र उचला! धैर्याने लढा, मनात कुठलाही गोंधळ ठेवू नका.
जयतैनाम्सुदुर्वृत्तान्दानवान्घोरदर्शनान्। अभिद्रवत भद्रं वो मया सह महासुरान्
हे भीषण रूप असलेल्या दुष्ट दानवांवर विजय मिळवा; माझ्यासोबत या महाअसुरांवर तुटून पडा, तुम्हाला शुभ होवो!
शक्रस् वचनं श्रुत्वा समाश्वस्ता दिवौकसः। दानवान्प्रत्ययुध्यन्त शक्रं कृत्वा व्यपाश्रयम्
शक्राची वचने ऐकून, देवांना पुन्हा धैर्य मिळालं आणि त्यांनी शक्राला आधार मानून दानवांशी प्रतिकार केला.
ततस्ते त्रिदशाः सर्वेमरुतश्च महाबलाः। प्रत्युद्ययुर्महाभागाः साध्याश्च वसुभिः सह
मग सर्व देव, बलवान मरुत, पुण्यवान साध्य आणि वसु, हे सगळे मिळून पुढे सरसावले.
तैर्विसृष्टान्यनीकेषु क्रुद्धैः शस्त्राणि संयुगे। शराश्च दैत्यकायेषु पिबन्ति रुधिरं बहु
त्या युद्धात, रागावलेल्या देवांनी शत्रूंच्या सैन्यावर शस्त्रांचा वर्षाव केला; बाणांनी दैत्यांच्या शरीरात घुसून पुष्कळ रक्त पिऊन घेतलं.
तेषां देहान्विनिर्भिद्य शरास्ते निशितास्तदा। निपतन्तोऽभ्यदृश्यन्त नगेभ्य इव पन्नगाः
त्या तीक्ष्ण बाणांनी त्यांच्या शरीरांना भेदून टाकले आणि ते खाली पडताना जणू पर्वतावरून साप खाली येतात तसे दिसत होते.
तानि दैत्यशरीराणि निर्भिन्नानिस्म सायकैः। अपतन्भूतलेराजंश्छिन्नाभ्राणीव सर्वशः
राजा, त्या दैत्यांची शरीरं बाणांनी फाडली गेली आणि ती जमिनीवर अशा प्रकारे पडली जणू ढग तुटून सर्वत्र विखुरले गेले.
ततस्तद्दानवं सैन्यं सर्वैर्देवगणैर्युधि। त्रासितं विविधैर्बाणैः कृतंचैव पराङ्युखम्
मग सर्व देवांनी विविध प्रकारच्या बाणांनी त्या दानवांच्या सैन्यावर हल्ला केला आणि त्यांना घाबरवून पळवून लावले.
अथोत्क्रुष्टं तदा हृष्टैः सर्वैर्देवैरुदायुधैः। संहतानि च तूर्याणि प्रावाद्यन्त ह्यनेकशः
त्या वेळी सर्व देव आनंदित होऊन शस्त्रांनी सज्ज झाले आणि मोठ्या आवाजात जयघोष केला. अनेक वाद्यांची एकत्रित गोड धूनही वाजू लागली.
एवमन्योन्रसंयुक्तं युद्धमासीत्सुदारुणम्। देवानां दानवानां च मांसशोणितकर्दमम्
अशा प्रकारे देव आणि दानव यांच्यात अत्यंत भयंकर आणि रक्तमांसाने माखलेले युद्ध सुरू झाले.
अनयो देवलोकस्य सहसैवाभ्यदृश्यत। तथहि दानवा घोरा विनिघ्नन्ति दिवौकसः
अचानक देवांच्या लोकांवर संकट ओढावले, कारण भयंकर दानवांनी स्वर्गातील रहिवाशांचा संहार सुरू केला.
ततस्तूर्यप्रणादाश्च भेरीणां च महास्वनाः। बभूवुर्दानवेन्द्राणां सिंहनादाश्च दारुणाः
मग दानवांच्या राजांकडून तुताऱ्या आणि मोठ्या नगाऱ्यांचा गजर झाला, तसेच त्यांच्या भीषण सिंहगर्जना ऐकू येऊ लागल्या.
अथ दैत्यबलाद्घोरान्निष्पपात महाबलः। दानवो महिषो नाम प्रगृह्य विपुलं गिरिम्
मग दैत्यांच्या सैन्यातून महिष नावाचा बलाढ्य आणि भयंकर दानव मोठा डोंगर उचलून समोर आला.
ते तं धनैरिवादित्यं दृष्ट्वासंपरिवारितम्। तमुद्यतगिरिं राजन्व्यद्रवन्त दिवौकसः
राजा, तो महिष मोठा डोंगर उचलून जसा सूर्य धनाने वेढलेला असतो तसा दिसत होता. हे पाहून सर्व देव घाबरून पळून गेले.
अथाभिद्रुत्य महिषो देवांश्चिक्षेप तं गिरिम्। `महाकायं महाराज सतोयमिव तोयदम्
मग महिषाने धाव घेतली आणि तो मोठा डोंगर देवांवर फेकला, जसा पावसाचा ढग पाणी ओततो तसा.
पतता तेन गिरिणा देवसैन्यस् पार्थिव। भीमरूपेण निहतमयुतं प्रापतद्भुवि
राजा, तो डोंगर खाली पडताना त्याच्या भयंकर रूपाने देवांच्या सैन्यावर आदळला आणि हजारो सैनिक ठार होऊन जमिनीवर कोसळले.
अथ तैर्दानवैः सार्धं महिषस्त्रासयन्सुरान्। अभ्यद्रवद्रणे तूर्णं सिंहः क्षुद्रमृगानिव
मग त्या दानवांसह महिषाने रणभूमीत वेगाने धाव घेतली आणि सिंह जसा लहान प्राण्यांना घाबरवतो तसा देवांना घाबरवून सोडले.
तमापतन्तं महिषं दृष्ट्वा सेन्द्रा दिवौकसः। व्यद्रवन्तरणे बीता विकीर्णायुधकेतनाः
महिष त्यांच्या दिशेने धावत येताना पाहून, इंद्रासह सर्व देव रणभूमीवर घाबरून, आपली शस्त्रे आणि ध्वज सोडून पळाले.
ततःस महिषः क्रुद्धस्तूर्णं रुद्ररथं ययौ। अभिद्रुत्य च जग्राह रुद्रस् रथकूवरम्
मग तो क्रुद्ध महिष वेगाने रुद्राच्या रथाकडे गेला आणि धावत जाऊन रुद्राच्या रथाचा दांडा पकडला.
यदा रुद्ररथं क्रुद्धो महिषः सहसा गतः। रेसतू रोदसी गाढं मुमुहुश् महर्षयः
जेव्हा तो संतप्त महिष अचानक रुद्राच्या रथाजवळ पोहोचला, तेव्हा आकाशात मोठा गडगडाट झाला आणि महर्षी घाबरून गेले.
अनदंश्चमहाकाया दैत्या जलधरोपमाः। आसीच्चनिश्चितं तेषां जितमस्माभिरित्युत
त्या मोठ्या शरीराच्या, मेघासारख्या दैत्यांनी मोठ्याने गर्जना केली आणि त्यांना वाटू लागले की विजय आपलाच आहे की नाही, हे अजून निश्चित नाही.
तथाभूते तु भगवानाहूय गुहमात्मजम्। `दौरात्म्यं पश्य पुतर् त्वं दानवस्य दुरात्मनः। जहि शीघ्रं दुराचारं द्रष्टुमिच्छामि ते बलम्
अशा परिस्थितीत भगवानाने गुहाचा पुत्राला बोलावले आणि म्हणाले, 'माझ्या मुला, या दुष्ट दानवाचे दुष्कृत्य पाहा. लवकरच या पापीला ठार मार, मी तुझी ताकद पाहू इच्छितो.'
इत्युक्ताव भगवान्स्कन्दं परिपूज्य महेश्वरः। अयोजयन्निग्रहार्थं महिषस् गतायुषः'। सस्मार च तदा स्कन्दं मृत्युं तस्य दुरात्मनः
असे म्हणून भगवान महेश्वराने स्कंदाची पूजा केली आणि आता मृत्युपंथाला लागलेल्या महिषाचा नाश करण्यासाठी त्याला नेमले. त्या वेळी भगवानाने स्कंदाला त्या दुष्टाचा मृत्यू म्हणून स्मरण केले.
महिषोऽपि रथं दृष्ट्वा रौद्रं रुद्रस् चानदत्। देवान्संत्रासयंश्चापि दैत्यांस्चापिप्रहर्षयत्
म्हैसाने तो रौद्र रथ आणि रुद्र पाहून मोठ्याने गर्जना केली; त्यामुळे देव घाबरले आणि दैत्य आनंदित झाले.
ततस्तस्मिनभये घोरे देवानां समुपस्थिते। आजगाम महासेनः क्रोधात्सूर्य इव ज्वलन्
त्या भयंकर संकटात देवांना भीती वाटू लागली, तेव्हा महासेन रागाने प्रज्वलित सूर्याप्रमाणे तेथे आला.
लोहिताम्बरसंवीतो लोहितस्रग्विभूषणः। लोहिताश्वो महाबाहुर्हिरण्यकवचः प्रभुः
त्याने लाल वस्त्र परिधान केले होते, लाल फुलांच्या माळा व दागिने घातले होते, लाल घोड्यावर बसलेला, बलवान आणि सोन्याचे कवच घातलेला तो प्रभू दिसला.
रथमादित्यसंकाशमास्थितः कनकप्रभम्। तं दृष्ट्वा दैत्यसेना सा व्यद्रवत्सहसा रणे
तो सूर्यासारखा तेजस्वी आणि सोन्याने झळाळणाऱ्या रथावर बसला; त्याला पाहताच दैत्यांची सेना युद्धात घाबरून पळाली.
स चापि तां प्रज्वलितां महिषस् विदारिणीम्। मुमोच शक्तिं राजेनद्र महासेनो महाबलः
महाबली महासेनाने त्या युद्धात प्रज्वलित अशी विदारक शक्ती म्हैसावर सोडली.
सा मुक्ताऽभ्यहरत्तस्य महिषस्य शिरो महत्। पपात भिन्ने शिरसि महिषस्त्यक्तजीवितः
ती शक्ती सोडल्यावर तिने म्हैसाचे मोठे डोके फोडले; डोके फाटल्यावर म्हैस प्राण सोडून खाली पडला.