तत्र विद्यागणाः सर्वेये केचित्कविभिः स्मृताः। तस्य कुर्वन्ति वचनं सेन्द्रा देवाश्चमूमुखे
तेथे सर्व विद्या, ज्या कवींनी सांगितल्या आहेत, त्याच्या आज्ञेचे पालन करतात; आणि इंद्रासह देवांचा समूह सैन्याच्या पुढे उभा राहतो.
गृहीत्वा तु पताकां वै यात्यग्रे राक्षसो ग्रहः। व्यापृतस्तु श्मशाने यो नित्यं रुद्रस् वै सखा। पिङ्गलो नाम यक्षेन्द्रो लोकस्यानन्ददायकः
राक्षस, जो नेहमी स्मशानात रुद्राचा सखा आहे, पिंगळ नावाचा यक्षांचा राजा आणि लोकांना आनंद देणारा, तो ध्वज घेऊन पुढे चालतो.
एबिश्च सहितो देवस्तत्रयाति यथासुखम्। अग्रतः पृष्ठतस्चैवं न हि तस्य गतिर्ध्रुवा
या सर्वांसह देव जसा हवे तसे पुढे किंवा मागे जातो; कारण त्याची चाल कधीच ठरलेली नसते.
रुद्रं सत्कर्मभिर्मर्त्याः पूजयन्तीह दैवतम्। शिवमित्येव यं प्राहुरीशं रुद्रं पिनाकिनम्
इथे माणसे सत्कर्मांनी रुद्र या देवाची पूजा करतात, ज्याला शिव, ईश, रुद्र, पिनाकी असेही म्हणतात.
एवं सर्वे सुरगणास्तदा वै प्रीतमानसाः'। भावैस्तु विविधाकारैः पूजयन्ति महेश्वरम्
त्या वेळी सर्व देवगण आनंदाने विविध प्रकारच्या भक्तीने महेश्वराची पूजा करतात.
कदेवसेनापतिस्त्वं देवसेनाभिरावृतः। अनुदच्छति देवेशं ब्रह्मण्यः कृत्तिकासुतः
तू देवसेनापती, देवांच्या सैन्यांनी वेढलेला, कर्तिकेयपुत्र, धर्मरक्षक, देवाधिदेवाचा पाठलाग करतोस.
अथाब्रवीन्महासेनं महादेवो बृहद्वचः। सप्तमं मारुतस्कन्धं रक्ष नित्यमतन्द्रितः
मग महादेवाने महासेनाला मोठ्या शब्दात सांगितले—'सातवा मरुतांचा विभाग नेहमी जागरूक राहून रक्षण कर.'
सप्तमं मारुतस्कन्धं पालयिष्याम्यहं प्रभो। यदन्यदपि मे कार्यं देव तद्वद माचिरम्
'प्रभो, मी सातवा मरुतांचा विभाग नक्कीच राखीन. देवा, अजून काही करायचे असेल तर लवकर सांगा.'
कार्येष्वहं त्वया पुत्र संद्रष्टव्यः सदैव हि। दर्शनान्मम भक्त्या च श्रेयः परमवाप्स्यसि
माझ्या मुला, तू जे काही करशील त्यात नेहमी माझ्याकडे पाहावं. माझ्या दर्शनाने आणि भक्तीने तुला श्रेष्ठ कल्याण मिळेल.
इत्युक्त्वा विससर्जैनं परिष्यज्य महेश्वरः। `स्कन्दं सहोमया प्रीतो ज्वलन्तमिव तेजसा
असं सांगून, महादेवांनी आनंदाने स्कंदाला आणि उमा हिच्यासह त्याला मुक्त केलं. त्या वेळी स्कंद तेजाने उजळून निघाला होता.
विसर्जिते ततः स्कन्दे बभूवौत्पातिकं महत्। सहसैव महाराजदेवान्सर्वान्प्रमोहयत्
स्कंदाला मुक्त केल्यावर, राजन, अचानक एक मोठं अपूर्व लक्षण घडलं, ज्यामुळे सर्व देव घाबरून गेले.
जज्वाल स्वं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम्। चचाल व्यनदच्चोर्वी तमोभूतं जगत्प्रभो
त्याचं नक्षत्र प्रखरतेने पेटलं, सगळं जग गोंधळून गेलं; पृथ्वी हलली आणि गडगडली, अंधाराने सगळं विश्व व्यापलं.
ततस्तद्दारुणं दृष्ट्वा क्षुभितः शंकरस्तदा। उमा चैवमहाभाग देवाश्च समहर्षयः
ते भयंकर दृश्य पाहून शंकर व्याकुळ झाले, उमा आणि सर्व देव व ऋषीही घाबरले.
ततस्तेषु प्रमूढेषु पर्वताम्बुदसन्निभम्। नानाप्रहरणं घोरमदृश्यत महद्बलम्
ते सगळे गोंधळात असताना, पर्वतासारखा काळा मेघ दिसला, त्याच्याकडे अनेक भयंकर शस्त्रं होती आणि तो मोठ्या शक्तीचा होता.
तद्वै घोरमसङ्ख्येयं गर्जच्च विविधा गिरः। अभ्यद्रवद्रणए देवान्भगवन्तं च शंकरम्
ती भयंकर आणि अनगिनत सेना, विविध आवाजात गर्जना करत, देवांवर आणि भगवान शंकरांवर युद्धात तुटून पडली.
तैर्विसृष्टान्यनीकेषु बाणजालान्यनेकशः। पर्वताश्च शतघ्न्यश्च प्रासासिपरिघा गदाः
त्यांच्या सैन्यातून असंख्य बाणांचा वर्षाव झाला, पर्वत, शतघ्नी, भाले, तलवारी, परशू आणि गदा याही फेकल्या गेल्या.
निपतद्भिश्च तैर्घोरैर्देवानीकं महायुधैः। क्षणेन व्यद्रवत्सर्वं विमुखं चाप्यदृश्यत
त्या भयंकर शस्त्रांनी देवांची सेना क्षणात पराभूत झाली आणि मागे हटताना दिसली.
निकृत्तयोधनागाश्वं कृत्तायुधमहारथम्। दानवैरर्दितं सैन्यं देवानां विमुखं बभौ
योद्धे, हत्ती, घोडे मारले गेले, रथ आणि शस्त्रं फोडली गेली, दानवांनी त्रस्त केलेली देवांची सेना मागे सरकत होती.
असुरैर्वध्यमानं तत्पावकैरिव काननम्। अपतद्दग्धभूयिष्ठं महाद्रुमवनं तथा
असुरांनी हल्ला केल्यावर, जसं जंगल आगीत जळून जातं, तसं मोठं वृक्षवन जास्त करून जळून पडलं.
ते विभिन्नशिरोदेहाः प्राद्रवन्तो दिवौकसः। न नाथमधिगच्छन्ति वध्यमाना महारणे
त्यांचे डोके व शरीर फाटलेले, ते देव पळू लागले; त्या मोठ्या युद्धात त्यांना कुठेच आधार मिळत नव्हता.
अथ तद्विद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वा देवः पुरंदरः। आश्वासयन्नुवाचेदं बलभिद्दानवार्दितम्
ते सैन्य पळताना पाहून, देवेंद्राने त्यांना धीर दिला आणि दानवांनी त्रस्त झालेल्या त्या सैन्याला संबोधून बोलला.
भयं त्यजत भद्रं व शूराः शस्त्राणि गृह्णत। कुरुध्वंविक्रमे बुद्धिं मा वः काचिद्व्यथा भवेत्
भय सोडा, सुखी राहा, वीरांनो! शस्त्र उचला! धैर्याने लढा, मनात कुठलाही गोंधळ ठेवू नका.
जयतैनाम्सुदुर्वृत्तान्दानवान्घोरदर्शनान्। अभिद्रवत भद्रं वो मया सह महासुरान्
हे भीषण रूप असलेल्या दुष्ट दानवांवर विजय मिळवा; माझ्यासोबत या महाअसुरांवर तुटून पडा, तुम्हाला शुभ होवो!
शक्रस् वचनं श्रुत्वा समाश्वस्ता दिवौकसः। दानवान्प्रत्ययुध्यन्त शक्रं कृत्वा व्यपाश्रयम्
शक्राची वचने ऐकून, देवांना पुन्हा धैर्य मिळालं आणि त्यांनी शक्राला आधार मानून दानवांशी प्रतिकार केला.
ततस्ते त्रिदशाः सर्वेमरुतश्च महाबलाः। प्रत्युद्ययुर्महाभागाः साध्याश्च वसुभिः सह
मग सर्व देव, बलवान मरुत, पुण्यवान साध्य आणि वसु, हे सगळे मिळून पुढे सरसावले.
तैर्विसृष्टान्यनीकेषु क्रुद्धैः शस्त्राणि संयुगे। शराश्च दैत्यकायेषु पिबन्ति रुधिरं बहु
त्या युद्धात, रागावलेल्या देवांनी शत्रूंच्या सैन्यावर शस्त्रांचा वर्षाव केला; बाणांनी दैत्यांच्या शरीरात घुसून पुष्कळ रक्त पिऊन घेतलं.
तेषां देहान्विनिर्भिद्य शरास्ते निशितास्तदा। निपतन्तोऽभ्यदृश्यन्त नगेभ्य इव पन्नगाः
त्या तीक्ष्ण बाणांनी त्यांच्या शरीरांना भेदून टाकले आणि ते खाली पडताना जणू पर्वतावरून साप खाली येतात तसे दिसत होते.
तानि दैत्यशरीराणि निर्भिन्नानिस्म सायकैः। अपतन्भूतलेराजंश्छिन्नाभ्राणीव सर्वशः
राजा, त्या दैत्यांची शरीरं बाणांनी फाडली गेली आणि ती जमिनीवर अशा प्रकारे पडली जणू ढग तुटून सर्वत्र विखुरले गेले.
ततस्तद्दानवं सैन्यं सर्वैर्देवगणैर्युधि। त्रासितं विविधैर्बाणैः कृतंचैव पराङ्युखम्
मग सर्व देवांनी विविध प्रकारच्या बाणांनी त्या दानवांच्या सैन्यावर हल्ला केला आणि त्यांना घाबरवून पळवून लावले.
अथोत्क्रुष्टं तदा हृष्टैः सर्वैर्देवैरुदायुधैः। संहतानि च तूर्याणि प्रावाद्यन्त ह्यनेकशः
त्या वेळी सर्व देव आनंदित होऊन शस्त्रांनी सज्ज झाले आणि मोठ्या आवाजात जयघोष केला. अनेक वाद्यांची एकत्रित गोड धूनही वाजू लागली.