पृष्ठतोविजयस्यापि याति रुद्रस्य पट्टसः। गदामुसलशक्त्याद्यैर्वृतः प्रहरणोत्तमैः
विजयाच्या मागून रुद्राचा तलवारही चालतो, आजूबाजूला उत्तम गदा, मूसळ, भाले आणि इतर शस्त्रांनी वेढलेला.
पट्टसं त्वन्वगाद्राजंश्छत्रं रौद्रं महाप्रभम्। कमण्डलुश्चाप्यनु तं महर्षिगणसेवितः
राजा, त्या तलवारीच्या मागे तेजस्वी रुद्राचे पांढरे छत्र चालते, आणि त्याच्या मागे महर्षींच्या सेवेत असलेला कमंडलूही असतो.
तस्य दक्षिणतो भाति दण्डो गच्छञ्श्रिया वृतः। भृग्वङ्गिरोभिः सहितो दैधतैश्चानुपूजितः
त्याच्या उजव्या बाजूला तेजाने झळकणारा दंड चालतो, भृगु आणि अंगिरस यांच्यासह, आणि द्विजांनी पूजिला जातो.
एषां तु पृष्ठतो रुद्रो विमले स्यन्दने स्थितः। याति संहर्षयन्सर्वांस्तेजसा त्रिदिवौकसः
या सर्वांच्या मागे, रुद्र स्वतः स्वच्छ रथावर उभा राहतो आणि आपल्या तेजाने स्वर्गातील सर्वांना आनंदित करतो.
ऋषयश्चापि देवाश्च गन्धर्वा भुजगास्तथा। नद्यो ह्रदाःसमुद्राश्चतथैवाप्सरसां गणाः
ऋषी, देव, गंधर्व, नाग, नद्या, सरोवरे, समुद्र आणि अप्सरांचा समूहही त्याच्या मागे चालतो.
नक्षत्राणि ग्रहाश्चैवदेवानां शिशवश्च ये। स्त्रियश्च विविधाकारा यान्ति रुद्रस्य पृष्ठतः
नक्षत्रे, ग्रह, देवांची मुले आणि विविध रूपांची स्त्रिया सुद्धा रुद्राच्या मागून जातात.
सृजन्त्यः पुष्पवर्षाणि चारुरूपा वराङ्गनाः। पर्जन्यश्चाप्यनुययौ नमस्कृत्य पिनाकिनम्
सुंदर रूपाच्या स्त्रिया फुलांचा वर्षाव करत चालतात; आणि पर्जन्यही पिनाकीला वंदन करून मागे जातो.
छत्रं च पाण्डुरं सोमस्तस्य मूर्धन्यधारयत्। चामरे चापि वायुश्च गृहीत्वाऽग्निश्च धिष्ठितौ
सोमाने त्याच्या डोक्यावर पांढरे छत्र धरले; वायू आणि अग्नी दोघेही चामरे हातात घेऊन उभे राहिले.
शक्रश्च पृष्ठतस्तस्य याति राजञ्छ्रिया वृतः। सहराजर्षिभिः सर्वैः स्तुवानो वृषकेतनम्
राजा, इंद्र शोभेने सजून त्याच्या मागून सर्व राजर्षींसह वृषध्वजाचे स्तुती करत चालतो.
गौरी विद्याऽथ गान्धारी केशिनी मित्रसाह्वया। सावित्र्या सह सर्वास्ताः पार्वत्या यान्ति पृष्ठतः
गौरी, विद्या, गांधारी, केशिनी, मित्रसाह्वया, सावित्री आणि पार्वती यांच्या सोबत सर्वजणी मागून चालतात.
तत्र विद्यागणाः सर्वेये केचित्कविभिः स्मृताः। तस्य कुर्वन्ति वचनं सेन्द्रा देवाश्चमूमुखे
तेथे सर्व विद्या, ज्या कवींनी सांगितल्या आहेत, त्याच्या आज्ञेचे पालन करतात; आणि इंद्रासह देवांचा समूह सैन्याच्या पुढे उभा राहतो.
गृहीत्वा तु पताकां वै यात्यग्रे राक्षसो ग्रहः। व्यापृतस्तु श्मशाने यो नित्यं रुद्रस् वै सखा। पिङ्गलो नाम यक्षेन्द्रो लोकस्यानन्ददायकः
राक्षस, जो नेहमी स्मशानात रुद्राचा सखा आहे, पिंगळ नावाचा यक्षांचा राजा आणि लोकांना आनंद देणारा, तो ध्वज घेऊन पुढे चालतो.
एबिश्च सहितो देवस्तत्रयाति यथासुखम्। अग्रतः पृष्ठतस्चैवं न हि तस्य गतिर्ध्रुवा
या सर्वांसह देव जसा हवे तसे पुढे किंवा मागे जातो; कारण त्याची चाल कधीच ठरलेली नसते.
रुद्रं सत्कर्मभिर्मर्त्याः पूजयन्तीह दैवतम्। शिवमित्येव यं प्राहुरीशं रुद्रं पिनाकिनम्
इथे माणसे सत्कर्मांनी रुद्र या देवाची पूजा करतात, ज्याला शिव, ईश, रुद्र, पिनाकी असेही म्हणतात.
एवं सर्वे सुरगणास्तदा वै प्रीतमानसाः'। भावैस्तु विविधाकारैः पूजयन्ति महेश्वरम्
त्या वेळी सर्व देवगण आनंदाने विविध प्रकारच्या भक्तीने महेश्वराची पूजा करतात.
कदेवसेनापतिस्त्वं देवसेनाभिरावृतः। अनुदच्छति देवेशं ब्रह्मण्यः कृत्तिकासुतः
तू देवसेनापती, देवांच्या सैन्यांनी वेढलेला, कर्तिकेयपुत्र, धर्मरक्षक, देवाधिदेवाचा पाठलाग करतोस.
अथाब्रवीन्महासेनं महादेवो बृहद्वचः। सप्तमं मारुतस्कन्धं रक्ष नित्यमतन्द्रितः
मग महादेवाने महासेनाला मोठ्या शब्दात सांगितले—'सातवा मरुतांचा विभाग नेहमी जागरूक राहून रक्षण कर.'
सप्तमं मारुतस्कन्धं पालयिष्याम्यहं प्रभो। यदन्यदपि मे कार्यं देव तद्वद माचिरम्
'प्रभो, मी सातवा मरुतांचा विभाग नक्कीच राखीन. देवा, अजून काही करायचे असेल तर लवकर सांगा.'
कार्येष्वहं त्वया पुत्र संद्रष्टव्यः सदैव हि। दर्शनान्मम भक्त्या च श्रेयः परमवाप्स्यसि
माझ्या मुला, तू जे काही करशील त्यात नेहमी माझ्याकडे पाहावं. माझ्या दर्शनाने आणि भक्तीने तुला श्रेष्ठ कल्याण मिळेल.
इत्युक्त्वा विससर्जैनं परिष्यज्य महेश्वरः। `स्कन्दं सहोमया प्रीतो ज्वलन्तमिव तेजसा
असं सांगून, महादेवांनी आनंदाने स्कंदाला आणि उमा हिच्यासह त्याला मुक्त केलं. त्या वेळी स्कंद तेजाने उजळून निघाला होता.
विसर्जिते ततः स्कन्दे बभूवौत्पातिकं महत्। सहसैव महाराजदेवान्सर्वान्प्रमोहयत्
स्कंदाला मुक्त केल्यावर, राजन, अचानक एक मोठं अपूर्व लक्षण घडलं, ज्यामुळे सर्व देव घाबरून गेले.
जज्वाल स्वं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम्। चचाल व्यनदच्चोर्वी तमोभूतं जगत्प्रभो
त्याचं नक्षत्र प्रखरतेने पेटलं, सगळं जग गोंधळून गेलं; पृथ्वी हलली आणि गडगडली, अंधाराने सगळं विश्व व्यापलं.
ततस्तद्दारुणं दृष्ट्वा क्षुभितः शंकरस्तदा। उमा चैवमहाभाग देवाश्च समहर्षयः
ते भयंकर दृश्य पाहून शंकर व्याकुळ झाले, उमा आणि सर्व देव व ऋषीही घाबरले.
ततस्तेषु प्रमूढेषु पर्वताम्बुदसन्निभम्। नानाप्रहरणं घोरमदृश्यत महद्बलम्
ते सगळे गोंधळात असताना, पर्वतासारखा काळा मेघ दिसला, त्याच्याकडे अनेक भयंकर शस्त्रं होती आणि तो मोठ्या शक्तीचा होता.
तद्वै घोरमसङ्ख्येयं गर्जच्च विविधा गिरः। अभ्यद्रवद्रणए देवान्भगवन्तं च शंकरम्
ती भयंकर आणि अनगिनत सेना, विविध आवाजात गर्जना करत, देवांवर आणि भगवान शंकरांवर युद्धात तुटून पडली.
तैर्विसृष्टान्यनीकेषु बाणजालान्यनेकशः। पर्वताश्च शतघ्न्यश्च प्रासासिपरिघा गदाः
त्यांच्या सैन्यातून असंख्य बाणांचा वर्षाव झाला, पर्वत, शतघ्नी, भाले, तलवारी, परशू आणि गदा याही फेकल्या गेल्या.
निपतद्भिश्च तैर्घोरैर्देवानीकं महायुधैः। क्षणेन व्यद्रवत्सर्वं विमुखं चाप्यदृश्यत
त्या भयंकर शस्त्रांनी देवांची सेना क्षणात पराभूत झाली आणि मागे हटताना दिसली.
निकृत्तयोधनागाश्वं कृत्तायुधमहारथम्। दानवैरर्दितं सैन्यं देवानां विमुखं बभौ
योद्धे, हत्ती, घोडे मारले गेले, रथ आणि शस्त्रं फोडली गेली, दानवांनी त्रस्त केलेली देवांची सेना मागे सरकत होती.
असुरैर्वध्यमानं तत्पावकैरिव काननम्। अपतद्दग्धभूयिष्ठं महाद्रुमवनं तथा
असुरांनी हल्ला केल्यावर, जसं जंगल आगीत जळून जातं, तसं मोठं वृक्षवन जास्त करून जळून पडलं.
ते विभिन्नशिरोदेहाः प्राद्रवन्तो दिवौकसः। न नाथमधिगच्छन्ति वध्यमाना महारणे
त्यांचे डोके व शरीर फाटलेले, ते देव पळू लागले; त्या मोठ्या युद्धात त्यांना कुठेच आधार मिळत नव्हता.