उपविष्टं ततो गर्भं कथयनति मनीषिणः। लोहितस्योदधेः कन्या धात्री स्कन्दस्य सा स्मृता
मग ती त्या गर्भासोबत बसते, असे ज्ञानी लोक सांगतात. लाल समुद्राची जी कन्या आहे, ती स्कंदाची धाय म्हणून ओळखली जाते.
लोहितायनिरित्येवं कदम्बे सा हि पूज्यते। पुरुषे तु यथा रुद्रस्तथाऽऽर्या प्रमदास्वपि
ती लोहितायनी म्हणून ओळखली जाते आणि कदंबाच्या झाडात तिची पूजा होते. पुरुषांमध्ये जसा रुद्र तसा स्त्रियांमध्ये आर्या आहे.
आर्या माता कुमारस्य पृथक्कामार्थमिज्यते। एवमेते कुमाराणां मया प्रोक्ता महाग्रहाः
आर्या ही कुमाराची माता असून, इच्छेसाठी वेगळी पूजा केली जाते. अशा प्रकारे मी कुमाराचे हे महान ग्रह सांगितले.
यावत्षोडश वर्षाणि शिशूनां ह्यशिवास्ततः। ये च मातृगणाः प्रोक्ताः पुरुषाश्चैवये ग्रहाः
सोळा वर्षांपर्यंत ही सर्व मुलांसाठी अशुभ असतात. आणि या सांगितलेल्या मातृगण आणि पुरुष ग्रहही.
सर्वे स्कन्दग्रहा नाम ज्ञेया नित्यं शरीरिभिः। तेषां प्रशमनं कार्यं स्नानं धूपमथाञ्जनम्। बलिकार्गेपहाराश् स्कन्दस्येज्या विशेषतः
हे सर्व स्कंदग्रह म्हणून शरीरधारकांनी ओळखावे. त्यांचे शांत करण्यासाठी स्नान, धूप, अंजन, बलिदान आणि विशेषतः स्कंदाची पूजा करावी.
एवमभ्यर्चिताः सर्वे प्रयच्छन्ति शुभं नृणाम्। आयुर्दीर्घं च राजेनद्रसम्यक्पूजानमस्कृताः
अशा प्रकारे सर्वांची योग्य पूजा केल्यावर, ते लोकांना शुभ आणि दीर्घायुष्य देतात, राजन, जेव्हा त्यांना योग्य सन्मान आणि नमस्कार केला जातो.
ऊर्ध्वं तु षोडशाद्वर्षाद्ये भवन्ति ग्रहा नृणाम्। तानहं संप्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य महेश्वरम्
सोळाव्या वर्षानंतर काही विशेष परिणाम माणसांमध्ये दिसू लागतात. हे परिणाम मी सांगतो, प्रथम महादेवांना नमस्कार करून.
यः पश्यति नरो देवाञ्जाग्रद्वा शयितोपि वा। उन्माद्यति स तु क्षिप्रं तं तु देवग्रहं विदुः
जो मनुष्य जागेपणी किंवा झोपेत देवांना पाहतो, तो लवकरच वेडा होतो; हे देवांचा प्रभाव मानले जाते.
आसीनश्च शयानश्च यः पश्यति नरः पितॄन्। उन्माद्यतिस तु क्षिप्रं स ज्ञेयस्तु पितृग्रहः
जो माणूस बसताना किंवा झोपेत आपल्या पितरांना पाहतो, तो लवकरच वेडा होतो; हे पितरांचा प्रभाव समजावा.
अवमन्यति यः सिद्धान्क्रुद्धाश्चापि शपन्ति यम्। उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ज्ञेयः सिद्धग्रहस्तु सः
जो सिद्धांना तुच्छ लेखतो आणि ते रागावून त्याला शाप देतात, तो लवकरच वेडा होतो; हे सिद्धांचा प्रभाव आहे.
उपाघ्राति च यो गन्धान्रसांश्चापि पृथग्विधान्। उन्माद्यति स तु क्षिप्रं स ज्ञेयो राक्षसो ग्रहः
जो वेगवेगळ्या प्रकारचे वास आणि चवी जाणतो, तो लवकरच वेडा होतो; हे राक्षसांचा प्रभाव समजावा.
गन्धर्वाश्चापि यं दिव्याः संविशन्ति नरं भुवि। उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ग्रहो गान्धर्व एव सः
जेव्हा दिव्य गंधर्व पृथ्वीवरील एखाद्या माणसात प्रवेश करतात, तेव्हा तो लवकरच वेडा होतो; हा गंधर्वांचा प्रभाव आहे.
अधिरोहन्ति यं नित्यं पिशाचाः पुरुषं प्रति। उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ग्रहः पैशाच एव सः
जेव्हा पिशाच्च नेहमीच एखाद्या माणसावर चढतात, तेव्हा तो लवकरच वेडा होतो; हा पिशाच्चांचा प्रभाव आहे.
आविशन्ति च यं यक्षाः पुरुषं कालपर्यये। उनमाद्यति स तु क्षिप्रं ज्ञेयो यक्षग्रहस्तु सः
जेव्हा यक्ष योग्य वेळी एखाद्या माणसात प्रवेश करतात, तेव्हा तो लवकरच वेडा होतो; हा यक्षांचा प्रभाव आहे.
यस् दोषैः प्रकुपितं चित्तं मुह्यति देहिनः। उनमाद्यति स तु क्षिप्रं साधनं तस्य शास्त्रतः
जेव्हा दोषांमुळे मन अस्वस्थ होऊन गोंधळते, तेव्हा माणूस लवकरच वेडा होतो; यावर उपाय शास्त्रात सांगितला आहे.
वैक्लव्याच्च भयाच्चैव घोराणां चापि दर्शनात्। उन्माद्यति स तु क्षिप्रं सान्त्वं तस्य तु साधनम्
अशक्तपणा, भीती किंवा भयंकर गोष्टी पाहिल्याने जो वेडा होतो, त्याच्यासाठी शांत करण्याचा उपाय आहे.
कश्चित्क्रीडितुकामो वै भोक्तुकामस्तथाऽपरः। अभिकामस्तथैवान्य इत्येष त्रिविधो ग्रहः
कोणी खेळायला उत्सुक असतो, दुसरा खायला, तर तिसरा काही मिळवायला; असे हे तिघे प्रकारचे प्रभाव आहेत.
यावत्सप्ततिवर्षाणि भवन्त्येते ग्रहा नृणाम्। अतः परं देहिनां तु ग्रहतुल्या भवेञ्जरा
हे प्रभाव सत्तर वर्षांपर्यंत माणसांवर राहतात; त्यानंतर वय वाढल्यावर म्हातारपणच जणू प्रभावासारखे होते.
अप्रकीर्णेन्द्रियं दान्तं शुचिं नित्यमतन्द्रितम्। आस्तिकं श्रद्दधानं च वर्जयन्ति तदा ग्रहाः
ज्यांची इंद्रिये एकाग्र असतात, जे संयमी, स्वच्छ, नेहमी जागरूक, श्रद्धावान आणि भक्त असतात, त्यांना हे प्रभाव लागत नाहीत.
इत्येष ते ग्रहोद्देशो मानुषाणां प्रकीर्तितः। न स्पृशन्ति ग्रहा भक्तान्नरान्देवं महेश्वरम्
माणसांवरील प्रभावांचा हा वर्णन तुला सांगितला. जे महादेवांचे भक्त असतात, त्यांना हे प्रभाव लागू पडत नाहीत.
यदा स्कन्देन मातृणामेवमेतत्प्रियं कृतम्। अथनैमब्रवीत्स्वाहा मम पुत्रस्त्वमौरसः
स्कंदाने मातृगणांसाठी हे प्रिय कार्य केल्यावर, स्वाहा म्हणाली, 'तू माझा खरा पुत्र आहेस.'
इच्छाम्यहं त्वया दत्तां प्रीतिं परमदुर्लभाम्। तामब्रवीत्ततः स्कन्दः प्रीतिमिच्छसि कीदृशीम्
'मला तुझ्याकडून एक अशी कृपा हवी आहे जी मिळवणे फार कठीण आहे.' तेव्हा स्कंद म्हणाला, 'कशी कृपा हवी आहे तुला?'
दक्षस्याहं प्रिया कन्या स्वाहा नाम महाभुज। बाल्यात्प्रभृति नित्यं च जातकामा हुताशने
'मी दक्षाची प्रिय कन्या स्वाहा आहे, हे महाबाहू. बालपणापासून मला नेहमी अग्निसंगाची इच्छा आहे.'
न स मां कामिनीं पुत्र सम्यग्जनाति पावकः। इच्छामि शाश्वतं वासं वस्तु पुत्र सहाग्निना
'पण पुत्रा, अग्नी मला इच्छुक स्त्री म्हणून ओळखत नाही. मला कायमचा अग्नीबरोबर राहायचे आहे, हे माझे मनापासूनचे मागणे आहे.'
हव्यं कव्यंच यत्किंचिद्द्विजा मन्त्रसुसंस्तुतम्। होष्यन्त्यग्नौ सदा देवि स्वाहेत्युक्त्वासमुद्धृतम्
द्विजांनो, मंत्रांनी गौरवलेली जी काही हविर्द्रव्ये आणि पितरांसाठीची अर्पणे असतात, ती नेहमी अग्नीमध्ये 'स्वाहा' म्हणत योग्य रीतीने समर्पित केली जातील, हे देवी.
अद्यप्रभृति दास्यन्ति सुवृत्ताः सत्पथे स्थिताः। एवमग्निसत्वया सार्धं सदा वत्स्यति शोभने
आजपासून जे सज्जन आणि नीतीमार्गावर चालणारे लोक आहेत, ते असेच नेहमी अर्पण करतील; आणि अशा रीतीने, शोभने, तू नेहमी अग्नीबरोबर राहशील.
एवमुक्ता ततः स्वाहा तुष्टास्कन्देन पूजिता। पावकेन समायुक्ता भर्त्रा स्कन्दमपूजयत्
अशी वचने ऐकून, स्कंदाने पूजिल्यामुळे आणि पावकाबरोबर एकत्र येऊन, तृप्त झालेली स्वाहा आपल्या पतीसह स्कंदाची पूजा करू लागली.
ततो ब्रह्मा महासेनं प्रजापतिरथाब्रवीत्। अभिगच्छ महादेवं पितरं त्रिपुरार्दनम्
नंतर ब्रह्मदेव, प्रजापती, महासेनाला म्हणाले, 'महादेव, तुझ्या पित्याला, त्रिपुरांचा संहार करणाऱ्याला, भेटायला जा.'
रुद्रेणाग्निं समाविश्य स्वाहामाविश्य चोमया। हितर्थं सर्वलोकानां जातस्त्वमपराजितः
'रुद्राने अग्नीमध्ये प्रवेश केला आणि स्वाहेत मी प्रवेश केला, म्हणून सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी, अजय, तू जन्माला आलास.'
उमायोन्यां च रुद्रेण शुक्रं सिक्तं महात्मना। अस्मिन्गिरौ निपतितं मिञ्जिकमिञ्जिकं यतः
'रुद्र या महात्म्याने उमाच्या गर्भात वीर्य सोडले, जे या पर्वतावर थेंबथेंबाने पडले.'