अरजे वाससी रक्ते वसानः पावकात्मजः। भाति दीप्तवपुः श्रमान्रक्ताभ्राभ्यामिवांशुमान्
शुभ्र आणि लाल वस्त्र परिधान केलेला, अग्निपुत्र तेजस्वी रूपाने चमकत आहे, जणू काही लाल मेघांनी रंगलेला सूर्यच.
कुक्कुटश्चाग्निना दत्तस्तस् केतुरलंकृतः। रथे समुच्छितो भाति कालाग्निरव लोहितः
अग्नीने दिलेला कोंबडा त्याचा चिन्ह आहे, तो सुंदरपणे सजवलेला रथावर विराजमान आहे; तो काळ्या अग्नीप्रमाणे तिखट आणि लाल रंगाचा भासतो.
या चेष्टा सर्वभूतानां प्रभा शक्तिर्बलं तथा। अग्रतस्तस्य सा शक्तिर्देवानां जयवर्धनी
सर्व सजीवांमध्ये जी हालचाल, प्रभा, शक्ती आणि बळ आहे, ती शक्ती त्याच्यासाठी सर्वांत पुढे उभी राहते आणि देवांच्या विजयात वाढ करते.
विवेश कवचं चास्य शरीरं सहजं तथा। युध्यमानस्य देवस्य प्रादुर्भवति तत्सदा
त्याचे कवच आणि जन्मजात शरीर त्याच्यात समाविष्ट झाले; जेव्हा जेव्हा देव युद्ध करतो, तेव्हा ते नेहमी प्रकट होते.
शक्तिर्धर्मो बलं तेजः कान्तत्वं सत्यमुन्नतिः। ब्रह्मण्यत्वमसंमोहो भक्तानां परिरक्षणम्
शक्ती, धर्म, बळ, तेज, सौंदर्य, सत्य, उन्नती, ब्रह्मनिष्ठा, स्पष्टता आणि भक्तांचे रक्षण—
निकृन्तनं च शत्रूणां लोकानां चाभिरक्षणम्। स्कन्देन सह जातानि सर्वाण्येव जनाधिप
शत्रूंचा संहार आणि लोकांचे रक्षण—हे सर्व स्कंदासोबतच जन्माला आले, हे राजाधिराज.
एवं देवगणैः सर्वैः सोऽभिषिक्तः स्वलंकृतः। बभौ प्रतीतः सुमनाः परिपूर्णेन्दुदर्शनः
या प्रकारे सर्व देवगणांनी त्याचा अभिषेक केला आणि त्याला सुंदर अलंकार घातले; तो आनंदी आणि आत्मविश्वासाने, पूर्ण चंद्रासारखा तेजस्वी दिसत होता.
इष्टैः स्वाध्यायघोषैश्च देवतूर्यवरैरपि। देवगन्धर्वगीतैश्च सर्वैरप्सरसां गणैः
पवित्र वेदपठण, दिव्य वाद्यांचे नाद, गंधर्वांचे गीते आणि सर्व अप्सरांचा समूह—
एतैश्चान्यैश्च बहुभिस्तुष्टैर्हृष्टैः स्वलंकृतः। [सुसंवृतः पिशाचानां गणैर्देवगणैस्तथा।] क्रीडन्भाति तदा देवैरभिषिक्तश्च पावकिः
आणि इतरही अनेक आनंदी व अलंकृत लोक, पिशाच्चांचे व देवांचे समूह यांच्यात वेढलेला, तो देवांचा अभिषेक झालेला, अग्निपुत्र खेळत आणि तेजाने चमकत होता.
अभिषिक्तं महासेनमपश्यन्त दिवौकसः। विनिहत्य तमः सूर्यं यथैवाभ्युदितं तथा
स्वर्गातील देवांनी महासेनाचा अभिषेक पाहिला, जणू काही सूर्यच अंधकार दूर करून उगवतो.
अथैनमभ्ययुः सर्वा देवसेनाः सहस्रशः। अस्माकं त्वं पतिरिति ब्रुवाणाः सर्वतो दिशः
मग सर्व देवसेना हजारोंनी सर्व दिशांनी त्याच्याकडे आली आणि म्हणू लागली, 'तूच आमचा स्वामी आहेस.'
ताः समासाद्य भगवान्सर्वभूतगणैर्वृतः। अर्चितस्तु स्तुतश्चैव सान्त्वयामास ता अपि
त्यांना भेटून, सर्व भूतगणांनी वेढलेला भगवान पूजिला गेला, स्तुती केली गेली आणि त्याने त्यांना सांत्वनही दिले.
शतक्रतुश्चाभिषिच्य स्कन्दं सेनापतिं तदा। सस्मार तां देवसेनां या सा तेन विमोक्षिता
त्या वेळी इंद्राने स्कंदाला सेनापती म्हणून अभिषेक केला आणि ज्याला त्याने मुक्त केले होते ती दिव्य सेना आठवली.
अयं तस्याः पतिर्नूनं विहितो ब्रह्मणा स्वयम्। संचिन्त्य त्वानयामास देवसेनां ह्यलंकृताम्
खरंच, ब्रह्मदेवाने स्वतःच हिचा पती म्हणून याची नेमणूक केली असावी; असं विचार करून त्याने सजलेली देवसेना इथे आणली.
स्कन्दं प्रोवाच बलभिदियं कन्या सुरोत्तम। अजाते त्वयि निर्दिष्टा तव पत्नी स्वयंभुवा
इंद्राने सेनांचा नाश करणाऱ्या स्कंदाला म्हटलं, 'देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या या कन्येला स्वयंभूने तुझ्या जन्माआधीच तुझी पत्नी म्हणून ठरवलं आहे.'
तस्मात्त्वमस्या विधिवत्पाणिं मन्त्रपुरस्कृतम्। गृहाण दक्षिणं देव्याः पाणिना पद्मवर्चसा
म्हणून, योग्य विधीनुसार, मंत्रांनी पवित्र झालेला तिचा उजवा हात तुझ्या कमळासारख्या उजळ हाताने धर.
एवमुक्तः स जग्राह तस्याः पाणिं यथाविधि। बृहस्पतिर्मन्त्रविद्धि जजाप च जुहाव च
असं सांगितल्यावर त्याने विधिप्रमाणे तिचा हात धरला; मंत्रांचा जाणकार बृहस्पतीने जप केला आणि होमही केला.
एवं स्कन्दस्य महिषीं देवसेनां विदुर्जनाः। षष्ठीं यां ब्राह्मणाः प्राहुर्लक्ष्मीमासां सुखप्रदाम्
अशा प्रकारे लोक देवसेनाला स्कंदाची राणी म्हणून ओळखतात; ब्राह्मण तिला षष्ठी, लक्ष्मी आणि स्त्रियांना सुख देणारी असंही म्हणतात.
सिनीबालीं कुहूं चैव सद्वृत्तिमपराजिताम्। `इत्येवमादिभिर्देवी नामभिः परिकीर्त्यते
तिला सिनीवाळी, कुहू, सद्वृत्ती, अपराजिता अशीही नावं आहेत, अशा प्रकारे देवीचे अनेक नावांनी गौरव केला जातो.
यदा स्कन्दः पतिर्लब्धः शाश्वतो देवसेनया। तदा तमाश्रयल्लक्ष्मीः स्वयं देवी शरीरिणी
जेव्हा स्कंद देवसेनेचा शाश्वत पती झाला, तेव्हा लक्ष्मी देवी स्वतः त्याच्यात आश्रयाला आली.
श्रीजुष्टः पञ्चमीस्कन्दस्तस्माच्छ्रीः पञ्चमी स्मृता। षष्ठ्यां कृतार्थोऽभूद्यस्थात्तस्मात्षष्ठी महातिधिः
लक्ष्मीने युक्त असलेला स्कंद 'पंचमी' म्हणून ओळखला जातो; षष्ठीला यश मिळाल्यामुळे त्याला 'षष्ठी' हा महान तिथी म्हणूनही संबोधले जाते.
श्रिया जुष्टं महासेनं देवसेनापतीकृतम्। सप्तर्षिपत्नयः षड् देव्यस्तत्सकाशमथागमन्
लक्ष्मीने शोभलेला आणि देवसेनेचा सेनापती झालेला महासेन, त्याच्याकडे सप्तर्षींच्या सहा पत्नी आल्या.
ऋषिभिः संपरित्यक्ता धर्मयुक्ता महाव्रताः। द्रुतमागम्य चोचुस्ता देवसेनापतिं प्रभुम्
ऋषींनी त्यांना सोडून दिलं होतं, पण त्या धर्मनिष्ठ आणि मोठ्या व्रताच्या होत्या; त्या पटकन आल्या आणि देवसेनापती प्रभूला बोलल्या.
वयं पुत्र परित्यक्तां भर्तृभिर्देवसंमितैः। अकारणाद्रुषा तैस्तु पुण्यस्थानात्परिच्युताः
'हे प्रभो, आम्हाला आमच्या पतींनी, जे देवांसमान आहेत, रागाच्या भरात आणि कोणताही दोष नसताना व पुण्यस्थानातून बाहेर काढलं आहे.'
अस्माभिः किल जातस्त्वमिति केनाप्युदाहृतम्। तत्सत्यमेतत्संश्रुत्य तस्मान्नस्त्रातुमर्हसि
'कोणीतरी असं म्हटलंय की, तू आमच्यापासून जन्मला आहेस; हे सत्य ऐकून, तू आम्हाला रक्षण करावं.'
अक्षयश्च भवेत्स्वर्गस्त्वत्प्रसादाद्धि नः प्रभो। त्वां पुत्रं चाप्यभीप्सामः कृत्वैतदनृणो भव
'तुझ्या कृपेने आम्हाला स्वर्ग कधीही संपणार नाही, हे प्रभो; आम्हाला तूच पुत्र व्हावा असं वाटतं — हे पूर्ण करून आमचं ऋण फेड.'
मातरो हि भवत्यो मे सुतो वोऽहमनिन्दिताः। यद्वापीच्छत तत्सर्वं संभविष्यति वस्तथा
'तुम्ही खरंच माझ्या मातां आहात आणि मी तुमचा पुत्र आहे, हे निष्कलंक महिलांनो; तुम्हाला जे काही हवंय, ते सर्व नक्कीच घडेल.'
विवक्षन्तं ततः शक्रं किं कार्यमिति सोऽब्रवीत्। उक्तः स्कन्देन ब्रूहिति सोऽब्रवीद्वासवस्ततः
तेव्हा इंद्र काही बोलू लागला, तेव्हा स्कंदाने विचारलं, 'काय करावं?' असं विचारल्यावर वासवाने पुढे सांगितलं.
अभिजित्स्पर्धमाना तु रोहिण्या कन्यसी स्वसा। इच्छन्ती ज्येष्ठतां देवी तपस्तप्तुं वनं गता
'रोहिणीची धाकटी बहीण अभिजित, तिच्याशी स्पर्धा करत, मोठेपण मिळवण्यासाठी, तप करण्यासाठी वनात गेली.'
तत्र मूढोस्मि भद्रं ते नक्षत्रं गगनाच्च्युतम्। कालं त्विमं परं स्कन्द ब्रह्मणा सह चिन्तय
'तेथे मी गोंधळलो आहे, कारण एक नक्षत्र आकाशातून खाली पडलं आहे; हे काळ, स्कंदा, ब्रह्मासोबत तू विचार कर.'