अथ सप्तर्षयः श्रुत्वा जातं पुत्रं महौजसम्। तत्यजुः षट् तदा पत्नीर्विना देवीमरुन्धतीम्। षड्भिरेव तदा जातमाहुस्तद्वनवासिनः
सप्तर्षींनी जेव्हा ऐकले की एक तेजस्वी पुत्र जन्माला आला आहे, तेव्हा त्यांनी देवी अरुंधती वगळता उर्वरित सहा पत्नींचा त्याग केला. म्हणून वनात राहणारे म्हणाले की तो सहा पत्नींपासून जन्मला आहे.
सप्तर्षीनाह च स्वाहा मम पुत्रोऽयमित्युत। अहं हेतुर्नैतदेवमिति राजन्पुनः पुनः
स्वाहा सप्तर्षींना म्हणाली, 'हा माझा मुलगा आहे,' पण राजन, तिने पुन्हा पुन्हा सांगितले, 'याला मी कारण आहे, पत्नी नाहीत.'
विश्वामित्रस्तु कृत्वेष्टिं सप्तर्षीणां महामुनिः। पावकं कामसंतप्तमदृष्टः पृष्ठतोऽन्वगात्। तत्तेन निखिलं सर्वमवबुध्य यथातथम्
महामुनी विश्वामित्राने सप्तर्षींसाठी यज्ञ केला. तो अदृश्यपणे, कामाने प्रेरित झालेला, अग्नीच्या मागे गेला आणि त्यामुळे त्याला सर्व काही जसे घडले तसे समजले.
विश्वामित्रस्तु प्रथमं कुमारं शरणं गतः। स्तवं दिव्यं संप्रचक्रे महासेनस् चापि सः
विश्वामित्र पहिला होता ज्याने कुमाराकडे आश्रय मागितला, आणि त्याने महासेनासाठी एक दिव्य स्तोत्र रचले.
मङ्गलानि च सर्वाणि कौमाराणि त्रयोदश। जातकर्मादिकास्तस् क्रियाश्चक्रे महामुनिः
महामुनीने कुमारासाठी सर्व तेरा शुभ विधी, जसे की जातकर्म वगैरे, केले.
पड्वक्रस्य तु मांहात्म्यं कुक्कुटस्य तु साधनम्। शक्त्या देव्याः साधनं च तथा पारिषदामषि
त्याने मोराचे महात्म्य, कोंबड्याची शक्ती, देवीच्या शक्तीने तिचे कार्य आणि पारिषदांचे कार्यही निश्चित केले.
विश्वामित्रश्चकारैतत्कर्म लोकहिताय वै। तस्मादृषिः कुमारस् विश्वामित्रोऽभवत्प्रियः
विश्वामित्राने हे सर्व कर्म लोकांच्या भल्यासाठी केले. त्यामुळे कुमाराला तो ऋषी प्रिय झाला.
अन्वजानाच्च स्वाहाया रूपान्यत्वं महामुनिः। अब्रवीच्च मुनीन्सर्वाननापराध्यन्ति वै स्त्रियः। श्रुत्वा तु तत्वतस्तस्मात्ते पत्नीः सर्वतोत्यजन्
महामुनीने स्वाहेचे विविध रूप ओळखले आणि सर्व ऋषींना सांगितले, 'स्त्रिया अपराध करत नाहीत.' हे ऐकून त्यांनी सर्वत्र आपल्या पत्नींचा त्याग केला.
स्कन्दं श्रुत्वा तदा देवा वासवं सहिताऽब्रुवन्। अविषह्यं वलं स्कन्दं जहि शक्राशु माचिर्
तेव्हा देवांनी वासवासह ऐकून म्हटले, 'स्कंदाची शक्ती सहन करता येईल अशी नाही; त्वरेने त्याचा नाश कर, इंद्रा.'
यदि वा न निहंस्येनमद्येन्द्रोऽयं भविष्यति। त्रैलोक्यं सन्निगृह्यास्मांस्त्वां च शक्र महाबला
'जर तू आज त्याला मारला नाहीस, तर तोच इंद्र होईल; तो आपल्या महान बळाने तीनही लोक, आपल्याला आणि तुलाही जिंकून टाकेल.'
स तानुवाच व्यथितो वालोऽयं सुमहाबलः। स्रष्टारमपि लोकानां युधि विक्रम्य नाशयेत्। [न बालमुत्सहे हन्तुमिति शक्रः प्रभाषते
तो त्यांना व्याकुळ होऊन म्हणाला, 'हा मुलगा फार बलवान आहे; युद्धात आपल्या पराक्रमाने तो जगाच्या सृष्टीकर्त्यालाही नष्ट करू शकतो. मी मुलाला मारण्याचे धाडस करत नाही,' असे इंद्र म्हणाला.
तेऽब्रुवन्नास्ति ते वीर्यं यत एवं प्रभासे।] सर्वास्त्वद्याभिगच्छन्तु स्कन्दं लोकस्य मातरः
ते म्हणाले, 'तुला बळ नाही, म्हणूनच तू असे बोलतोस. आज सर्व जगाच्या मातांनी स्कंदाजवळ जावे.'
कामवीर्या घ्नन्तु चैनं तथेत्युक्त्वा च ता ययुः। तमप्रतिबलं दृष्ट्वा विषण्णवदनास्तु ताः
कामाची शक्ती त्याला नष्ट करो, असं सांगून त्या निघून गेल्या; त्याच्याजवळ तोड नाही हे पाहून त्यांच्या चेहऱ्यावर निराशा उमटली.
अशक्योऽयंविचिन्त्यैवं तमेव शरणं ययुः। ऊचुश्चैनं त्वमस्माकं पुत्रोऽस्माभिर्धृतंजगत्
हा जिंकता येणार नाही, असं मनात ठरवून त्या त्याच्याच आश्रयाला गेल्या; आणि म्हणाल्या, 'तू आमचा मुलगा आहेस, हे जग आमच्यामुळे टिकून आहे.'
अभिनन्द्य ततः सर्वाः प्रस्नुताः स्नेहविक्लबाः। [तासां तद्वचनं श्रुत्वा पातुकामः स्तनान्प्रभुः]
मग त्या सगळ्या प्रेमाने ओथंबून, मायेने भरून आनंदित झाल्या; त्यांच्या त्या शब्दांनी प्रभूला त्यांच्या स्तनांचं दूध प्यावंसं वाटलं.
ताः संपूज्य महासेनःकामांश्चासां प्रदाय सः। अपश्यदग्निमायान्तं पितरं बलिनां बली
महासेनानं त्यांना मान दिली आणि त्यांच्या इच्छा पूर्ण केल्या; मग तो बलवान अग्नी, आपला वडील, येताना त्याला दिसला.
स तु संपूजितस्तेन सह मातृगणेन ह। परिवार्य महासेनं रक्षमाणः स्थितः शिवः
त्याच्याकडून सन्मान मिळाल्यावर, त्या मातृगणांसह शंकरांनी महासेनाला वेढून उभं राहून त्याचं रक्षण केलं.
सर्वासां या तु मातॄणां नारी क्रोधसमुद्भवा। धात्री स्वपुत्रवत्स्कन्दं शूलहस्ताऽभ्यरक्षत
सर्व मातांमध्ये जी स्त्री क्रोधातून जन्मली होती, ती धात्री, आपल्या मुलासारखा स्कंदाचा त्रिशूळ हातात घेऊन पहारा करत होती.
लोहितस्योदधेः कन्या क्रूरा लोहितभोजना। परिष्वज्य महासेनं पुत्रवत्पर्यरक्षत
लाल समुद्राची ती भयंकर कन्या, जी रक्तावर जगते, तिनं महासेनाला आपल्या मुलासारखं मिठीत घेऊन जपलं.
अग्निर्भूत्वा नैगमेयश्छागवक्रो बहुप्रजः। रमयामास शैलस्तं बालं क्रीडनकैरिव
अग्नीचं रूप घेऊन, मेंढ्याच्या तोंडाचा आणि अनेक संतती असलेला नैगमेय, डोंगरावर त्या बालकाला खेळण्यांनी आनंद देत होता.
ब्रहाः सोपग्रहाश्चैव ऋषयो मातरस्तथा। हुताशनमुखाश्चैव दृप्ताः पारिषदां गणाः
ब्रह्मा आणि त्यांचे उपग्रह, ऋषी, मातृगण आणि अग्नीच्या तोंडातून जन्मलेले गर्विष्ठ सेवकगण, हे सगळे तिथे होते.
एते चान्ये च बहवो घोरास्त्रिदिववासिनः। परिवार्य महासेनं स्थिता मातृगणैः सह
हे आणि असे आणखी कितीतरी भयंकर स्वर्गवासी, मातृगणांसह महासेनाला वेढून उभे राहिले.
संदिग्धं विजयं दृष्ट्वा विजयेप्सुः सुरेश्वरः। आरुह्यैरावतस्कन्धं प्रययौ दैवतैः सह
विजय अनिश्चित दिसत असताना आणि विजयाची इच्छा धरून, देवांचा स्वामी ऐरावताच्या खांद्यावर बसून देवांबरोबर निघून गेला.
आदाय वज्रं बवान्सर्वैर्देवगणैर्वृतः। विजिघांसुर्महासेनमिन्द्रस्तूर्णतरं ययौ
वज्र उचलून आणि सर्व देवगणांनी वेढलेला, इंद्र महासेनाचा वध करण्याच्या उद्देशाने झपाट्याने पुढे गेला.
इन्द्रस्तस्य महावेगं दृष्ट्वाऽद्भुतपराक्रमम्। विस्मितश्चाभवद्राजन्देवानीकमचोदयत्
इंद्रानं त्याचा मोठा वेग आणि अद्भुत पराक्रम पाहून आश्चर्यचकित झाला, राजन, आणि देवसेनेला पुढे जाण्यास सांगितलं.
उग्रं तं च महानादं देवानीकं महाप्रभम्। विचित्रध्वजसन्नाहं नानावाहनकार्मुकम्
ती भयंकर आणि तेजस्वी देवांची सेना, रंगीबेरंगी ध्वज, शस्त्र, विविध वाहनं आणि धनुष्य घेऊन सज्ज होती.
प्रवराम्बरसंवीतं श्रिया जुष्टमलंकृतम्। विजिघांसुं तमायान्तं कुमारः शक्रमन्वयात्
उत्तम वस्त्रांनी परिधान केलेली, शोभेने उजळलेली आणि अलंकारांनी सजलेली, कुमार approaching to slay him अशा इंद्राला सामोरा गेला.
वियत्पतिः स शक्रस्तु द्रुतमायान्महाबलः। संहर्पयन्देवसेनां जिघांसुः पावकात्मजम्
आकाशाचा स्वामी इंद्र, मोठ्या सामर्थ्याने, झपाट्याने आला आणि देवसेना जमवली, अग्नीपुत्राचा वध करण्याच्या उद्देशाने.
संपूज्यमानस्त्रिदशैस्तथैव परमर्षिभिः। समीपमथ संप्राप्तो वह्निपुत्रस्य वासवः
देव आणि श्रेष्ठ ऋषी यांनी सन्मानित झाल्यावर, वासव मग अग्नीपुत्राच्या जवळ गेला.
सिंहनादं ततश्चक्रे देवेशः सहितैः सुरैः। गुहोऽपिशब्दं तं श्रुत्वा व्यनदात्सागरो यथा
मग देवांचा स्वामी, सर्व देवांबरोबर सिंहासारखा गर्जना केली; गुहानं तो आवाज ऐकून समुद्रासारखी मोठी गर्जना केली.