तत्स्कन्नं तेजसा तत्रसंवृतंजनयत्सुतम्। ऋषिभिः पूजितं स्कन्नमनयन्स्कन्दतां ततः
ते वीर्य तेजाने भरलेले आणि तिथे ठेवलेले होते, त्यातून एक पुत्र जन्माला आला, ज्याचा ऋषींनी सन्मान केला, आणि तोच पुढे स्कंद झाला.
षट्शिरा द्विगुणश्रोत्रो द्वादशाक्षिभूजक्रमः। एकग्रीवस्त्वेककायः कुमारः समपद्यत
त्याला सहा डोकी, दुप्पट कान, बारा डोळे, एक मान आणि एक शरीर असे रूप होते—तो मुलगा अशा प्रकारे जन्मला.
द्वितीयायामभिव्यक्तस्तृतीयायां शिशुर्बभौ। अङ्गप्रत्यङ्गसंभूतश्चतुर्थ्यामभवद्गुहः
दुसऱ्या दिवशी तो प्रकट झाला; तिसऱ्या दिवशी तो बालकासारखा तेजस्वी दिसला; चौथ्या दिवशी त्याचे सर्व अंग आणि उपांग तयार झाले आणि तो गुह झाला.
लोहिताभ्रेण महता संवृतः सह विद्युता। लोहिताभ्रे सुमहति भाति सूर्य इवोदितः
मोठ्या लाल ढगाने, विजेसह तो झाकला गेला होता; त्या विशाल लाल ढगात तो उगवत्या सूर्यासारखा चमकत होता.
गृहीतं तु धनुस्तेन विपुलं रोमहर्षणम्। न्यस्तं यत्रिपुरघ्नेन सुरारिविनिकृन्तनम्
त्याने एक मोठे, अंगावर काटा आणणारे धनुष्य उचलले, जे त्रिपुराचा संहार करणाऱ्याने ठेवले होते आणि जे देवांच्या शत्रूंना नष्ट करू शकते.
तद्गृहीत्वा धनुःश्रेष्ठं ननाद बलवांस्तदा। संमोहयन्निमाँल्लोकान्गुहस्त्रीन्सचराचरान्
ते श्रेष्ठ धनुष्य घेऊन, बलवान गुहाने मोठ्याने गर्जना केली आणि सर्व लोक, गुहा स्त्रिया आणि चराचर सृष्टीला चकित केले.
तस् तं निनदं श्रुत्वा महामेघौघनिःस्वनम्। उत्पेततुर्महानागौ चित्रश्चैरावतश्च ह
त्या प्रचंड मेघांच्या गडगडाटासारखा तो गर्जना ऐकून, चित्र आणि ऐरावत हे दोन बलाढ्य हत्ती उड्या मारत पुढे आले.
तावापतन्तौ संप्रेक्ष्यस बालोऽर्कसमद्युतिः। द्वाभ्यां गृहीत्वा पाणिभ्यां शक्तिं चान्येन पाणिना
ते दोघे धावत येताना पाहून, सूर्यासारखा तेजस्वी तो मुलगा, दोन्ही हातांनी त्यांना पकडतो आणि तिसऱ्या हाताने आपली भाला उचलतो.
अपरेणाग्निदायादस्ताम्रचूडं भुजेन सः। महाकायमुपश्लिष्टं कुक्कुटं बलिनां वरम्। गृहीत्वा व्यनदद्भीमं चिक्रीड च महाभुजः
आणखी एका हाताने, अग्नीचा वारसदार असलेल्या त्या महाबाहूने तांबड्या कडवाचा, मोठ्या अंगाचा, बलवान असा कोंबडा घट्ट धरला, भीषण गर्जना केली आणि आनंदाने खेळू लागला.
द्वाभ्यां भुजाभ्यां बलवान्गृहीत्वा शङ्खमुत्तमम्। प्राध्मापयत् भूतानां त्रासनं बलिनामपि। द्वाभ्यां भुजाभ्यामाकाशं बहुशो निजघान
दोन मजबूत हातांनी त्याने उत्तम शंख उचलून फुंकला, ज्यामुळे बलवान सुद्धा घाबरले; आणि दोन्ही हातांनी आकाशात पुन्हा पुन्हा प्रहार केला.
क्रीडन्भाति महासेनस्त्रींल्लोकान्वदनैः पिवन्। पर्वताग्रेऽप्रमेयात्मा रश्मिमानुदये यथा
खेळता खेळता महासेन असा तेजस्वी दिसत होता जणू काही तो आपल्या तोंडांनी तीनही लोकांचा रस पितोय, पर्वताच्या शिखरावर उभा राहून, अगदी उगवत्या सूर्यासारखा.
स तस् पर्वतस्याग्रे निषण्णोऽद्भुतविक्रमः। व्यलोकयदमेयात्मा मुखैर्नानाविधैर्दिशः
त्या पर्वताच्या टोकावर बसलेला, अद्भुत पराक्रम असलेला तो अमाप सामर्थ्याचा, अनेक तोंडांनी सर्व दिशांना पाहू लागला.
स पश्यन्विविधान्भावांश्चकार निनदं पुनः। तस्य तं निनदं श्रुत्वा न्यपतन्बहुधा जनाः। भीताश्चोद्विग्रमनसस्तमेव शरणं ययुः
विविध जीवांना पाहून त्याने पुन्हा एकदा मोठ्या आवाजात गर्जना केली; ती गर्जना ऐकून अनेक लोक घाबरून खाली पडले आणि मनाने घाबरलेले, अस्वस्थ झालेले ते सर्व त्याच्याच आश्रयाला गेले.
ये तुं संश्रिता देवं नानावर्णास्तदा जनाः। तानप्याहुः पारिषदान्ब्राह्मणाः सुमहाबलान्
त्या वेळी, वेगवेगळ्या वर्णांचे जे लोक त्या देवाच्या आश्रयाला गेले होते, त्यांनाही ब्राह्मणांनी त्याचे बलाढ्य पार्षद म्हणून ओळखले.
स तूत्थाय महाबाहुरुपसान्त्व्य च ताञ्जनान्। धनुर्विकृष्य व्यसृजद्बाणाञ्श्वेते महागिरौ
मग तो महाबाहू उठला, त्या लोकांना धीर दिला, धनुष्य ताणून पांढऱ्या मोठ्या पर्वतावर बाण सोडले.
विभेद स शरैः शैलं क्रौञ्चं हिमवतः सुतम्। तेन हंसाश्च गृध्राश्च मेरुं गच्छन्ति पर्वतम्
त्याने आपल्या बाणांनी क्रौंच पर्वत, हिमवंताचा मुलगा, फोडला; त्यामुळे हंस आणि गिधाडे मेरू पर्वताकडे जाऊ लागली.
स विशीर्णोऽपतच्छैलो भृशमार्तस्वराव्रुवन्
तो फोडलेला पर्वत मोठ्या वेदनेने ओरडत खाली कोसळला.
तस्मिन्निपतिते त्वन्ये नेदुः शैला भृशं भयात्। `घोरमार्तस्वरं चक्रुर्दृष्ट्वा क्रौञ्चं विदारितम्
तो पर्वत पडल्यावर, इतर पर्वत घाबरून मोठ्या आवाजात गर्जले आणि क्रौंच पर्वत फाटलेला पाहून भीतीने आर्त स्वर काढू लागले.
सतं नादं भृशार्तानां श्रुत्वाऽपि बलिनांवरः। न प्राव्यधदमेयात्मा शक्तिमुद्यम्य चानदत्
त्या खूपच वेदनेने ओरडणाऱ्यांचा आवाज ऐकूनही, बलवानांत श्रेष्ठ असलेला तो महात्मा हलला नाही; त्याने आपली शक्ती उंचावली आणि पुन्हा एकदा मोठ्या आवाजात गर्जना केली.
सा तदा विमला शक्तिः क्षिप्ता तेन महात्मना। बिभेद शिखरं घोरं श्वेतस् तरसा गिरेः
त्या महात्म्याने फेकलेली निर्मळ शक्ती, जोरात जाऊन पांढऱ्या पर्वताच्या भयंकर शिखराला भेदून गेली.
स तेनाभिहतो दीर्णो गिरिः श्वेतोऽचलैः सह। पलायत महीं त्यक्त्वा भीतस्तस्मान्महात्मनः
त्या प्रहारामुळे पांढरा पर्वत आणि त्याच्या आसपासचे डोंगर फाटून गेले, आणि त्या महात्म्याच्या भीतीने पृथ्वी सोडून पळून गेले.
ततः प्रव्यथिता भूमिर्व्यशीर्यत समन्ततः। आर्ता स्कन्दं समासाद्य पुनर्बलवती बभौ
मग पृथ्वी घाबरून, सर्व बाजूंनी तुटू लागली; ती आर्त होऊन स्कंदाच्या जवळ गेली आणि पुन्हा बळकट झाली.
पर्वताश्च नमस्कृत्यतमेव पृथिवीं गताः। अथैनमभजल्लोकः स्कन्दं शुक्लस्य पञ्चमीम्
पर्वतांनी वाकून पृथ्वीवर परत येऊन नमस्कार केला; मग लोकांनी शुक्ल पक्षातील पंचमीला स्कंदाची पूजा केली.
तस्मिञ्जाते महासत्त्वे महासेने महाबले। समुत्तस्थुर्महोत्पाता घोररूपाः पृथग्विधाः ।। 1
महासेन, हा महान सामर्थ्याचा, जन्माला येताच, भयंकर आणि वेगवेगळ्या प्रकारचे मोठे अपशकुन उगवले.
स्त्रीपुंसोर्विपरीतं च तथा द्वन्द्वानि यानि च। ग्रहा दीप्ता दिशः खं च ररास च मही भृशम्
स्त्री-पुरुष यांचे स्थान बदलले, तसेच इतर सर्व द्वंद्वे उलटी झाली. ग्रह तेजाने झळकले, दिशा, आकाश आणि पृथ्वी जोरात थरथरू लागली.
ऋषयश्च महाघोरान्दृष्ट्वोत्पातान्समन्ततः। अकुर्वञ्शान्तिमुद्विग्ना लोकानां लोकभावनाः
महाभयंकर ऋषींनी सर्वत्र हे अपशकुन पाहून, लोकांच्या कल्याणासाठी, काळजीने शांततेचे विधी केले.
निवसन्ति वने ये तु तस्मिंश्चैत्ररथे जनाः। तेऽब्रुवन्नेष नोऽनर्थः पावकेनाहृतो महान्। संगम्य षड्भिः पत्नीभिः सप्तर्षीणामिति स्म ह
चैत्ररथ वनात राहणारे लोक म्हणाले, 'ही मोठी आपत्ती अग्नीमुळे आली आहे, कारण तो सप्तर्षींच्या सहा पत्नींसोबत एकत्र झाला.'
अपरे गरुडीमाहुस्तयाऽनर्थोऽयमाहृतः। यैर्दृष्टा सा तदा देवी तस्या रूपेण गच्छती
इतर काहींनी म्हटले, 'गरुडीमुळे ही आपत्ती आली आहे, कारण ज्या लोकांनी तिला त्या रूपात जाताना पाहिले, त्यांच्यासाठी ती देवी होती.'
न तु तत्स्वाहया कर्म कृतंजानाति वै जनः
पण लोकांना हे माहीत नव्हते की हे कृत्य स्वाहा हिने केले आहे.
सुपर्णी तु वचः श्रुत्वा ममायं तनयस्त्विति। उपगम्य शनैः स्कन्दमाहाहं जननी तव
सुपर्णीने हे शब्द ऐकून म्हटले, 'हा माझा मुलगा आहे,' आणि ती हळूहळू स्कंदाजवळ जाऊन म्हणाली, 'मी तुझी आई आहे.'