स्वाहा तं दक्षदुहिता प्रथमाऽकामयत्तदा। सा तस्य च्छिद्रमन्वैच्छच्चिरात्प्रभृतिभामिनी
त्यावेळी दक्षकन्या स्वाहा हिने प्रथम त्याची इच्छा धरली; ती तेजस्विनी त्याच्याजवळ संधी मिळवण्यासाठी खूप काळ प्रयत्न करत होती.
सा तं ज्ञात्वा यथावत्तु वर्हिं वनमुपागतम्। तत्त्वतः कामसंतप्तं चिन्तयामास भामिनी
ती तेजस्विनी जाणून होती की अग्नी वनात गेला आहे आणि तो खरा-खुरा कामाने व्याकुळ झाला आहे; म्हणून ती विचार करू लागली.
अहं सप्तर्षिपत्नीनां कृत्वा रूपाणि पावकम्। कामयिष्यामि कामार्तं तासां रूपेण मोहितम्। एवं कृते प्रीतिरस् कामावाप्तिश्च मे भवेत्
'मी सप्तर्षींच्या पत्नींची रूपे घेऊन, त्यांच्या सौंदर्याने मोहून गेलेल्या आणि कामाने व्याकुळ असलेल्या अग्नीला भेटेन. असे केल्याने मला त्याचे प्रेम आणि माझ्या इच्छेची पूर्तता मिळेल.'
शिवा भार्या त्वङ्गिरसः शीलरूपगुणान्विता। तस्याः सा प्रथमं रूपं कृत्वादेवी जनाधिप
शिवा ही अंगिरसांची पत्नी, सद्गुणी, सुंदर आणि उत्तम स्वभावाची होती; त्या देवीने सर्वप्रथम तिचेच रूप घेतले.
जगाम पावकाभ्याशं तं चोवाच वराङ्गना। मामग्ने कामसंतप्तां त्वं कामयितुमर्हसि
ती सुंदर स्त्रीच्या रूपात अग्नीच्या जवळ गेली आणि म्हणाली – 'अग्ने, मी कामाने व्याकुळ आहे, तू माझ्यावर प्रेम करावे.'
करिष्यसि न चेदेवं मृतां मामुपधारय। `तवाप्यधर्मः सुमहान्भविता वै हुताशन
'जर तू असे केले नाहीस, तर मला मृत समज; आणि तुझ्यावरही, हे अग्ने, मोठा अधर्म होईल.'
अहमङ्गिरसो भार्या शिवा नाम हुताशन। सखीभिः सहिता प्राप्ता मन्त्रयित्वा विनिश्चयम्
'मी अंगिरसांची पत्नी शिवा आहे, हे अग्ने; मी माझ्या सखींसह, विचारपूर्वक ठरवून इथे आले आहे.'
कथं मां त्वं विजानीषे कामार्तमितराः कथम्। यास्त्वया कीर्तिताः सर्वाः सप्तर्षीणां प्रियाः स्त्रियः
'तू मला, कामाने व्याकुळ असलेल्या मला, आणि इतरांना कसे ओळखतोस? ज्या सर्व सप्तर्षींच्या प्रिय पत्नी आहेत, त्या तू कशा ओळखतोस?'
अस्माकं त्वं प्रियो नित्यं बिभीमस्तु वयं तव। त्वच्चित्तमिङ्गितैर्ज्ञात्वा प्रेषिताऽस्मि तवान्तिकम्
तू आम्हाला नेहमीच प्रिय आहेस, आणि आम्हीही तुला प्रिय आहोत, भीमास. तुझे मन आणि हालचाली समजून मी तुझ्याकडे पाठवले गेले आहे.
मैथुनायेह संप्राप्ता कामाच्चैव द्रुतं च माम्। `उपयन्तुं महावीर्य पूर्वमेव त्वमर्हसि'। [जामयो मां प्रतीक्षन्ते गमिष्यामि हुताशन]
इथे मी एकरूप होण्यासाठी, इच्छेने आणि घाईने आले आहे; महाबली, आधी तूच माझ्या जवळ यायला हवे. [माझ्या सोबतीच्या बायका माझी वाट पाहत आहेत; मी अग्निकडे जाईन.]
ततोऽग्निरुपयेमे तां शिवां प्रीतिमुदायुतः। प्रीत्या देवी समायुक्ता शुक्रं जग्राह पाणिना
मग अग्नीने आनंदाने त्या शुभ स्त्रीशी एकरूपता साधली. देवीने प्रेमाने एकरूप होऊन, हातात वीर्य घेतले.
साऽचिन्तयन्ममेदं ये रूपं द्रक्ष्यन्ति कानने। ते ब्राह्मणीनामनृतं दोषं वक्ष्यन्ति पावके
ती विचार करू लागली: ज्या ज्या लोकांना माझे हे रूप जंगलात दिसेल, ते ब्राह्मणांच्या बायकांवर खोटेपणाचा आणि दोषाचा आरोप करतील, हे पावक.
तस्मादेतद्रक्षमाणा गरुडी संभवाम्यहम्। वनान्निर्गमनं चैव सुखं मम भविष्यति
म्हणून हे वाचवण्यासाठी मी गरुडिणीचे रूप घेईन. आणि जंगलातून बाहेर पडणेही मला सोपे जाईल.
सुपर्णी सा तदा भूत्वा निर्जगाम महावनात्। अपश्यत्पर्वतं श्वेतं शरस्तम्बैः सुसंवृतम्
ती त्या वेळी सुपर्णीचे रूप घेऊन मोठ्या जंगलातून बाहेर पडली. तिने पांढरा डोंगर पाहिला, जो उंच बाणासारख्या खांबांनी वेढलेला होता.
दृष्टीविषैः सप्तशीर्षैर्गुप्तं भोगिभिरद्भुतैः। रक्षोभिश्च पिशाचैश्च रौद्रैर्भूतगणैस्तथा
सात डोक्यांचे, विषारी नजरेचे, अद्भुत नाग, आणि भयंकर राक्षस, पिशाच्च, तसेच भीषण भूतगण यांनी तो राखला होता.
राक्षसीभिश्च संपूर्णमनेकैश्च मृगद्विजैः। `नदीप्रस्रवणोपेतं नानातरुलताचितम्
राक्षसींनी, अनेक वन्य प्राणी आणि पक्ष्यांनी, नद्या आणि झरे, विविध झाडे आणि वेलींनी तो डोंगर भरलेला होता.
सा तत्र सहसा गत्वा शैलपृष्ठं सुदुर्गमम्। प्राक्षिपत्काञ्चने कुण्डे शुक्रं सा त्वरिता शुभा
ती शुभ स्त्री तिथे पटकन त्या कठीण डोंगराच्या शिखरावर गेली आणि तिने ते वीर्य सोन्याच्या कुंडात टाकले.
शिष्टानामपि सा देवी सप्तर्षीणां महात्मनाम्। पत्नीसरूपतां कृत्वा रमयामास पावकम्
त्या देवीने सात ऋषींच्या पत्नींचे रूप घेऊन अग्नीला आनंद दिला.
दिव्यरूपमरुन्धत्याः कर्तुं न शकितं तया। तस्यास्तपःप्रभावेण भर्तृशुश्रूषणेन च
अरुंधतीचे दिव्य रूप तिला घेता आले नाही, कारण तिच्या तपश्चर्येच्या आणि पतीसेवेच्या सामर्थ्यामुळे.
षट्कृत्वस्तत्तु निक्षिप्तमग्ने रेतः कुरुत्तम। तस्मन्कुण्डे प्रतिपदि कामिन्या स्वाहया तदा
कुरुकुळातील श्रेष्ठा, सहा वेळा अग्नीचे वीर्य ठेवले गेले; प्रत्येक वेळी त्या इच्छुक स्त्रीने ते 'स्वाहा' म्हणत कुंडात अर्पण केले.
तत्स्कन्नं तेजसा तत्रसंवृतंजनयत्सुतम्। ऋषिभिः पूजितं स्कन्नमनयन्स्कन्दतां ततः
ते वीर्य तेजाने भरलेले आणि तिथे ठेवलेले होते, त्यातून एक पुत्र जन्माला आला, ज्याचा ऋषींनी सन्मान केला, आणि तोच पुढे स्कंद झाला.
षट्शिरा द्विगुणश्रोत्रो द्वादशाक्षिभूजक्रमः। एकग्रीवस्त्वेककायः कुमारः समपद्यत
त्याला सहा डोकी, दुप्पट कान, बारा डोळे, एक मान आणि एक शरीर असे रूप होते—तो मुलगा अशा प्रकारे जन्मला.
द्वितीयायामभिव्यक्तस्तृतीयायां शिशुर्बभौ। अङ्गप्रत्यङ्गसंभूतश्चतुर्थ्यामभवद्गुहः
दुसऱ्या दिवशी तो प्रकट झाला; तिसऱ्या दिवशी तो बालकासारखा तेजस्वी दिसला; चौथ्या दिवशी त्याचे सर्व अंग आणि उपांग तयार झाले आणि तो गुह झाला.
लोहिताभ्रेण महता संवृतः सह विद्युता। लोहिताभ्रे सुमहति भाति सूर्य इवोदितः
मोठ्या लाल ढगाने, विजेसह तो झाकला गेला होता; त्या विशाल लाल ढगात तो उगवत्या सूर्यासारखा चमकत होता.
गृहीतं तु धनुस्तेन विपुलं रोमहर्षणम्। न्यस्तं यत्रिपुरघ्नेन सुरारिविनिकृन्तनम्
त्याने एक मोठे, अंगावर काटा आणणारे धनुष्य उचलले, जे त्रिपुराचा संहार करणाऱ्याने ठेवले होते आणि जे देवांच्या शत्रूंना नष्ट करू शकते.
तद्गृहीत्वा धनुःश्रेष्ठं ननाद बलवांस्तदा। संमोहयन्निमाँल्लोकान्गुहस्त्रीन्सचराचरान्
ते श्रेष्ठ धनुष्य घेऊन, बलवान गुहाने मोठ्याने गर्जना केली आणि सर्व लोक, गुहा स्त्रिया आणि चराचर सृष्टीला चकित केले.
तस् तं निनदं श्रुत्वा महामेघौघनिःस्वनम्। उत्पेततुर्महानागौ चित्रश्चैरावतश्च ह
त्या प्रचंड मेघांच्या गडगडाटासारखा तो गर्जना ऐकून, चित्र आणि ऐरावत हे दोन बलाढ्य हत्ती उड्या मारत पुढे आले.
तावापतन्तौ संप्रेक्ष्यस बालोऽर्कसमद्युतिः। द्वाभ्यां गृहीत्वा पाणिभ्यां शक्तिं चान्येन पाणिना
ते दोघे धावत येताना पाहून, सूर्यासारखा तेजस्वी तो मुलगा, दोन्ही हातांनी त्यांना पकडतो आणि तिसऱ्या हाताने आपली भाला उचलतो.
अपरेणाग्निदायादस्ताम्रचूडं भुजेन सः। महाकायमुपश्लिष्टं कुक्कुटं बलिनां वरम्। गृहीत्वा व्यनदद्भीमं चिक्रीड च महाभुजः
आणखी एका हाताने, अग्नीचा वारसदार असलेल्या त्या महाबाहूने तांबड्या कडवाचा, मोठ्या अंगाचा, बलवान असा कोंबडा घट्ट धरला, भीषण गर्जना केली आणि आनंदाने खेळू लागला.
द्वाभ्यां भुजाभ्यां बलवान्गृहीत्वा शङ्खमुत्तमम्। प्राध्मापयत् भूतानां त्रासनं बलिनामपि। द्वाभ्यां भुजाभ्यामाकाशं बहुशो निजघान
दोन मजबूत हातांनी त्याने उत्तम शंख उचलून फुंकला, ज्यामुळे बलवान सुद्धा घाबरले; आणि दोन्ही हातांनी आकाशात पुन्हा पुन्हा प्रहार केला.