पतता तु तदा केशी तेन शृङ्गेण ताडितः। हित्वा कन्यां महाभागां प्राद्रवद्भृशपीडितः
ते शिखर पडताना केशी त्याने जबरदस्त जखमी झाला; त्याने ती पुण्यवती कन्या सोडली आणि फार वेदनेने पळून गेला.
अपयातेऽसुरे तस्मिंस्तां कन्यां वासवोऽब्रवीत्। कासि कस्यसि किंचेह कुरुषे त्वं शुभानने
तो असुर निघून गेल्यावर वासवाने त्या कन्येला विचारले, 'तू कोण आहेस? कुणाची मुलगी आहेस? आणि इथे काय करतेस, सुंदर मुखवाली?'
अहं प्रजापतेः कन्या देवसेनेति वुश्रुता। भगिनी मे दैत्यसेना सा पूर्वं कोशिना हृता
मी प्रजापतीची कन्या आहे, देवसेना म्हणून प्रसिद्ध. माझी बहीण दैत्यसेना, तिला पूर्वी केशीने पळवून नेले होते.
सहैवावां भगिन्यौ तु सखीभिः सह मानसम्। आगच्छावो विहारार्थमनुज्ञाप्य प्रजापतिम्
आम्ही दोघी बहिणी आणि आमच्या सख्या, सर्वजणी प्रजापतीची परवानगी घेऊन या तळ्यावर फिरायला आलो होतो.
नित्यं चावां प्रार्थयते हर्तुं केशी महासुरः। इच्छत्येनं दैत्यसेना न चाहं पाकशासन
तो महाशक्तिशाली असुर केशी नेहमीच आम्हाला पळवण्याचा प्रयत्न करतो; दैत्यसेना त्याला पसंत करते, पण मी नाही, हे वृत्रासुराचा वध करणाऱ्या.
सा हृताऽनेन भगवान्मुक्ताऽहं त्वद्बलेन तु। त्वया देवेन्द्र निर्दिष्टं पतिमिच्छामि दुर्जयम्
माझी बहीण त्याच्याकडे गेली, पण मी तुझ्या सामर्थ्यामुळे सुटले. हे देवेन्द्र, तू जसा सांगितलास तसा, मला जिंकता न येणारा पती हवा आहे.
मम मातृष्वसेयी त्वं माता दाक्षायणी मम। आख्यातुं त्वहमिच्छामि स्वयमात्मबलं त्वया
तू माझ्या आईच्या मावसभावा आहेस; माझी आई दक्षकन्या आहे. मी स्वतःच तुला माझं सामर्थ्य सांगू इच्छिते.
अबलाऽहं महाबाहो पतिस्तु बलवान्मम। वरदानात्पितुर्भावी सुरासुरनमस्कृतः
मी दुर्बल आहे, हे महाबाहू, पण माझा पती सामर्थ्यवान असेल, वडिलांच्या वरदानामुळे, ज्याला देव आणि दैत्य सगळे मान देतील.
कीदृशं तु बलंदेवि पत्युस्तव भविष्यति। एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तव वाक्यमनिन्दिते
हे देवी, तुझ्या पतीचे सामर्थ्य कसे असेल? हे दोषरहिते, तुझेच शब्द ऐकायची मला इच्छा आहे.
देवदानवयक्षाणां किन्नरोरगरक्षसाम्। जेता यो दुष्टदैत्यानां महावीर्यो महाबलः
जो देव, दानव, यक्ष, किन्नर, नाग आणि राक्षस यांना जिंकेल, दुष्ट दैत्यांचा पराभव करील, असा महाशक्तिशाली आणि पराक्रमी.
यस्तु सर्वाणि भूतानि त्वया सह विजेष्यति। स हि मे भविता भर्ता ब्रह्मण्यः कीर्तिवर्धनः
जो तुझ्यासोबत सर्व प्राणी जिंकेल, तोच माझा पती होईल, जो वेदप्रिय आणि कीर्ती वाढवणारा असेल.
इन्द्रस्तस्या वचः श्रुत्वा दुःखितोऽचिन्तयद्भृशम्। अस्या देव्याः पतिर्नास्ति यादृशं संप्रभाषते
तिचे बोलणे ऐकून इंद्र फार दुःखी झाला आणि विचार करू लागला, 'जशी ही देवी सांगते, तसा पती तिचा कुणीच नाही.'
अथापश्यत्स उदये भास्करं भास्करद्युतिः। सोमं चैव महाभागं प्रविशन्तं दिवाकरम्
मग त्याने उगवत्या सूर्याच्या प्रकाशात तेजस्वी सूर्य पाहिला आणि तेजस्वी सोमदेव दिवाकरामध्ये प्रवेश करताना दिसला.
अमावास्यां प्रवृत्तायां मुहूर्ते रौद्र एव तु। देवासुरं च संग्रामं सोऽपश्यदुदये गिरौ
अमावास्येची सुरुवात होताच, रौद्र मुहूर्तावर, त्याने पर्वतावर देव आणि असुरांचा युद्ध उगवत्या सूर्याच्या वेळी पाहिले.
लोहितैश्च घनैर्युक्तां पूर्वां संध्यां शतक्रतुः। अपश्यल्लोहितोदं च मघवान्वरुणालयम्
इंद्राने पूर्वेकडील संध्याकाळ लालबुंद ढगांनी भरलेली पाहिली आणि वरुणाच्या निवास असलेल्या लाल पाण्याच्या समुद्राकडे पाहिले.
भृगुभिश्चाङ्गिरोभ्यश्च हुतं मन्त्रैः पृथग्विधैः। हव्यं गृहीत्वा वह्निं च प्रविशन्तं दिवाकरम्
भृगु आणि अत्रि यांच्या वंशजांनी वेगवेगळ्या मंत्रांनी हविर्दान केले आणि वहिनीने ते हविर्दान स्वीकारून सूर्याच्या मध्ये प्रवेश केला.
पर्व चैव चतुर्विंशं तदा सूर्यमुपस्थितम्। तथा सूर्यं वह्निगतं सोमं सूर्यगतं च तम्
त्या वेळी चोवीसावा तिथीला सूर्य प्रकट झाला; तसेच अग्नी सूर्याच्या मध्ये गेला आणि सोमदेवही सूर्याच्या मध्ये गेला.
समालोक्यैकतामेव शशिनो भास्करस्य च। समवायं तु तं रौद्रं दृष्ट्वा शक्रोऽन्वचिन्तयत्
चंद्र आणि सूर्य एकरूप झालेले पाहून, आणि तो भयंकर संयोग पाहून, इंद्र विचार करू लागला.
सूर्याचन्द्रमसोर्घोरं दृश्यते परिवेषणम्। एतस्मिन्नेव रात्र्यन्ते महद्युद्धं तु शंसति
सूर्य आणि चंद्राभोवती भयंकर वलय दिसत होते; या रात्रीच्या शेवटी, हे मोठ्या युद्धाची सूचना देत होते.
सरित्सिन्धुरपीयं तु प्रत्यसृग्वाहिनी भृशम्। शृगालिनयग्निवक्रा च प्रत्यादित्यं विराविणी
सिंधू नदी जोरात उलट वाहू लागली आणि अग्नीमुख असलेला कोल्हा सूर्याच्या दिशेने मोठ्याने ओरडू लागला.
एष रौद्रश्चसंघातो महान्युक्तश्च तेजसा। सोमस्य वह्निसूर्याभ्यामद्भुतोऽयं समागमः
हा रौद्र आणि तेजस्वी संयोग आहे; सोम, अग्नी आणि सूर्य यांचा हा अद्भुत संगम आहे.
जनयेद्यं सुतं सोमः सोऽस्या देव्याः पतिर्भवेत्। अथानेकैर्गुणैश्चाग्निरग्निः सर्वाश्च देवताः
जर सोम याने पुत्र निर्माण केला तर तो या देवीचा पती होईल; आणि अग्नी अनेक गुणांनी युक्त असून, सर्व देवतांसह—
एष चेञ्जनयेद्गर्भं सोऽस्या देव्याः पतिर्भवेत्। एवं संचिन्त्य भगवान्ब्रह्मलोकं तदा गतः
जर ह्याने गर्भ निर्माण केला तर तो या देवीचा पती होईल; असे विचार करून, भगवंत त्या वेळी ब्रह्मलोकात गेला.
गृहीत्वा देवसेनां तां ववन्दे स पितामहम्। उवाच चास्या देव्यास्त्वं साधु शूरं पतिं दिशा
देवसेना हिला घेऊन त्याने पितामहाला वंदन केले आणि म्हणाला, 'या देवीसाठी तू शूर आणि योग्य असा पती दे.'
यथैतच्चिन्तितंकार्यं त्वया दानवसूदन। तथा स भविता गर्भो बलवानुरुविक्रमः
दानवांचा संहार करणारा, जसे तू हे कार्य मनाशी ठरवले आहेस, तसाच हा गर्भ बलवान आणि मोठ्या पराक्रमाचा होईल.
स विष्यति सेनानीस्त्वया सह शतक्रतो। अस्या देव्याः पतिश्चैव स भविष्यति वीर्यवान्
तो तुझ्यासोबत सेनापती होईल, हे शक्र; आणि या देवीचा वीर्यवान पती होईल.
एतच्छ्रुत्वा नमस्तस्मै कृत्वाऽसौ मह कन्यया। तत्राभ्यगच्छद्देवेन्द्रो यत्र सप्तर्षयोऽभवन्
हे ऐकून, नमस्कार करून, तो आणि ती महान कन्या जिथे सप्तर्षी होते तिथे गेले.
वसिष्ठप्रमुखा मुख्या विप्रेन्द्राः सुमहाप्रभाः। भागार्थं तपसोपात्तं तेषां सोमं तथाऽध्वरे
वसिष्ठ प्रमुख असलेले, तेजस्वी ब्राह्मण, यज्ञातील आपला हिस्सा मिळवण्यासाठी त्यांनी सोम मिळवला होता.
पिपासवो ययुर्देवाः शतक्रतुपुरोगमाः। इष्टिं कृत्वयतान्यायं सुसमिद्धे हुताशने
इंद्रासह सर्व देव, तहानलेले, तिथे गेले; त्यांनी उत्तम प्रकारे यज्ञ केला आणि अग्नी प्रज्वलित केला.
जुहुवुस्ते महात्मानो हव्यं सर्वदिवौकसाम्। समाहूतो हुतवहःसोऽद्भुतः सूर्यमण्डलात्
त्या महान आत्म्यांनी सर्व देवांसाठी हविर्दान केले; तेव्हा, अद्भुत रीतीने, अग्नी सूर्याच्या मंडळातून प्रकट झाला.