उत्तिष्ठोत्तिष्ठ धर्मज्ञ धर्मस्त्वामभिरक्षतु। प्रीतौ स्वस्तव शौचेन दीर्घमायुरवाप्नुहि। [गतिमिष्टां तपो ज्ञानं मेधां च परमां गतः]
उठा, उठा, धर्म जाणणाऱ्या! धर्म तुझे रक्षण करो. आम्ही तुझ्या शुद्धतेमुळे आनंदी आहोत; तुला दीर्घायुष्य लाभो, आणि तुला इच्छित मार्ग, तप, ज्ञान आणि उत्तम बुद्धी मिळो.
सत्पुत्रेण त्वया पुत्र नित्यं काले सुपूजितौ। `सुखमेव वसावोऽत्र देवलोकगताविव
मुला, तू नेहमी योग्य वेळी आम्हाला सन्मान दिलास, त्यामुळे आम्ही येथे अगदी देवांच्या लोकात गेल्यासारखे सुखाने राहतो.
न तेऽन्यद्दैवतं किंचिद्दैवतेष्वपि वर्तते। प्रयतसत्वाद्द्विजातीनांदमेनासि समनवितः
तुला देवांमध्ये दुसरे कोणतेही दैवत नाही; तुझ्या शुद्ध स्वभावामुळे, द्विजा, तू संयमाने युक्त आहेस.
पितुः पितामहा ये च तथैव प्रपितामहाः। प्रीतास्ते सततं पुत्र दमेनावां च पूजया
पिता, आजोबा आणि पणजोबा हे नेहमीच तुझ्या संयमामुळे आणि आमच्या पूजेमुळे तृप्त असतात, मुला.
मनसा कर्मणा वाचा शुश्रूषा नैव हीयते। न चान्या हि तथा बुद्धिर्दृश्यते सांप्रतं तव
मनाने, कृतीने आणि वाणीने तुझी सेवा कधीच कमी होत नाही; आणि सध्या तुझ्यात याहून वेगळी समजूत दिसत नाही.
जामदग्न्येन रामेण यथा वृद्धौ सुपूजितौ। तथा त्वया कृतंसर्वंतद्विशिष्टं च पुत्रक
जसा जमदग्नीपुत्र रामाने आपल्या वृद्ध आई-वडिलांचा सन्मान केला, तसंच तू सर्व केलंस, आणि त्याहूनही अधिक केलंस, प्रिय मुला.
ततस्तं ब्राह्मणं ताभ्यां धर्मव्याधो न्यवेदयत्। तौ स्वागतेन तं विप्रमर्चयामासतुस्तदा
मग त्या दोघांना त्या धर्मपर मांसविक्रेत्याने ब्राह्मणाबद्दल सांगितले. त्यांनी त्या ब्राह्मणाचे स्वागत करून त्याचा सन्मान केला.
प्रतिगृह्यच तां पूजां द्विजः पप्रच्छ तावुभौ। सपुत्राभ्यां सभृत्याभ्यां कच्चिद्वां कुशलं गृहे। अनामय च वां कच्चित्सुखं वेह शरीरयोः
त्या सन्मानाचा स्वीकार करून ब्राह्मणाने त्या दोघांना विचारले, "तुमच्या घरी, तुमच्या मुलांसह आणि नोकरांसह सर्व काही ठीक आहे ना? तुम्हा दोघांचे आरोग्य आणि सुख ठीक आहे ना?"
कुशलं नौ गृहे विप्र भृत्यवर्गे च सर्वशः। कच्चित्त्वमप्यविघ्नेन संप्राप्तो भगवन्निति
"आमच्या घरी आणि आमच्या नोकरवर्गात सर्व काही ठीक आहे, ब्राह्मण. भगवंत, तुम्हीही कुठलाही त्रास न होता इथे पोहोचलात ना?"
हाढमित्येव तौ विप्रः प्रत्युवाच मुदान्वितः। धर्मव्याधस्तु तं विप्रमर्थवद्वाक्यमब्रवीत्
ब्राह्मणाने आनंदाने फक्त 'होय' असे उत्तर दिले. मग धर्मपर मांसविक्रेत्याने त्या ब्राह्मणाला अर्थपूर्ण शब्द सांगितले.
पिता माता च भगवन्नेतौ मे दैवतं परम्। यद्दैवतेभ्यः कर्तव्यं तदेताभ्यां करोम्यहम्
"माझे वडील आणि आई, हेच माझ्यासाठी सर्वात मोठे दैवत आहेत, भगवंत. देवांसाठी जे काही करायचे असते, ते मी या दोघांसाठी करतो."
त्रयस्त्रिंशद्यथा देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः। संपूज्याः सर्वलोकस्य तथा वृद्धाविमौ मम
"जसे त्र्यस्त्रिंशत् देव, इंद्रासह, सर्व लोकांनी पूजले पाहिजेत, तसेच हे दोन्ही वृद्ध माझ्यासाठी पूज्य आहेत."
उपाहारानाहरन्तो देवतानां यथा द्विजः। कुर्वन्ति तद्वदेताभ्यां करोम्यहमतन्द्रितः
"जसे देवांना नैवेद्य अर्पण करतात, तसेच मी या दोघांसाठी मनापासून सेवा करतो, ब्राह्मण."
एतौ मे परमं ब्रह्मन्पिता माता च दैवतम्। एतौ पुष्पैः फलैरन्नैस्तोषयामि सदा द्विज
"हे दोघेच, ब्राह्मण, माझे वडील आणि आई, माझ्यासाठी सर्वश्रेष्ठ दैवत आहेत. मी त्यांना नेहमी फुले, फळे आणि अन्न देऊन संतुष्ट करतो."
एतावेवाग्नयो मह्यं यान्वदन्ति मनीषिणः। यज्ञा वेदाश्च चत्वारः सर्वमेतौ मम द्विज
"हे दोघेच माझ्यासाठी अग्निसमान आहेत, जसे ज्ञानी लोक सांगतात. यज्ञ आणि चारही वेद—हे सर्व माझ्यासाठी या दोघांत सामावले आहेत, ब्राह्मण."
एतदर्थं मम प्राणा भार्या पुत्रः सुहृज्जनः। सपुत्रदारः शुश्रूषां नित्यमेव करोम्यहम्
"माझे प्राण, पत्नी, पुत्र आणि मित्र हे सर्व या दोघांसाठीच आहेत. मी पत्नी आणि पुत्रासह नेहमी त्यांची सेवा करतो."
स्वयं च स्नापयाम्येतौ तथा पादौ प्रधावये। आहारं च प्रयच्छामि स्वयंच द्विजसत्तम
"मी स्वतः त्यांना आंघोळ घालतो, त्यांचे पाय धुतो, आणि स्वतःच त्यांना अन्न देतो, श्रेष्ठ ब्राह्मण."
अनुकूलाः कथा वच्मि विप्रियं परिवर्जये। अधर्मेणापि संयुक्तं प्रियमाभ्यां करोम्यहम्
"मी त्यांना आवडतील असेच बोलतो, अप्रिय गोष्टी टाळतो. धर्माच्या विरुद्ध असले तरी, त्यांना जे आवडते ते मी करतो."
धर्ममेव गुरुं मत्वा साक्षादेतौ द्विजोत्तम। अतन्द्रितः सदा विप्र शुश्रूषां वै करोम्यहम्
"धर्मालाच सर्वश्रेष्ठ मानून, मी या दोघांची नेहमी मनापासून सेवा करतो, श्रेष्ठ ब्राह्मण."
पञ्चैव गुरवो ब्रह्मनपुरुषस्य बुभूषतः। पिता माताऽग्निरात्मा च गुरुश्च द्विजसत्तम
"पाच गुरु असतात, ब्राह्मण, जो माणूस जगू इच्छितो त्याच्यासाठी—वडील, आई, अग्नी, आत्मा आणि गुरु, श्रेष्ठ ब्राह्मण."
एतेषु यस्तु वर्तेत सम्यगेव द्विजोत्तम। भवेयुरप्रयस्तेन परिचीर्णास्तु नित्यशः। गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य एष धर्मः सनातनः
"जो या सर्वांशी योग्य वागतो, श्रेष्ठ ब्राह्मण, त्याने नेहमीच त्यांची सेवा केली असे समजावे. गृहस्थाश्रमात वावरणाऱ्याचा हाच सनातन धर्म आहे."
गुरू निवेद्य विप्राय तौ मातापितरावुभौ। पुनरेव स धर्मात्मा व्याधो ब्राह्मणमब्रवीत्
गुरु म्हणजे वडील आणि आई यांना त्या ब्राह्मणाला दाखवून, तो धर्मात्मा मांसविक्रेता पुन्हा त्या ब्राह्मणाशी बोलला.
प्रवृत्तचक्षुर्जातोस्मि संपश्य तपसो बलम्। यदर्थमुक्तोसि तया गच्छ त्वं मिथिलामिति
"माझ्या डोळ्यांना खरी दृष्टी मिळाली आहे; तपश्चर्येचे सामर्थ्य पाहा. ज्या कारणासाठी तुला सांगितले गेले, त्या हेतूने आता मिथिलेला जा."
पतिशुश्रूषपरया दान्तया सत्यशीलया। मिथिलायां वसन्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति
"मिथिलेत एक स्त्री आहे, जी पतीची सेवा करणारी, संयमी आणि सत्यव्रती आहे; ती तुला धर्म शिकवेल, शिकारी."
पतिव्रतायाः सत्यायाः शीलाढ्याया यतव्रत। संस्मृत्य वाक्यं धर्मज्ञ गुणवानसि मे मतः
पतिव्रता, सत्यव्रती, गुणी आणि संयमी अशा त्या स्त्रीचे शब्द आठवले की, धर्म जाणणारा तू मला खरोखरच सद्गुणी वाटतोस.
यत्तया त्वं द्विजश्रेष्ठ नियुक्तो मां प्रति प्रभो। दृष्टमेव तया सम्यगेकपत्न्या न संशयः
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तू मला तिच्याविषयी जे सांगितलेस, ते सर्व तिने, एकनिष्ठ पतिव्रता म्हणून, नक्कीच पाहिले आहे—यात काहीच शंका नाही.
त्वदनुग्रहबुद्ध्या तु विप्रैतद्दर्शितं मया। वाक्यं च शृणु मे तात यत्ते वक्ष्ये हितं द्विज
पण तुझ्या कृपावृत्तीमुळे मी तुला हे सर्व दाखवले. आता, माझे हिताचे शब्द ऐक, कारण मी तुला जे सांगणार आहे ते तुझ्या भल्याचेच आहे.
त्वया न पूजिता माता पिता च द्विजसत्तम। अनिसृष्टोसि निष्क्रान्तो गृहात्ताभ्यामनिनदित
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तू आईवडिलांना योग्य मान दिला नाहीस; त्यांच्या परवानगीशिवाय, आणि त्यांनी काहीही न बोलता, तू घर सोडलेस.
वेदोच्चारणकार्यार्थमयुक्तं तत्त्वया कृतम्। तव शोकेन वृद्धौ तावन्धीभूतौ तपस्विनौ
तू वेदपठण आणि कर्तव्ये नीट पार पाडली नाहीस; तुझ्या वियोगाच्या दुःखाने तुझे आईवडील वृद्ध आणि अंध झाले आहेत.
तौ प्रसादयितुं गच्छ मा त्वां धर्मोऽत्यगादयम्। तपस्वी त्वं महात्मा च धर्मे च निरतः सदा
त्यांची क्षमा मागण्यासाठी त्यांच्याकडे जा; या कारणाने धर्म तुझ्यापासून दूर जाऊ नये. तू तपस्वी आहेस, महान आत्मा आहेस आणि नेहमी धर्मातच रमणारा आहेस.