राजानो हि स्वधर्मेण श्रियमिच्छन्ति भूयसीम्। सर्वेषामेव वर्णानां त्राता राजा भवत्युत
राजे आपला धर्म पाळून मोठ्या संपत्तीची इच्छा करतात; आणि राजा सर्व जातींचा रक्षणकर्ता असतो.
परेण हि हतान्ब्रह्मन्वराहमहिषानहम्। न स्वयं हन्मि विप्रर्षे विक्रीणामि सदा त्वहम्
हे ब्राह्मण, मी स्वतः कधीही वराह किंवा म्हशी मारत नाही, इतरांकडून ते करवून घेतो; आणि मी त्यांची विक्रीही करत नाही, हे ऋषी.
न भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथाह्यहम्। सदोपवासी च तथा नक्तभोजी सदा द्विज
मी मांस खात नाही; ऋतूनुसार वागतो, नेहमी उपवास करतो आणि रात्रीच जेवतो, हे द्विज.
अशीलश्चापि पुरुषो भूत्वा भवति शीलवान्। प्राणिहिंसारतिश्चापि भवते धार्मिकः पुनः
दुष्ट माणूसही चांगला होऊ शकतो; जो प्राण्यांना त्रास देण्यात आनंद मानतो, तोही पुन्हा धर्मी होऊ शकतो.
व्यभिचाराननरेन्द्राणां धर्मः संकीर्यते महान्। अधर्मो वर्तते चापि संकीर्यन्ते ततः प्रजाः
राजे चुकीचे वागले तर धर्म फारच बिघडतो; अधर्म वाढतो आणि मग प्रजाही बिघडते.
भेरुण्डा वामनाः कुब्जाः स्थूलशीर्षास्तथैव च। क्लीबाश्चान्धाश्च बधिरा जायन्तेऽत्युच्चलोचनाः
बेरुंड, ठेंगणे, कुबड, मोठ्या डोक्याचे, नपुंसक, आंधळे, बहिरे आणि डोळे फारच बाहेर आलेले लोक जन्माला येतात.
पार्थिवानामधर्मत्वात्प्रजानामभवः सदा। स एष राजा जनकः प्रजा धर्मेण पश्यति
राजांच्या अधर्मामुळे प्रजेत नेहमी दोष निर्माण होतात; पण राजा जनक आपल्या प्रजेकडे धर्माने पाहतो.
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा। `पात्येष राजा जनकः पितृवद्द्विजसत्तम
हा राजा जनक सर्व प्रजेला, जी आपापल्या धर्मात निष्ठावान आहे, वडिलांसारखे जपत असतो, हे द्विजश्रेष्ठ.
येचैव मां प्रशंसन्ति येच निन्दन्ति मानवाः। सर्वान्सुपरिणीतेन कर्माणा तोषयाम्यहम्
जे लोक माझी स्तुती करतात आणि जे निंदा करतात, अशा सर्वांना मी चांगल्या कृतीने संतुष्ट करतो.
ये जीवन्ति स्वधर्मेण संयुञ्जन्ति च पार्थिवाः। न किंचिदुपजीवनति दान्ता उत्थानसीलिनः
जे आपला धर्म पाळतात आणि राजाशी जोडलेले असतात, ते दुसऱ्या कुठल्याही गोष्टीवर उपजीविका करत नाहीत; ते संयमी आणि मेहनती असतात.
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षा धर्मनित्यता। यथार्हं प्रतिपूजा च सर्वभूतेषु वै दया
आपल्या शक्तीनुसार नेहमी अन्नदान करणे, सहनशीलता, धर्मनिष्ठा, योग्य सन्मान आणि सर्व प्राण्यांवर दया ठेवणे हे आवश्यक आहे.
त्यागान्नान्यत्र मर्त्यानां गुणास्तिष्ठान्ति पूरुषे। मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः
त्यागाशिवाय माणसात गुण टिकत नाहीत; खोटे बोलणे टाळावे आणि कुणी काही मागितले तर प्रेमाने वागावे.
न च कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत्। प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत्
इच्छा, राग किंवा द्वेषामुळे धर्म सोडू नये; प्रिय गोष्टींमध्ये फार आनंद मानू नये आणि अप्रिय गोष्टींमध्ये दुःखी होऊ नये.
न मुह्येदर्थकृच्छ्रेषु न च धऱ्मं परित्यजेत्। कर्म चेत्किंचिदन्यत्स्यादितरन्न तदाचरेत्
कठीण प्रसंगी गोंधळू नये, आणि धर्म कधीही सोडू नये; दुसरे काही कर्म असेल तर ते करू नये.
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत्। न पापं प्रति पापः स्यात्साधुरेव सदा भवेत्
जे चांगले आहे त्याचाच विचार करावा आणि तशीच कृती करावी; वाईटाला वाईटाने उत्तर द्यावे नाही, नेहमी चांगलेच राहावे.
आत्मनैव हतः पापो यः पापं कर्तुमिच्छति। कर्म चैतदसाधूनां वृजिनानामसाधुकम्
जो वाईट करण्याची इच्छा करतो, तो स्वतःच नष्ट होतो; असे कर्म दुष्ट आणि वाईट लोकांना शोभत नाही.
न धर्मोस्तीति मन्वानाः शुचीनवहसन्ति ये। अश्रद्दधाना धर्मस् ते नश्यन्ति न संशयः
जे लोक म्हणतात की धर्म काहीच नाही आणि जे शुद्ध लोकांची थट्टा करतात, ज्यांना श्रद्धा नाही, असे लोक अधर्मामुळे नष्ट होतात, यात काहीच शंका नाही.
महादृतिरिवाध्मातः पापो भवति नित्यदा। `साधुः सन्नतिमानेव सर्वत्रद्विजसत्तम
जो नेहमी गर्वाने फुगलेला असतो, तो पापीच असतो, जणू मोठा डोंगर फुगून गेला आहे तसा; पण जो सत्पुरुष असतो, तो सर्वत्र नम्र असतो, हे द्विजश्रेष्ठ.
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं भवेत्। दर्शयन्त्यन्तरात्मानं दिवा रूपमिवांशुमान्
मूर्ख आणि गर्विष्ठ लोकांचे बोलणे निरर्थक असते; त्यांचे अंतरात्मा उघड होते, जसे सूर्य दिवसा आपले रूप दाखवतो.
न लोके राजते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया। अपिचेह मृजाहीनः कृतविद्यः प्रकाशते
फक्त स्वतःची स्तुती करून मूर्ख माणूस जगात प्रसिद्ध होत नाही; आणि जरी कोणी विद्वान असला, पण त्याच्यात शुद्धता नसेल, तरी तो इथे प्रकाशमान होत नाही.
अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन्। न कश्चिद्गुणसंपन्नः प्रकाशो भुवि दृश्यते
जो दुसऱ्यांची निंदा करतो आणि स्वतःचीच स्तुती करतो, असा गुणवान आणि तेजस्वी माणूस या पृथ्वीवर कुठेच दिसत नाही.
विकर्मणा तप्यमानः पापाद्विपरिमुच्यते। न तत्कुर्यां पुनरिति द्वितीयात्परिमुच्यते
जो आपल्या वाईट कर्मांनी त्रस्त होतो, तो पापातून मुक्त होतो; आणि 'हे मी पुन्हा करणार नाही' असा निश्चय केल्यावर तो दुसऱ्यांदा मुक्त होतो.
कर्मणा येन केनापि पापात्मा द्विजसत्तम। एवं श्रुतिरियं ब्रह्मन्धर्मेषु प्रतिदृश्यते
हे द्विजश्रेष्ठ, कुठल्याही कृतीने पापी माणूस पापातून मुक्त होतो, असे या धर्मशास्त्रांमध्ये ऐकायला मिळते.
पापनि बुद्ध्वेह पुरा कृतानि स्वधर्मशीलो विनिहन्ति पश्चात्। धर्मो ब्रह्मन्नुदते ब्राह्मणानां यत्कुर्वते पापमिह प्रमादात्
पूर्वी केलेली पापे ओळखून, जो आपला धर्म पाळतो, तो नंतर ती पापे नष्ट करतो; हे ब्रह्मन्, ब्राह्मण जेव्हा चुकून पाप करतात, तेव्हा धर्म त्यांच्यासाठी उगवतो.
पापं कृत्वा हि मन्येत नाहमस्मीति पूरुषः। [तं तु देवाः प्रपश्यन्ति स्वस्यैवान्तरपूरुषः]
पाप केल्यावर माणूस म्हणतो, 'मी तो नाही'; पण देव आणि त्याचा स्वतःचा अंतरात्मा त्याला खरेखुरे ओळखतात.
चिकीर्षेदेव कल्यायणं श्रद्दधानोऽनसूयकः
माणसाने नेहमी चांगल्यासाठीच कृती करावी, श्रद्धेने आणि द्वेष न ठेवता.
वसनस्येव च्छिद्राणइ साधूनां विवृणोति यः। `अपश्यन्नात्मनो दोषान्स पापः प्रेत्य नश्यति
जसे कपड्यातील भोकातून आतले दिसते, तसेच जो स्वतःचे दोष पाहत नाही, असा पापी माणूस मृत्यूनंतर नष्ट होतो.
पापं चेत्पुरुषः कृत्वा कल्याणमभिपद्यते। मुच्यते सर्वपापेभ्यो महाभ्रेणेव चन्द्रमाः
माणसाने पाप केले असले, तरी चांगुलपणाकडे वळला, तर तो सर्व पापांतून मुक्त होतो, जसे मोठ्या ढगातून चंद्र बाहेर येतो.
यथाऽऽदित्यः समुद्यन्वै तमः सर्वं व्यपोहति। एवं कल्याणमातिष्ठन्सर्वपापैः प्रमुच्यते
जसा उगवता सूर्य सर्व अंधार दूर करतो, तसा चांगुलपणा आचरण केल्याने सर्व पापातून मुक्ती मिळते.
पापानां विद्ध्यधिष्ठानं लोभमोहौ द्विजोत्तम। `तस्मात्तौ विदुषा विप्र वर्जनीयौ विशेषतः
हे द्विजश्रेष्ठ, पापाचे मूळ लोभ आणि मोह हेच आहेत; म्हणून विद्वान ब्राह्मणाने हे दोन्ही विशेषतः टाळावे.