विधात्रा विहितं पूर्वं कर्म स्वमनुपालयन्। प्रयत्नाच्च गुरू वृद्धौ शुश्रूषेऽहं द्विजोत्तम
'सृष्टीकर्त्याने दिलेले कर्तव्य मी पार पाडतो आणि प्रयत्नपूर्वक माझ्या गुरुजनांची व वडीलधाऱ्यांची सेवा करतो, श्रेष्ठ ब्राह्मणा.'
सत्यं वदे नाभ्यसूये यथाशक्ति ददामि च। देवतातिथिभृत्यानामवशिष्टेन वर्तये
'मी नेहमी सत्य बोलतो, कुणावरही मत्सर करत नाही आणि माझ्या शक्तीनुसार दान देतो. उरलेल्या साधनांनी मी देव, पाहुणे आणि नोकरांची सेवा करतो.'
न कुत्सयाम्यहं किंचिन्न गर्हे बलवत्तरम्। कृतमन्वेति कर्तारं पुरा कर्म द्विजेत्तम
'मी कोणत्याही गोष्टीचा तिरस्कार करत नाही, किंवा बलवानावर दोष देत नाही. जसे कर्म केले जाते, तसे ते कर्म करणाऱ्याला मिळते, श्रेष्ठ ब्राह्मणा.'
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमिह लोकस्य जीवनम्। दण्डनीतिस्त्रयो विद्या तेन लोको भवत्युत
'शेती, गोपालन आणि व्यापार हे इथल्या लोकांचे उपजीविका आहेत. या तिघांसोबत दंडनीतीही आहे, त्यामुळेच जग चालते.'
कर्म शूद्रे कृषिर्वैश्ये संग्रामः क्षत्रिये स्मृतः। ब्रह्मचर्यतपोमन्त्राः सत्यं च ब्राह्मणे सदा
'शूद्राचे कर्तव्य शेती, वैश्याचे व्यापार, क्षत्रियाचे युद्ध, आणि ब्राह्मणाचे नेहमी ब्रह्मचर्य, तप, मंत्र आणि सत्य बोलणे हेच आहे.'
राजा प्रशास्ति धर्मेण स्वकर्मनिरताः प्रजाः। विकर्माणश्च ये केचित्तान्युनक्ति स्वकर्मसु
'राजा धर्माने प्रजेला त्यांच्या कर्तव्यात निष्ठावान ठेवतो; जे चुकीचे वागतात, त्यांना तो त्यांच्या कर्तव्यापासून थांबवतो.'
भेतव्यं हि सदा राज्ञां प्रजानामधिपा हिते। मारयन्ति विकर्मस्थं लुब्धा मृगमिवेषुभिः
'राजे नेहमी प्रजेसाठी हितकारक असतात, म्हणून त्यांचा आदर आणि भीती ठेवावी. जे चुकीचे वागतात, त्यांना ते व्याधाने प्राण्यांना बाणाने मारावे तसे दंड देतात.'
जनकस्येह विप्रर्षे विकर्मस्थो न विद्यते। स्वकर्मनिरता वर्णाश्चत्वारोपि द्विजोत्तम
'जनकाच्या राज्यात, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, कोणीही चुकीचे वागत नाही; सर्व चार वर्ण आपापल्या कर्तव्यात निष्ठावान आहेत.'
स एष जनको राजा दुर्वृत्तमपि चेत्सुतम्। दण्ड्यं दण्डे निक्षिपति यथा न ग्लाति धार्मिकम्
राजा जनक आपल्या मुलानेही चुकीचे वागले तरी त्याला योग्य शिक्षाच देतो, जेणेकरून सज्जन माणसांना त्रास होऊ नये.
सुयुक्तचारो नृपतिः सर्वं धर्मेण पश्यति। श्रीश्च राज्यं च दण्डश्च क्षत्रियाणां द्विजोत्तम
राजा योग्य बुद्धीने सगळ्या गोष्टी धर्माने पाहतो; संपत्ती, राज्य आणि शिक्षा हे क्षत्रियांचेच असतात, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ.
राजानो हि स्वधर्मेण श्रियमिच्छन्ति भूयसीम्। सर्वेषामेव वर्णानां त्राता राजा भवत्युत
राजे आपला धर्म पाळून मोठ्या संपत्तीची इच्छा करतात; आणि राजा सर्व जातींचा रक्षणकर्ता असतो.
परेण हि हतान्ब्रह्मन्वराहमहिषानहम्। न स्वयं हन्मि विप्रर्षे विक्रीणामि सदा त्वहम्
हे ब्राह्मण, मी स्वतः कधीही वराह किंवा म्हशी मारत नाही, इतरांकडून ते करवून घेतो; आणि मी त्यांची विक्रीही करत नाही, हे ऋषी.
न भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथाह्यहम्। सदोपवासी च तथा नक्तभोजी सदा द्विज
मी मांस खात नाही; ऋतूनुसार वागतो, नेहमी उपवास करतो आणि रात्रीच जेवतो, हे द्विज.
अशीलश्चापि पुरुषो भूत्वा भवति शीलवान्। प्राणिहिंसारतिश्चापि भवते धार्मिकः पुनः
दुष्ट माणूसही चांगला होऊ शकतो; जो प्राण्यांना त्रास देण्यात आनंद मानतो, तोही पुन्हा धर्मी होऊ शकतो.
व्यभिचाराननरेन्द्राणां धर्मः संकीर्यते महान्। अधर्मो वर्तते चापि संकीर्यन्ते ततः प्रजाः
राजे चुकीचे वागले तर धर्म फारच बिघडतो; अधर्म वाढतो आणि मग प्रजाही बिघडते.
भेरुण्डा वामनाः कुब्जाः स्थूलशीर्षास्तथैव च। क्लीबाश्चान्धाश्च बधिरा जायन्तेऽत्युच्चलोचनाः
बेरुंड, ठेंगणे, कुबड, मोठ्या डोक्याचे, नपुंसक, आंधळे, बहिरे आणि डोळे फारच बाहेर आलेले लोक जन्माला येतात.
पार्थिवानामधर्मत्वात्प्रजानामभवः सदा। स एष राजा जनकः प्रजा धर्मेण पश्यति
राजांच्या अधर्मामुळे प्रजेत नेहमी दोष निर्माण होतात; पण राजा जनक आपल्या प्रजेकडे धर्माने पाहतो.
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा। `पात्येष राजा जनकः पितृवद्द्विजसत्तम
हा राजा जनक सर्व प्रजेला, जी आपापल्या धर्मात निष्ठावान आहे, वडिलांसारखे जपत असतो, हे द्विजश्रेष्ठ.
येचैव मां प्रशंसन्ति येच निन्दन्ति मानवाः। सर्वान्सुपरिणीतेन कर्माणा तोषयाम्यहम्
जे लोक माझी स्तुती करतात आणि जे निंदा करतात, अशा सर्वांना मी चांगल्या कृतीने संतुष्ट करतो.
ये जीवन्ति स्वधर्मेण संयुञ्जन्ति च पार्थिवाः। न किंचिदुपजीवनति दान्ता उत्थानसीलिनः
जे आपला धर्म पाळतात आणि राजाशी जोडलेले असतात, ते दुसऱ्या कुठल्याही गोष्टीवर उपजीविका करत नाहीत; ते संयमी आणि मेहनती असतात.
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षा धर्मनित्यता। यथार्हं प्रतिपूजा च सर्वभूतेषु वै दया
आपल्या शक्तीनुसार नेहमी अन्नदान करणे, सहनशीलता, धर्मनिष्ठा, योग्य सन्मान आणि सर्व प्राण्यांवर दया ठेवणे हे आवश्यक आहे.
त्यागान्नान्यत्र मर्त्यानां गुणास्तिष्ठान्ति पूरुषे। मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः
त्यागाशिवाय माणसात गुण टिकत नाहीत; खोटे बोलणे टाळावे आणि कुणी काही मागितले तर प्रेमाने वागावे.
न च कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत्। प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत्
इच्छा, राग किंवा द्वेषामुळे धर्म सोडू नये; प्रिय गोष्टींमध्ये फार आनंद मानू नये आणि अप्रिय गोष्टींमध्ये दुःखी होऊ नये.
न मुह्येदर्थकृच्छ्रेषु न च धऱ्मं परित्यजेत्। कर्म चेत्किंचिदन्यत्स्यादितरन्न तदाचरेत्
कठीण प्रसंगी गोंधळू नये, आणि धर्म कधीही सोडू नये; दुसरे काही कर्म असेल तर ते करू नये.
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत्। न पापं प्रति पापः स्यात्साधुरेव सदा भवेत्
जे चांगले आहे त्याचाच विचार करावा आणि तशीच कृती करावी; वाईटाला वाईटाने उत्तर द्यावे नाही, नेहमी चांगलेच राहावे.
आत्मनैव हतः पापो यः पापं कर्तुमिच्छति। कर्म चैतदसाधूनां वृजिनानामसाधुकम्
जो वाईट करण्याची इच्छा करतो, तो स्वतःच नष्ट होतो; असे कर्म दुष्ट आणि वाईट लोकांना शोभत नाही.
न धर्मोस्तीति मन्वानाः शुचीनवहसन्ति ये। अश्रद्दधाना धर्मस् ते नश्यन्ति न संशयः
जे लोक म्हणतात की धर्म काहीच नाही आणि जे शुद्ध लोकांची थट्टा करतात, ज्यांना श्रद्धा नाही, असे लोक अधर्मामुळे नष्ट होतात, यात काहीच शंका नाही.
महादृतिरिवाध्मातः पापो भवति नित्यदा। `साधुः सन्नतिमानेव सर्वत्रद्विजसत्तम
जो नेहमी गर्वाने फुगलेला असतो, तो पापीच असतो, जणू मोठा डोंगर फुगून गेला आहे तसा; पण जो सत्पुरुष असतो, तो सर्वत्र नम्र असतो, हे द्विजश्रेष्ठ.
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं भवेत्। दर्शयन्त्यन्तरात्मानं दिवा रूपमिवांशुमान्
मूर्ख आणि गर्विष्ठ लोकांचे बोलणे निरर्थक असते; त्यांचे अंतरात्मा उघड होते, जसे सूर्य दिवसा आपले रूप दाखवतो.
न लोके राजते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया। अपिचेह मृजाहीनः कृतविद्यः प्रकाशते
फक्त स्वतःची स्तुती करून मूर्ख माणूस जगात प्रसिद्ध होत नाही; आणि जरी कोणी विद्वान असला, पण त्याच्यात शुद्धता नसेल, तरी तो इथे प्रकाशमान होत नाही.