स तु ज्ञाता द्विजं प्राप्तं सहसा संभ्रमोत्थितः। आजगाम यतो विप्रः स्थित एकान्तआसने
त्याने ओळखले की एक ब्राह्मण आला आहे, तेव्हा तो घाईने उठून ज्या ठिकाणी तो ब्राह्मण एकट्याने बसला होता, तिथे गेला.
अभिवादये त्वां भगवन्स्वागतं ते द्विजोत्तम। अहं व्याधो हि भद्रं ते किं करोमि प्रशाधि माम्
त्याने नम्रपणे म्हणाले, 'भगवंत, आपले स्वागत आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मणा! मी एक व्याध आहे. आपल्याला शुभ होवो. मी आपल्यासाठी काय करू? मला आज्ञा द्या.'
एकपत्न्या यदुक्तोसि गच्छ त्वं मिथिलामिति। जानाम्येतदहं सर्वं यदर्थं त्वमिहागतः
'तुमच्या पत्नीने तुम्हाला मिथिलेच्या दिशेने जायला सांगितले आहे, हे मला माहीत आहे. तुम्ही इथे का आला आहात, हेही मला पूर्णपणे ठाऊक आहे.'
श्रुत्वा च तस्य तद्वाक्यं स विप्रो भृशविस्मितः। द्वितीयमिदमाश्चर्यमित्यचिन्तयत द्विजः
त्याची ही वाक्ये ऐकून तो ब्राह्मण फारच आश्चर्यचकित झाला आणि मनात म्हणाला, 'हे दुसरे एक अद्भुत घडले!'
अदेशस्थं हि ते स्तानमिति व्याघोऽब्रवीद्द्विजम्। गृहं गच्छाव भगवन्यदि ते रोचतेऽनघ
व्याध म्हणाला, 'हे ठिकाण तुमच्यासाठी योग्य नाही. आपणास आवडेल तर आपण माझ्या घरी चला, पावन ब्राह्मणा.'
बाढमित्येव तं विप्रो हृष्टो वचनमब्रवीत्। अग्रतस्तु द्विजं कृत्वा स जगाम गृहं प्रति
ब्राह्मणाने आनंदाने 'ठीक आहे' असे उत्तर दिले. मग व्याधाने ब्राह्मणाला पुढे करून त्याच्या घराकडे नेले.
प्रविश्य च गृहंरम्यमासनेनाभिपूजितः। `अर्ध्येण च स वै तेन व्याधेन द्विजसत्तमः
त्या रम्य घरात प्रवेश केल्यावर, व्याधाने ब्राह्मणाला आसन देऊन आणि पाय धुण्यासाठी पाणी देऊन आदराने स्वागत केले.
पाद्यमाचमनीयं च प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः। ततः सुखोपविष्स्तं व्याधं वचनमब्रवीत्
पाय धुण्यासाठी व आचमनासाठी पाणी स्वीकारून, तो श्रेष्ठ ब्राह्मण सुखाने बसला आणि व्याधाला म्हणाला.
कर्मैतद्वै न सदृशं भवतः प्रतिभाति मे। अनुतप्ये भृशं तात तव घोरेण कर्मणा
'हे काम तुमच्यासाठी योग्य वाटत नाही. तुझ्या या भयंकर व्यवसायामुळे मला फार दुःख होते, मित्रा.'
कुलोचितमिदं कर्म पितृपैतामहं परम्। वर्तमानस्य मे धर्मे स्वे मन्युं मा कृथा द्विज
'हे काम आमच्या कुळात चालत आले आहे, वडीलधाऱ्यांकडून मिळाले आहे. मी माझ्या धर्मानुसार वागत आहे, म्हणून माझ्यावर रागावू नका, ब्राह्मणा.'
विधात्रा विहितं पूर्वं कर्म स्वमनुपालयन्। प्रयत्नाच्च गुरू वृद्धौ शुश्रूषेऽहं द्विजोत्तम
'सृष्टीकर्त्याने दिलेले कर्तव्य मी पार पाडतो आणि प्रयत्नपूर्वक माझ्या गुरुजनांची व वडीलधाऱ्यांची सेवा करतो, श्रेष्ठ ब्राह्मणा.'
सत्यं वदे नाभ्यसूये यथाशक्ति ददामि च। देवतातिथिभृत्यानामवशिष्टेन वर्तये
'मी नेहमी सत्य बोलतो, कुणावरही मत्सर करत नाही आणि माझ्या शक्तीनुसार दान देतो. उरलेल्या साधनांनी मी देव, पाहुणे आणि नोकरांची सेवा करतो.'
न कुत्सयाम्यहं किंचिन्न गर्हे बलवत्तरम्। कृतमन्वेति कर्तारं पुरा कर्म द्विजेत्तम
'मी कोणत्याही गोष्टीचा तिरस्कार करत नाही, किंवा बलवानावर दोष देत नाही. जसे कर्म केले जाते, तसे ते कर्म करणाऱ्याला मिळते, श्रेष्ठ ब्राह्मणा.'
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमिह लोकस्य जीवनम्। दण्डनीतिस्त्रयो विद्या तेन लोको भवत्युत
'शेती, गोपालन आणि व्यापार हे इथल्या लोकांचे उपजीविका आहेत. या तिघांसोबत दंडनीतीही आहे, त्यामुळेच जग चालते.'
कर्म शूद्रे कृषिर्वैश्ये संग्रामः क्षत्रिये स्मृतः। ब्रह्मचर्यतपोमन्त्राः सत्यं च ब्राह्मणे सदा
'शूद्राचे कर्तव्य शेती, वैश्याचे व्यापार, क्षत्रियाचे युद्ध, आणि ब्राह्मणाचे नेहमी ब्रह्मचर्य, तप, मंत्र आणि सत्य बोलणे हेच आहे.'
राजा प्रशास्ति धर्मेण स्वकर्मनिरताः प्रजाः। विकर्माणश्च ये केचित्तान्युनक्ति स्वकर्मसु
'राजा धर्माने प्रजेला त्यांच्या कर्तव्यात निष्ठावान ठेवतो; जे चुकीचे वागतात, त्यांना तो त्यांच्या कर्तव्यापासून थांबवतो.'
भेतव्यं हि सदा राज्ञां प्रजानामधिपा हिते। मारयन्ति विकर्मस्थं लुब्धा मृगमिवेषुभिः
'राजे नेहमी प्रजेसाठी हितकारक असतात, म्हणून त्यांचा आदर आणि भीती ठेवावी. जे चुकीचे वागतात, त्यांना ते व्याधाने प्राण्यांना बाणाने मारावे तसे दंड देतात.'
जनकस्येह विप्रर्षे विकर्मस्थो न विद्यते। स्वकर्मनिरता वर्णाश्चत्वारोपि द्विजोत्तम
'जनकाच्या राज्यात, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, कोणीही चुकीचे वागत नाही; सर्व चार वर्ण आपापल्या कर्तव्यात निष्ठावान आहेत.'
स एष जनको राजा दुर्वृत्तमपि चेत्सुतम्। दण्ड्यं दण्डे निक्षिपति यथा न ग्लाति धार्मिकम्
राजा जनक आपल्या मुलानेही चुकीचे वागले तरी त्याला योग्य शिक्षाच देतो, जेणेकरून सज्जन माणसांना त्रास होऊ नये.
सुयुक्तचारो नृपतिः सर्वं धर्मेण पश्यति। श्रीश्च राज्यं च दण्डश्च क्षत्रियाणां द्विजोत्तम
राजा योग्य बुद्धीने सगळ्या गोष्टी धर्माने पाहतो; संपत्ती, राज्य आणि शिक्षा हे क्षत्रियांचेच असतात, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ.
राजानो हि स्वधर्मेण श्रियमिच्छन्ति भूयसीम्। सर्वेषामेव वर्णानां त्राता राजा भवत्युत
राजे आपला धर्म पाळून मोठ्या संपत्तीची इच्छा करतात; आणि राजा सर्व जातींचा रक्षणकर्ता असतो.
परेण हि हतान्ब्रह्मन्वराहमहिषानहम्। न स्वयं हन्मि विप्रर्षे विक्रीणामि सदा त्वहम्
हे ब्राह्मण, मी स्वतः कधीही वराह किंवा म्हशी मारत नाही, इतरांकडून ते करवून घेतो; आणि मी त्यांची विक्रीही करत नाही, हे ऋषी.
न भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथाह्यहम्। सदोपवासी च तथा नक्तभोजी सदा द्विज
मी मांस खात नाही; ऋतूनुसार वागतो, नेहमी उपवास करतो आणि रात्रीच जेवतो, हे द्विज.
अशीलश्चापि पुरुषो भूत्वा भवति शीलवान्। प्राणिहिंसारतिश्चापि भवते धार्मिकः पुनः
दुष्ट माणूसही चांगला होऊ शकतो; जो प्राण्यांना त्रास देण्यात आनंद मानतो, तोही पुन्हा धर्मी होऊ शकतो.
व्यभिचाराननरेन्द्राणां धर्मः संकीर्यते महान्। अधर्मो वर्तते चापि संकीर्यन्ते ततः प्रजाः
राजे चुकीचे वागले तर धर्म फारच बिघडतो; अधर्म वाढतो आणि मग प्रजाही बिघडते.
भेरुण्डा वामनाः कुब्जाः स्थूलशीर्षास्तथैव च। क्लीबाश्चान्धाश्च बधिरा जायन्तेऽत्युच्चलोचनाः
बेरुंड, ठेंगणे, कुबड, मोठ्या डोक्याचे, नपुंसक, आंधळे, बहिरे आणि डोळे फारच बाहेर आलेले लोक जन्माला येतात.
पार्थिवानामधर्मत्वात्प्रजानामभवः सदा। स एष राजा जनकः प्रजा धर्मेण पश्यति
राजांच्या अधर्मामुळे प्रजेत नेहमी दोष निर्माण होतात; पण राजा जनक आपल्या प्रजेकडे धर्माने पाहतो.
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा। `पात्येष राजा जनकः पितृवद्द्विजसत्तम
हा राजा जनक सर्व प्रजेला, जी आपापल्या धर्मात निष्ठावान आहे, वडिलांसारखे जपत असतो, हे द्विजश्रेष्ठ.
येचैव मां प्रशंसन्ति येच निन्दन्ति मानवाः। सर्वान्सुपरिणीतेन कर्माणा तोषयाम्यहम्
जे लोक माझी स्तुती करतात आणि जे निंदा करतात, अशा सर्वांना मी चांगल्या कृतीने संतुष्ट करतो.
ये जीवन्ति स्वधर्मेण संयुञ्जन्ति च पार्थिवाः। न किंचिदुपजीवनति दान्ता उत्थानसीलिनः
जे आपला धर्म पाळतात आणि राजाशी जोडलेले असतात, ते दुसऱ्या कुठल्याही गोष्टीवर उपजीविका करत नाहीत; ते संयमी आणि मेहनती असतात.