एतस्मिन्नेव काले तु राजा सबलवाहनः। कुवलाश्वो नरपतिरन्वितो बलशालिनाम्
त्याच वेळी, कुबलाश्व नावाचा राजा, आपली सेना आणि वाहने घेऊन, बलाढ्य सैन्यासह निघाला.
सहस्रैरेकविंशत्या पुत्राणामरिमर्दनः। प्रायादुदङ्कसहितो धुन्धोस्तस्य वधाय वै
एकवीस हजार पुत्रांसह, शत्रूंचा संहार करणारा तो राजा, उदंकासोबत, धुंधूचा वध करण्यासाठी निघाला.
तमाविशत्ततो विष्णुर्भगवांस्तेजसा प्रभुः। उदङ्कस् नियोगेन लोकानां हितकाम्यया
मग भगवंत विष्णू, तेजाने उजळलेले, उदंकाच्या आज्ञेने, लोकांच्या कल्याणासाठी त्याच्यात प्रवेशले.
तस्मिन्प्रयाते दुर्धर्षे दिवि शब्दो महानभूत्। एष श्रीमान्नृपसुतो धुन्धुमारो भविष्यति
तो निघाला तेव्हा, हे दुर्धर्षा, आकाशात मोठा आवाज झाला—'हा तेजस्वी राजपुत्र धुंधूचा वध करील.'
दिव्यैश्च पुष्पैस्तं देवाः समन्तात्पर्यवाकिरन्। देवदुन्दुभयश्चापि नेदुः स्वयमनीरिताः
आणि देवांनी त्याच्यावर सर्व बाजूंनी दिव्य फुले उधळली, आणि देवदुंदुभी आपोआप वाजू लागल्या.
शीतश्च वायुः प्रववौ प्रयाणे तस्य धीमतः। विपांसुलां महीं कुर्वन्ववर्ष च सुरेश्वरः। `प्रदक्षिणाश्चाप्यभवन्वन्यास्तं समृगद्विजाः
त्या बुद्धिमान राजाच्या प्रस्थानावेळी, गार वारा वाहू लागला, पृथ्वीवरची धूळ शांत झाली, देवेंद्राने पाऊस पाडला, आणि वनातील पशुपक्ष्यांनी त्याची प्रदक्षिणा केली.
अन्तरिक्षे विमानानि देवतानां युधिष्ठिर। तत्रैव समदृश्यन्त धुन्धुर्यत्र महासुरः
युधिष्ठिरा, जिथे तो महाशूर धुंधू होता, तिथेच आकाशात देवतांची विमानं दिसू लागली.
कुवलाश्वस्य धुन्योश्च युद्धकौतूहलान्विताः। देवगन्धर्वसहिताः समवैक्षन्महर्षयः
कुबलाश्व आणि धुंधू यांच्या युद्धाची उत्सुकता असलेल्या, देव, गंधर्व आणि महर्षी तिथे एकत्र जमून ते दृश्य पाहू लागले.
नारायणेन कौरव्य तेजसाऽऽप्यायितस्तदा। स गतो नृपतिः क्षिप्रं पुत्रैस्तैः सर्वतो दिशम्
कौरवा, नारायणाच्या तेजाने भरलेला तो राजा, आपल्या सर्व पुत्रांसह वेगवेगळ्या दिशांना वेगाने गेला.
अर्णवं स्वानयामास कुवलाश्वो महीपतिः। `हितार्तं सर्वलोकानामुदङ्कस्य वशे स्थितः
सर्व लोकांच्या हितासाठी आणि उदंकाच्या मार्गदर्शनाखाली, राजा कुबलाश्वाने आपली सेना समुद्राकडे नेली.
कुवलाश्वस् पुत्रैश्च तस्मिन्वै वालुकार्णवे। सप्तभिर्दिवसैः स्वात्वा दृष्टो धुन्धुर्महाबलः
त्या वाळूच्या समुद्रात, कुबलाश्व आणि त्याचे पुत्र, सात दिवस खोदून, त्या महाबली धुंधूला पाहू शकले.
आसीद्धोरं वपुस्तस्य वालुकान्तर्हितं महत्। दीप्यमानं यथा सूर्यस्तेजसा भरतर्षभ
त्याचे भयंकर आणि विशाल रूप, वाळूत लपलेले, सूर्यासारख्या तेजाने प्रकट झाले, हे भरतराष्ट्रश्रेष्ठ.
ततो धुन्धुर्महाराज दिशमावृत्य पश्चिमाम्। सुप्तोऽभूद्राजशार्दूल कालानलसमद्युतिः
मग, राजन, धुंधूने पश्चिम दिशेकडे वळून तिथे झोप घेतली. त्याचा तेज काळाग्नीप्रमाणे प्रखर होता.
कुवलाश्वस्य पुत्रैस्तु सर्वतः परिवारितः। अभिद्रुतः शरैस्तीक्ष्णैर्गदाभिर्मुसलैरपि
कुवलाश्वाच्या पुत्रांनी त्याला सर्व बाजूंनी वेढले आणि तीक्ष्ण बाण, गदा, मुसळ याने त्याच्यावर हल्ला केला.
प्टसैः परिधैः प्रासैः खङ्गैश् विमलैः शितैः। सवध्यमानः संक्रुद्धः समुत्तस्थौ महाबलः
त्याच्यावर पटाश, परिघ, भाले आणि धारदार तलवारीने वार करण्यात आला. त्यामुळे तो बलवान राक्षस संतापून उठून उभा राहिला.
क्रुद्धश्चाभक्षयत्तेषां शस्त्राणि विविधानि च। आस्याद्वमन्पावकं स संवर्तकसमं तदा
रागाने त्याने त्यांच्या विविध शस्त्रांचा भक्षण केला आणि तोंडातून संहारकाळाच्या अग्नीप्रमाणे ज्वाला बाहेर टाकल्या.
तान्सर्वान्नृपतेः पुत्रानदहत्स्वेन तेजसा। मुखजेनाग्निना क्रुद्धो लोकानुद्वर्तयन्निव
तो संतापून आपल्या तेजाने, तोंडातून निघणाऱ्या आगीने, राजाच्या सर्व पुत्रांना जाळून टाकू लागला, जणू काही तो सगळ्या लोकांना उलथवून टाकतोय असे वाटले.
क्षणेन राजशार्दूल पुरेव कपिलः प्रभुः। सगरस्यात्मजान्क्रुद्धस्तदद्भुतमिवाभवत्
राजन, अगदी क्षणातच, जसा कपिलाने पूर्वी नगरीत सगराच्या मुलांना जाळले होते, तसा त्यानेही रागाने त्या मुलांना जाळून टाकले. हे एक अद्भुत घडले.
तेषु क्रोधाग्निदग्धेषु तदा भरतसत्तम। तं प्रबुद्धं महात्मानं कुम्भकर्णमिवापरम्। आससाद महातेजाः कुवलाश्वो महीपतिः
भरतश्रेष्ठ, त्या पुत्रांना रागाच्या ज्वाळेत जळताना पाहून, महाबली कुवलाश्व, जणू कुभकर्णासारखा जागा झाल्यासारखा, त्या धुंधूकडे गेला.
तस्य वारिमहाराज सुस्राव बहु देहतः। तत्तदापीयतेतेजो राज्ञा वारिमयं नृप
राजन, त्या राक्षसाच्या देहातून पुष्कळ पाणी वाहू लागले. ते पाणी त्या राजाच्या तेजाला शोषून घेत होते, पण राजाने ते सगळे पाणी प्यून टाकले.
योगी योगेन सृष्टं स समयित्वा च वारिणा। ब्रह्मास्त्रेण ततो राजा दैत्यंक्रूरपराक्रमम्। ददाह भरतश्रेष्ठ सर्वलोकभवाय वै
योगाने निर्माण केलेले पाणी वापरून, त्या योग्याने त्याला शांत केले. मग, भरतश्रेष्ठ, त्या राजाने ब्रह्मास्त्राने त्या भयंकर राक्षसाचा सर्व लोकांच्या भल्यासाठी संहार केला.
सोऽस्त्रेण दग्ध्वा राजर्षिः कुवलाश्वो महासुरम्। सुरशत्रुममित्रघ्नस्त्रैलोक्येश इवापरः
राजर्षी कुवलाश्वाने त्या ब्रह्मास्त्राने महा-असुराचा संहार केला आणि देवांचा शत्रू, शत्रूंचा नाश करणारा, तो जणू त्रैलोक्याचा दुसरा स्वामी झाला.
धुन्धोर्वधात्तदा राजा कुवलाश्वो महामनाः। धुन्धुमार इतिख्यातो नाम्ना समभवत्ततः
धुंधूच्या वधामुळे, उदार मनाचा राजा कुवलाश्व पुढे 'धुंधुमार' या नावाने प्रसिद्ध झाला.
प्रीतैश्च त्रेदशैः सर्वैर्महर्षिमसितैस्तदा। परं वृणीष्वत्युक्तः स प्राञ्जलिः प्रणतस्तदा। अतीव मुदितो राजन्निदंवचनमब्रवीत्
तेव्हा सर्व देव आणि काळ्या वस्त्रातील महर्षी आनंदाने म्हणाले, 'वर माग.' तेव्हा तो राजा हात जोडून, नम्रपणे, अत्यंत आनंदित होऊन म्हणाला—
दद्यां वित्तं द्विजाग्र्येभ्यः शत्रूणां चापि दुर्जयः। सख्यं च विष्णुना मे स्याद्भूतेष्वद्रोह एव च। धर्मे रतिश् सततं स्वर्गे वासस्तथाऽक्षयः
मी श्रेष्ठ ब्राह्मणांना धन द्यावे, शत्रूंनी मला कधीही जिंकू नये, विष्णूशी मैत्री असावी, सर्व प्राण्यांशी द्वेष नसावा, नेहमी धर्मातच आनंद मिळावा आणि स्वर्गात कायम वास्तव्य असावे.
तथाऽस्त्विति ततो देवैः प्रीतैरुक्तः स पार्थिवः। ऋषिभिश्च सगन्धर्वैरुदङ्केन च धीमता
मग देव, ऋषी, गंधर्व आणि बुद्धिमान उदंक यांनी आनंदाने त्या राजाला 'तसेच होवो' असे सांगितले.
संभाष्य चैनं विविधैराशीर्वादैस्ततो नृषम्। देवा महर्षयश्चापि स्वानि स्तानानि भेजिरे
नंतर विविध आशीर्वाद देऊन, देव आणि महर्षी आपापल्या स्थानावर परत गेले.
तस्य पुत्रास्त्रयः शिष्टा युधिष्ठिर तदाऽभवन्। दृढाश्वः कपिलाश्वश्च भद्राश्वश्चैव भारत
युधिष्ठिरा, त्या वेळी त्याचे तीन पुत्र वाचले—दृढाश्व, कपिलाश्व आणि भद्राश्व, हे भारत.
तेभ्यः परम्परा राजन्निक्ष्वाकूणां महात्मनाम्। [वंशस्य सुमहाभाग राज्ञाममिततेजसाम्]
राजा, त्यांच्यापासूनच महान आत्म्यांच्या इक्ष्वाकू वंशाचा, अमाप तेज असलेल्या राजांचा, तो गौरवशाली वंश पुढे गेला.
एवंसं निहतस्तेन कुवलाश्वेन सत्तम। धुन्धुर्नाम महादैत्यो मधुकैटभयोः सुतः
अशाप्रकारे, श्रेष्ठ कुवलाश्वाने मदु आणि कैटभ यांचा पुत्र असलेल्या धुंधू नावाच्या महादैत्याचा वध केला.