तपसा चिन्तयंश्चापि तं शिशुं नोपलक्षये। भूतं भव्यं भविष्यं च जानन्नपि नराधिप
मी तपाने त्या बालकाचा विचार केला, राजन, तरीही तो मला समजला नाही, जरी मी भूत, वर्तमान आणि भविष्य जाणतो.
अतसीपुष्पवर्णाभः श्रीवत्सकृतभूषणः। साक्षाल्लक्ष्म्या इवावास स तदा प्रतिभाति मे
तो अतसीच्या फुलासारखा वर्ण असलेला, श्रीवत्साचा अलंकार घातलेला, जणू लक्ष्मीच तिथे वसली आहे असे मला भासले.
ततो मामब्रवीद्बालः स पद्मनिभलोचनः। श्रीवत्सधारी द्युतिमान्वाक्यं श्रुतिसुखावहम्
मग तो बालक, कमळासारखे डोळे असलेला, श्रीवत्सधारी, तेजस्वी, मला मधुर आणि सुखद शब्द बोलला.
जानामि त्वां परिश्रान्तं तात विश्रामकाङ्क्षिणम्। मार्कण्डेय महासत्वं यावदिच्छसि भार्गव
मला माहीत आहे की तू थकला आहेस आणि विश्रांती हवी आहे, महात्मा मार्कंडेय, भृगुवंशीय, इथे हवे तितके राहा.
अभ्यन्तरं शरीरं मे प्रविश्य मुनिसत्तम। आस्खेह विहितो वासः प्रसादस्ते कृतो मया
माझ्या शरीरात प्रवेश कर, श्रेष्ठ मुनी, आणि इथेच निवास कर; मी तुला माझ्या कृपेने हा वर दिला आहे.
ततो बालेन तेनैव मुक्तस्यासीत्तदा मम। निर्वेदो जीविते दीर्घे मनुष्यत्वे च भारत
मग त्या बालकामुळे, भारत, मला दीर्घ आयुष्याची आणि माणसाच्या जन्माची सगळ्या कंटाळवाणी भावना नाहीशी झाली.
ततो बालेन तेनास्यं सहसा विवृतं कृतम्। तस्याहमवशो वक्रे दैवयोगात्प्रवेशितः
मग त्या मुलाने अचानक आपलं तोंड मोठं उघडलं आणि दैवाच्या योगानं मी काही करू न शकल्यामुळे त्याच्या वाकड्या तोंडात ओढला गेलो.
ततः प्रविष्टस्तत्कुक्षिं सहसा मनुजाधिप। सराष्ट्रनगराकीर्णां कृत्स्नां पश्यामि मेदिनीम्
मग मी त्याच्या पोटात एकदम गेलो आणि तिथे मला साऱ्या पृथ्वीवरच्या राज्यांनी आणि नगरांनी भरलेली संपूर्ण भूमी दिसली.
गङ्गां शतद्रुं सीतां च यमुनामथ कौशिकीम्। चर्मण्वतींवेत्रवतीं चन्द्रभागां सरस्वतीम्
मला गंगा, शतद्रू, सीता, यमुना आणि कौशिकी; तसेच चर्मण्वती, वेत्रवती, चंद्रभागा आणि सरस्वती या नद्या दिसल्या.
सिन्धुं चैव विपाशां च नदीं गोदावरीमपि। वस्वोकसारां नलिनीं नर्मदां चैव भारत
मला सिंधू आणि विपाशा या नद्या, तसेच गोदावरी, वस्वोकसारा, नलिनी आणि नर्मदा या नद्या देखील दिसल्या.
नदीं ताम्रां च वेणां च पुण्यतोयां शुभावहाम्। सुवेणां कृष्णवेणां च इरामां च महानदीम्
मला ताम्र आणि वेणा या पुण्य आणि शुभ पाण्याच्या नद्या, सुवेणा, कृष्णवेणा आणि मोठी इरामानदी दिसली.
वितस्तां च महाराज कावेरीं च महानदीम्। `तुङ्गभद्रां कृष्णवेणीं कमलां च महानदीम्'। शोणं च पुरुषव्याघ्र विशल्यां किंपुनामपि
मला वितस्ता, कावेरी ही मोठी नदी, तुंगभद्रा, कृष्णवेणी, कमला ही मोठी नदी, शोणा, विशाल्या आणि किंपुना या नद्या देखील दिसल्या.
एताश्चान्याश्च नद्योऽहं पृथिव्यां या नरोत्तम। परिक्रामन्प्रपश्यामि तस्य कुक्षौ महात्मनः
हे उत्तम पुरुषा, मी तिथे फिरताना पृथ्वीवर असलेल्या या आणि इतर अनेक नद्या त्या महात्म्याच्या पोटात पाहिल्या.
ततः समुद्रं पश्मामि यादोगणनिषेवितम्। रत्नाकरममित्रघ्न पयसोनिधिमुत्तमम्
मग मी समुद्र पाहिला, जो जलचरांनी भरलेला आहे, रत्नांचा खजिना आहे आणि पाण्याचा श्रेष्ठ साठा आहे.
ततः पश्यामि गगनं चन्द्रसूर्यविराजितम्। जाज्वल्यमानं तेजोभिः पावकार्कसमप्रभम्
मग मी आकाश पाहिलं, जे चंद्र आणि सूर्याने शोभून उठलं होतं, तेजाने झगमगत होतं आणि अग्नी-सूर्यासारखं चमकत होतं.
पश्यामि च महीं राजन्काननैरुपशोभिताम्। `सपर्वतवनद्वीपां निम्नगाशतसंकुलाम्
राजा, मी पृथ्वी पाहिली, जी जंगलांनी, पर्वतांनी आणि बेटांनी सजलेली होती आणि शेकडो नद्यांनी गजबजलेली होती.
यजन्ते हि ततो राजन्ब्राह्मणा बहुभिर्मखैः। क्षत्रियाश् प्रवर्तन्ते सर्ववर्णानुरञ्जनैः
तिथे, राजन, ब्राह्मण अनेक यज्ञ करतात आणि क्षत्रिय सर्व वर्णांना आनंद देणाऱ्या कृती करतात.
वैश्याः कृषिं यथान्यायं कारयन्ति नराधिप। शुश्रूषायां च निरता द्विजानां वृषलास्तथा
वैश्य योग्य रीतीने शेती करतात, राजाधिराजा, आणि शूद्र द्विजांची सेवा करण्यात मन लावतात.
ततः परिपतन्राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः। हिमवन्तं च पश्यामि हेमकूटं च पर्वतम्
मग त्या महात्म्याच्या पोटात फिरताना, राजन, मला हिमालय आणि सोन्याच्या शिखराचा हेमकूट पर्वत दिसला.
निषधं चापि पश्यामि श्वेतं च रजतान्वितम्। पश्यामि च महीपाल पर्वतं गन्धमादनम्
मला निषध आणि चांदीने झळकणारा श्वेत पर्वत, आणि भूमीचे रक्षण करणाऱ्या, गंधमादन पर्वतही दिसला.
मन्दरं मनुजव्याघ्र नीलं चापि महागिरिम्। पश्यामि च महाराज मेरु कनकपर्वतम्
मनुष्यसिंहा, मला मंदार आणि मोठा निळा पर्वत, आणि महराजा, सोन्याचा मेरू पर्वत देखील दिसला.
महेन्द्रं चैव पश्यामि विन्ध्यं च गिरिमुत्तमम्। मलयं चापि पश्यामि पारियात्रं च पर्वतम्
मला महेंद्र आणि श्रेष्ठ विंध्य, तसेच मलय आणि पारियात्र पर्वतही दिसले.
एते चान्ये च बहवो यावन्तः पृथिवीधराः। तस्योदरे मया दृष्टाः सर्वे रत्नविभूषिताः
हे आणि असे आणखी कितीतरी पृथ्वीला आधार देणारे, रत्नांनी सजलेले सर्व पर्वत मी त्याच्या पोटात पाहिले.
सिंहान्व्याघ्रान्वराहांश्च पश्यामि मनुजाधिप। पृथिव्यां यानि चान्यानि सत्त्वानि जगतीपते। तानि सर्वाण्यहं तत्र पश्यन्पर्यचरं तदा
मनुष्याधिपती, मला सिंह, वाघ, रानडुक्कर आणि पृथ्वीवर असलेली इतर सर्व सजीव प्राणी दिसले; ती सर्व पाहत मी तिथे फिरत होतो.
कुक्षौ तस् नरव्याघ्र प्रविष्टः संचरन्दिशः। शक्रादींश्चापि पश्यामि कृत्स्नान्देवगणानहम्
अरे नरांमध्ये वाघासारख्या, मी त्या महात्म्याच्या पोटात शिरलो आणि सर्व दिशांना भटकत होतो; इंद्रासह सर्व देवतांचंही मला दर्शन झालं.
साध्यान्रुद्रांस्तथाऽऽदित्यान्गुह्यकान्पितरस्तथा। सर्पान्नागान्सुपर्णांश्च वसूनप्यश्विनावपि
साध्य, रुद्र, आदित्य, गुह्यक, पितर, सर्प, नाग, सुपर्ण, वसु आणि अश्विनी कुमार — हे सगळेही मला दिसले.
गन्धर्वाप्सरसो यक्षानृषींश्चैव महीपते। दैत्यदानवसङ्घांश्च नागांश्च मनुजाधिप
गंधर्व, अप्सरा, यक्ष आणि ऋषी, राजन, तसेच दैत्य, दानव आणि नाग यांच्या संख्याही मी पाहिल्या.
सिंहिकातनयांश्चापि ये चान्ये सुरशत्रवः। यच्च किंचिन्मया लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम्
सिंहिकेचे पुत्र आणि इतर देवांचे शत्रू, तसेच या जगात मी जे काही स्थावर-जंगम पाहिलं आहे, ते सगळं मला दिसलं.
सर्वं पश्याम्यहं राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः। त्वरमाणः फलाहारः कृत्स्नं जगदिदं विभो
राजन, त्या महात्म्याच्या पोटात, जो फळ खाण्यासाठी घाई करतो, त्या सर्व जगाचं दर्शन मला झालं.
अन्तःशरीरे तस्याहं वर्षाणामधिकं शतम्। न च पश्यामि यस्याहं देहस्यान्तं कदाचन
त्याच्या शरीरात मी शंभर वर्षांपेक्षा जास्त काळ राहिलो, पण त्या शरीराचा शेवट मला कधीच दिसला नाही.