उदकान्तमुपानीय मत्स्यं वैवस्वतो मनुः। अलिञ्जरे प्राक्षिपत्तं चन्द्रांशुसदृशप्रभम्
मनू वैवस्वताने त्या माशाला पाण्याच्या काठीवर नेलं आणि चंद्राच्या किरणांसारखा तेजस्वी असलेला तो मासा एका भांड्यात ठेवला.
स तत्र ववृधे राजन्मत्स्यः परमसत्कृतः। पुत्रवत्स्वीकरोत्तस्मै मनुर्भावं विशेषतः
राजा, तिथे तो मासा मनापासून काळजी घेतल्यामुळे मोठा झाला; मनूने त्याच्यावर आपल्या मुलासारखं विशेष प्रेम केलं.
अथ कालेन महता स मत्स्यः सुमहानभूत्। अलिञ्जरजले चैव नासौ समभवत्किल
खूप काळ गेला आणि तो मासा फार मोठा झाला. आता तो माठातल्या पाण्यात राहू शकत नव्हता.
अथ मत्स्यो मनुं दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत। भगवन्साधु मेऽद्यान्यत्स्थानं संप्रतिपादय
मग त्या माशाने पुन्हा मनूंकडे पाहून सांगितले, "भगवंत, आज मला दुसरे कुठे तरी जागा द्या."
उद्धृत्यालिञ्जरात्तस्मात्ततः स भगवान्मनुः। तं मत्स्यमनयद्वापीं महतीं स मनुस्तदा
मग त्या मनूंनी माठातून तो मासा काढला आणि मोठ्या तळ्यात नेऊन सोडला.
तत्रतं प्राक्षिपच्चापि मनुः परपुरंजय। अथावर्धत मत्स्यः स पुनर्वर्षगणान्बहून्
मनूंनी त्या तळ्यात मासा सोडला. तिथेही तो मासा अनेक वर्षे वाढतच राहिला.
द्वियोजनायता वापी विस्तृताचापि योजनम्। तस्यां नासौ समभवन्मत्स्यो राजीवलोचन
ती तळी दोन योजन लांब आणि एक योजन रुंद होती, पण राजीवनेत्रा, तिथेही तो मासा मावत नव्हता.
विचेष्टितुं च कौन्तेय मत्स्यो वाप्यां विशांपते। मनुं मत्स्यस्ततो दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत
कौन्तेय, त्या तळ्यात मास्याला हलता येईना. मग त्याने पुन्हा मनूंकडे पाहून बोलायला सुरुवात केली.
नय मां भगवन्साधो समुद्रमहिषीं प्रियाम्। गङ्गां नांत्रापि शक्तोस्मि वस्तुं मतिमतांवर
"भगवंत, मला माझ्या प्रिय समुद्रराणीपाशी घेऊन चला. बुद्धिमंतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, मला गंगेतही राहता येत नाही."
निदेशे हि मया तुभ्यं स्थातव्यमनसूयता। वृद्धिर्हि परमा प्राप्ता त्वत्कृते हि मयाऽनघ
"तुम्ही जिथे सांगाल तिथे मी मनापासून राहीन. तुमच्यामुळेच मला इतकी वाढ मिळाली आहे, पापरहित मनू."
एवमुक्तो मनुर्मत्स्यमनयद्भगवान्वशी। नदीं गङ्गां तत्रचैनं स्वयं प्राक्षिपदेव च
मग त्या संयमी मनूंनी मासा उचलून गंगेत नेला आणि स्वतःच तिथे सोडला.
स तत्र ववृधे मत्स्यः कंचित्रालमरिंदम। गतः पुनर्मनुं दृष्ट्वा मत्स्यो वचनमब्रवीत्
शत्रूंना जिंकणाऱ्या, तिथे काही काळ मासा वाढत राहिला. पण पुन्हा मनूंना पाहून त्याने बोलायला सुरुवात केली.
गङ्गायां हि न शक्नोमि बृहत्त्वाच्चेष्टितुं प्रभो। समुद्रं नय मामाशु प्रसीद भगवन्निति
"प्रभो, गंगेत मी मोठा झाल्यामुळे हलू शकत नाही. कृपा करून मला लवकर समुद्रात घेऊन चला, भगवंत."
उद्धृत्य गङ्गासलिलात्ततो मत्स्यं मनुः स्वयम्। समुद्रमनयत्पार्त तत्रचैनमवासृजत्
मग मनूंनी स्वतः गंगेच्या पाण्यातून मासा काढला आणि पार्था, त्याला समुद्रात नेऊन सोडले.
सुमहानपि मत्स्यस्तु स मनोर्नयतस्तदा। आसीद्यथेष्टहार्यश्च स्पर्शगन्धसुखश्च वै
तो मासा खूप मोठा असला तरी मनूंनी त्याला समुद्रात नेले तेव्हा तो हवे तसे हलका, स्पर्शाला आणि वासाला सुखद झाला.
यदा समुद्रे प्रक्षिप्तः स मत्स्यो ननुना तदा। तत एनमिदं वाक्यं स्मयमान इवाब्रवीत्
मनूंनी मासा समुद्रात सोडला तेव्हा तो जणू हसतच म्हणाला—
भगवन्हि कृता रक्षा त्वया सर्वा विशेषतः। प्राप्तकालं तु यत्कार्यं त्वया तच्छ्रूयतां मम
"भगवंत, तुम्ही माझी सर्व प्रकारे रक्षा केलीत. आता जे करायचे आहे ते ऐका, कारण त्याची वेळ आली आहे."
अचिराद्भगवन्बौममिदं स्थावरजङ्गमम्। सर्वमेव महाभाग प्रलयं वै गमिष्यति
"लवकरच, भाग्यवान, पृथ्वीवरील सर्व स्थावर आणि जंगम गोष्टींचा विनाश होणार आहे."
संप्रक्षालनकालोऽयंलोकानां समुपस्थितः। तस्मात्त्वां बोधयाम्यद्ययत्ते हितमनुत्तमम्
"संपूर्ण जगाचा प्रलयाचा काळ जवळ आला आहे. म्हणूनच, आज मी तुझ्या सर्वोच्च हितासाठी तुला सांगतो."
त्रसानां स्तावराणां च यच्चेङ्गं यच्च नेङ्गति। तस्य सर्वस् संप्राप्तः कालः परमदारुणः
"जे काही हलते आणि जे काही हलत नाही, त्या सर्वांसाठी फार भयंकर काळ आला आहे."
नौश्च कारयितव्या ते दृढा युक्तवटारका। तत्र सप्तर्षिभिः सार्धमारुहेथा महामुने
तू एक मजबूत होडी बांध, घट्ट दोरांनी नीट बांधलेली. मग त्या होडीत सप्तर्षींसह बस, हे महर्षे.
बीजानि चैव सर्वाणि यथोक्तानि मया पुरा। तस्यामारोहयेर्नावि सुसंगुप्तानि भागशः
माझ्या आधी सांगितलेल्या सर्व बियाण्यांना, नीट विभागून आणि सुरक्षित ठेवून, त्या होडीत ठेव.
नौस्थश्च मां प्रतीक्षेथास्ततो मुनिजनप्रिय। आगमिष्याम्यहं शृङ्गी विज्ञेयस्तेन तापस
मग तू त्या होडीत माझी वाट पाहा, हे ऋषिमित्रा. मी शृंग असलेल्या रूपात येईन, आणि तू मला ओळखशील, हे तपस्व्या.
एवमेतत्त्वया कार्यमापृष्टोसि व्रजाम्यहम्। ता न शक्या महत्यो वै आपस्तर्तुं मया विना। नातिशङ्क्यमिदं चापि वचनं मे त्वया विभो
हेच तुला करायचं आहे; तू विचारल्यावर मी आता निघतो. माझ्याशिवाय या मोठ्या पाण्याचा प्रवास शक्य नाही. माझ्या या शब्दावर तू शंका करू नकोस, हे प्रभो.
एवं करिष्य इति तं स मत्स्यं प्रत्यभाषत। जग्मतुश्च यथाकाममनुज्ञाप्य परस्परम्
"असंच करीन," असं मनूने त्या मत्स्याला उत्तर दिलं. मग दोघांनी एकमेकांची परवानगी घेऊन, आपापल्या मार्गाने गेले.
ततो मनुर्महाराज यथोक्तं मत्स्यकेन ह। बीजान्यादाय सर्वाणि सागरं पुप्लुवे तदा। नौकया शुभयावीर महोर्मिणमरिंदम
मग मनूने, मत्स्याने सांगितल्याप्रमाणे, सर्व बियाणं घेतली आणि सुंदर होडीत बसून, मोठ्या लाटांत समुद्रात प्रवास सुरू केला.
चिन्तयामास च मनुस्तं मत्स्यं पृथिवीपते। सच तच्चिन्तितं ज्ञात्वा मत्स्यः परपुरंजय। शृङ्गी तत्राजगागाशु तदा भरतसत्तम
मनूने त्या मत्स्याचा विचार केला, हे पृथ्वीपती. मनूच्या मनातील विचार जाणून, शृंग असलेला मत्स्य तिथे लगेच आला, हे भरतश्रेष्ठ.
तं दृष्ट्वा मनुजव्याघ्र मनुर्मत्स्यं जलार्णवे। शृङ्गिणं तं यथोक्तेन रूपेणाद्रिमिवोच्छ्रितम्
पाण्यात त्या मत्स्याला बघून, मनूने त्याचं शृंग असलेलं, सांगितल्याप्रमाणेच, डोंगरासारखं उंच रूप पाहिलं.
वटारकमयं पाशमथ मत्स्यस्य मूर्धनि। मनुर्मनुजशार्दूल तस् शृङ्गे न्यवेशयत्
मग मनूने, मनुष्यांत वाघासारखा, घट्ट दोराचा फास त्या मत्स्याच्या शृंगावर बांधला.
संयतस्तेन पाशेन मत्स्यः परपुरंजय। वेगेन महता नावं प्राकर्षल्लवणाम्भसि
त्या दोराने बांधलेला मत्स्य, मोठ्या वेगाने, समुद्रातील खारट पाण्यातून होडी ओढू लागला.