न ग्राम्यधर्मेषु रतिस्तवास्ति कामान्न किंचित्कुरुषे नरेन्द्र। न चार्तलोभात्प्रजहासि धर्मं तस्मात्प्रभावादसि धर्मराजः
"राजा, तुला सांसारिक गोष्टींमध्ये रस नाही, ना तू इच्छांच्या मागे धावतोस. ना कधी दुःख किंवा लोभामुळे धर्म सोडतोस. म्हणूनच या सामर्थ्यामुळे तू धर्मराज आहेस."
दानं च सत्यं च तपश्च राजन् क्षमा च शान्तिश्च दमो धृतिश्च। अवाप्य राष्ट्राणि वसूनि भोगा- नेषा परा पार्थ सदा रतिस्ते
"दान, सत्य, तप, क्षमा, शांतता, संयम आणि स्थैर्य—राज्य, संपत्ती आणि भोग मिळवूनही, पार्था, तुझा खरा आनंद नेहमी याच गोष्टींमध्ये असतो."
हृतं च देशं कुरुजाङ्गलानां कृष्णां सभायामशां च पश्यन्। अपेतधर्मव्यवहारवृत्तं सहेत तत्पाण्डव कस्त्वदन्यः
कुरुजांगल देश हिरावला, सभेत कृष्णेचा अपमान झाला आणि धर्मन्यायाचा नाश होत असताना, हे पांडवा, हे सगळं पाहून सहन कोण करू शकेल तुझ्याशिवाय?
असंशयं सर्वसमृद्धकामः क्षिप्रं प्रजाः पालयितासि सम्यक्। अद्यैव तन्निग्रहणं कुरूणां यदि प्रतिज्ञा भवतः समाप्ता
काही शंका नाही, लवकरच सर्व सुखसमृद्धीने तू प्रजेला उत्तम प्रकारे राज्य करशील; जर तुझी प्रतिज्ञा पूर्ण झाली, तर आजच कुरूंचा पराभव कर.
प्रोवाच कृष्णामपि याज्ञसेनीं दशार्हभर्ता सहितः सुहृद्भिः। कदिष्ट्या समग्राऽसि धनंजयेन समागतेत्येवमुवाच कृष्णः
दशार्हांचा स्वामी कृष्ण आपल्या मित्रांसह याज्ञसेनी द्रौपदीला म्हणाला, 'तू धनंजयासोबत पुन्हा एकत्र आली आहेस, हे नशीबामुळेच घडलं.'
कृष्णे धनुर्वेदरतिप्रदाना- स्तवात्मजास्ते शिशवः शुशीलाः। सद्भिः सदैवाचरितं समाधिं चरन्ति पुत्रास्तव याज्ञसेनि
कृष्णाने धनुर्विद्येची आवड तुझ्या मुलांना दिल्यामुळे, याज्ञसेनी, तुझे पुत्र सद्गुणी आहेत आणि नेहमी चांगल्या वर्तनात मग्न राहतात, तसेच सत्पुरुषांप्रमाणे एकाग्रता साधतात.
राज्ये नियुक्तैश्च निमन्त्र्यमाणाः पित्रा च कृष्णे तव सोदरैश्च। न यज्ञसेनस्य न मातुलानां गृहेषु बाला रतिमाप्नुवन्ति
कृष्णे, जेव्हा तुझे पुत्र राज्यात नेमलेल्या लोकांकडून, वडिलांकडून किंवा तुझ्या भावांकडून बोलावले जातात, तेव्हा त्यांना याज्ञसेनाच्या किंवा मामा लोकांच्या घरी काहीही आकर्षण वाटत नाही.
आनर्तमेवाभिमुखाः शिवेन गत्वाधनुर्वेदरतिप्रधानाः। तवात्मजा वृष्णिपुरं प्रविश्य न दैवतेभ्यः स्पृहयन्ति कृष्णे
शुभेच्छेसह आनर्त देशाकडे वळून, तुझे धनुर्विद्येवर प्रेम करणारे पुत्र वृष्णींच्या नगरीत प्रवेश करतात, कृष्णे, आणि त्यांना देवांची इच्छा उरत नाही.
यथा त्वमेवार्हसि तेषु वृत्तं प्रयोक्तुमार्या च यथैव कुन्ती। तेष्वप्रमादेन तथा करोति तथैव भूयश्च तथा सुभद्रा
जशी तू आणि पुण्यवती कुंती तुझ्या मुलांशी योग्य वागणूक ठेवता, तशीच सुभद्राही नेहमी काळजीपूर्वक आणि तशीच वागते.
यथाऽनिरुद्धस्य यथाऽभिमन्यो- र्यथा सुनीथस्य यथैव भानोः। तथा विनेता च गतिश्च कृष्णे तवात्मजानामपि रौक्मिणेयः
अनिरुद्ध, अभिमन्यू, सुनिथ आणि भानू यांचा मार्गदर्शक जसा रुक्मिणीपुत्र आहे, तसाच तो कृष्णे, तुझ्या मुलांचाही मार्गदर्शक आणि नेता आहे.
गदासिचर्मग्रहणेषु शूरा- नस्त्रेषु शिक्षासु रथाश्वयाने। सम्यग्विनेता विनयेदतन्द्री- स्तांश्चाभिमन्युं च सदा कुमारान्
गदा, तलवार, ढाल हाताळण्यात, शस्त्रविद्येच्या शिक्षणात, तसेच रथ व घोड्यांची चाल शिकवण्यात तो नेहमीच तळमळीने तुझ्या कुमारांना आणि अभिमन्युला योग्यरीत्या शिकवतो.
स चापि सम्यक्प्रणिधाय शिक्षां शस्त्राणइ चैषां विधिवत्प्रदाय। तवात्मजानां च तथाऽभिमन्योः पराक्रमैस्तुष्यति रौक्मिणेयः
रुक्मिणीपुत्र त्यांच्या शिक्षणावर नीट लक्ष देतो, शस्त्रविद्या नीट शिकवतो आणि तुझ्या मुलांच्या व अभिमन्युल्या शौर्यावर आनंदित होतो.
यथा विहारं प्रसमीक्षमाणाः प्रयान्ति पुत्रास्तव याज्ञसेनि। एकैकमेषामनुयान्ति यत्र रथाश्च यानानि च दन्तिनश्च
याज्ञसेनी, तुझे पुत्र ज्या वेळी खेळायला बाहेर पडतात, तेव्हा प्रत्येक जिथे जातो तिथे त्याच्या मागे रथ, वाहनं आणि हत्ती जातात.
अथाब्रवीद्धर्मराजं तु कृष्णो दशार्हयोधाः कुकुरान्धकाश्च। एते निदेशं तव पालयन्त- स्तिष्ठन्तु यत्रेच्छसि तत्र राजन्
त्यावर कृष्णाने धर्मराजाला सांगितले, 'दशार्ह, कुकर आणि अंधक योद्धे तुझ्या आज्ञेप्रमाणे जिथे तू सांगशील तिथे राहू देत, राजन.'
आवर्ततां कार्मुकवेगवाता हलायुधप्रग्रणा मधूनाम्। सेना तवार्थेषु नरेन्द्र यत्ता ससादिपत्त्यश्वरथा सनागा
राजन, तुझ्या कार्यासाठी धनुष्याच्या वेगासारखे वारे आणि हलायुधधारी मधूंची सेना, त्यांचे सेनापती, पायदळ, घोडदळ, रथ आणि हत्ती तयार राहू देत.
प्रस्थाप्यतां पाण्डव धार्तराष्ट्रः सुयोधनः पापकृतां वरिष्ठः। स सानुबन्धः ससुहद्गणश्च भौमस्य सौबाधिपतेश्च मार्गम्
पांडवा, दुष्टांमध्ये श्रेष्ठ असलेला धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन, त्याचे अनुयायी आणि मित्रांसह, सौभराजाच्या आणि पृथ्वीच्या राजाच्या मार्गावर पाठव.
कामं तथा तिष्ठ नरेन्द्र तस्मि- न्यथा कृतस्ते समयः सभायाम्। दाशार्हयोधैस्तु हतारियोधं प्रतीक्षतां नागपुरं प्रभग्नम्
राजन, सभेत जसा करार झाला तसा, तू जिथे हवे तिथे राहा; दशार्ह योद्ध्यांनी शत्रूंच्या सैन्याचा पराभव करून नागपुरीच्या उद्ध्वस्त अवस्थेची वाट पाहू दे.
व्यपेतमन्युर्व्यपनीतपाप्मा विहृत् यत्रेच्छसि तत्र कामम्। ततः समृद्धिप्रभवं विशोकः प्रपत्स्यसे नागपुरं सराष्ट्रम्
क्रोध आणि पाप दूर करून, जिथे हवे तिथे आनंदाने वावर; त्यानंतर समृद्धीने आणि दुःखरहित होऊन, तू नागपुरी आणि सौराष्ट्र प्रदेश गाठशील.
ततस्तदाज्ञाय मतं महात्मा यथावदुक्तं पुरुषोत्तमेन। प्रशस्य विप्रेक्ष्य च धर्मराजः कृताञ्जलिः केशवमित्युवाच
मग, महात्म्याने सांगितलेले हे मत योग्य प्रकारे समजून, धर्मराजाने त्याचे कौतुक केले, विचार केला आणि हात जोडून केशवाला म्हणाला.
असंशयं केशव पाण्डवानां भवान्गतिस्त्वच्छरणा हि पार्थाः। कालोदये तच्च ततश्च भूयः कर्ता भवान्कर्म न संशयोस्ति
केशवा, यात शंका नाही की पांडवांसाठी तूच आश्रय आहेस; पृथेचे पुत्र तुझ्या चरणी शरण गेले आहेत. काळाच्या उदयापासून आणि त्यानंतरही, सर्व कर्मांचा कर्ता तूच आहेस—यात काहीच शंका नाही.
यथाप्रतिज्ञं विहृतश्च कालः सर्वाः समा द्वादश निर्जनेषु। अज्ञातचर्यां विधिवत्समाप्य भवद्गताः केशव पाण्डवेयाः
जशी प्रतिज्ञा केली होती, तशी बारा वर्षं एकांतात पूर्णपणे घालवली आहेत; आणि अज्ञातवासाचं एक वर्षही नीट पार पाडून, पांडव तुझ्याकडे आले आहेत, केशवा.
एषैव बुद्धिर्जुषतां सदा त्वां सत्ये स्थिताः केशव पाण्डवेयाः। सदानधर्माः सजलाः सदाराः सबान्धवास्त्वच्छरणा हि पार्थाः
हीच त्यांची नेहमीची ठाम भावना तुला आवडते, केशवा. पांडव नेहमी सत्यावर ठाम राहतात, नेहमी धर्मशील, दानशूर, आपल्या पत्नी आणि नातेवाईकांसोबत असतात, आणि त्यांनी तुझ्या चरणी आश्रय घेतला आहे.
तथा वदतिवार्ष्णेये धर्मराजे च भारत। अथ पश्चात्तपोवृद्धो बहुवर्षसहस्रधृक्। प्रत्यदृश्यत धर्मात्मा मार्कण्डेयो महातपाः
वृष्णिकुमार आणि धर्मराज असे बोलत असताना, भारता, हजारो वर्षं तप केलेला, धर्मपरायण आणि महान तपस्वी मार्कंडेय तिथे प्रकट झाला.
अजरश्चामरंश्चैव रूपौदार्यगुणान्वितः। व्यदृश्यत तथा युक्तो यथा स्यात्पञ्चविंशकः
तो कधीही वृद्ध न होणारा, सुंदर, उदार आणि गुणी, असा दिसत होता की जणू पंचवीस वर्षांचा तरुण आहे.
तमागतमृषिं वृद्धं बहुवर्षसहस्रिणम्। उपातिष्ठन्त ते सर्वेपाण्डवाः सहयादवाः
तो हजारो वर्षांचा वृद्ध ऋषी आला तेव्हा, सर्व पांडव आणि यादव त्याची सेवा करू लागले.
तमर्चितं सुविश्वस्तमासीनमृषिसत्तमम्। ब्राह्मणानां मतेनाह पाण्डवानां च केशवः
तो श्रेष्ठ ऋषी, सन्मानित आणि विश्वासू, बसला असताना, ब्राह्मण आणि पांडव यांच्या संमतीने केशवाने बोलायला सुरुवात केली.
शुश्रूपवः पाण्डवास्ते ब्राह्मणाश्च समागताः। द्रौपदी सत्यभामा च तथाऽहंपरमं वचः
पांडव, जमलेले ब्राह्मण, द्रौपदी, सत्यभामा आणि मी स्वतः, सर्वजण त्या श्रेष्ठ वचनांना लक्षपूर्वक ऐकत होतो.
पुरावृत्ताः कथाः पुण्याः सदाचारान्सनातनान्। राज्ञांस्त्रीणामृषीणां च मार्कणअडेय प्रचक्ष्व नः
मार्कंडेय, राजे, स्त्रिया आणि ऋषी यांच्या प्राचीन आणि पुण्यवान कथा, ज्या नेहमी चांगल्या आचाराचे पालन करतात, त्या आम्हाला सांग.
तेषु तत्रोपविष्टेषु देवर्षिरपि नारदः। आजगाम विशुद्धात्मा पाण्डवानवलोककः
ते सर्व जण तिथे बसले असताना, पवित्र अंतःकरणाचा आणि पांडवांचा पाहुणचार करणारा दिव्य ऋषी नारदही तेथे आला.
तमप्यथ महात्मानं सर्वे ते पुरुषर्षभाः। पाद्यार्ध्याभ्यां यथान्यायमुपतस्थुर्मनीषिणः
त्या महान आत्म्याचे सर्व श्रेष्ठ पुरुषांनी पाय धुण्याचे पाणी आणि आदरपूर्वक स्वागत केले, आणि योग्य सन्मान दिला.