पुण्यकृद्भिर्महासत्वैस्तापसैः सह पाण्डवाः। तत्सर्वं भरतश्रेष्ठ समूहुर्योगमुत्तमम्
महान तपस्वी आणि पुण्यवान ऋषींसोबत, हे पांडव, भरतवंशातील श्रेष्ठ, सर्वांनी मिळून श्रेष्ठ योग साधना केली.
तमिस्राभ्युदये तस्मिन्धौम्येन सह पाण्डवाः। सूतैः पौरोगवैः साकं काम्यकं प्रययुर्वनम्
रात्रीच्या अंधारात, धौम्य ऋषी, रथचालक आणि पुरोहितांसह पांडव काम्यक वनाकडे निघाले.
काम्यकं प्राप्य कौरव्य युधिष्ठिरपुरोगमाः। कृतातिथ्या मुनिगणैर्निषेदुः सह कृष्णया
कौरव, युधिष्ठिर पुढे असताना, पांडव काम्यक वनात पोहोचले. तिथे ऋषींच्या समूहांनी त्यांचे स्वागत केले आणि कृष्णेसह ते बसले.
ततस्तान्परिविश्वस्तान्वसतः पाण्डुनन्दनान्। ब्राह्मणा बहवस्तत्र समन्तात्पर्यवारयन्
ते पांडुपुत्र तिथे निर्धास्तपणे राहत असताना, अनेक ब्राह्मण सर्व बाजूंनी त्यांच्याभोवती गोळा झाले.
अथाब्रवीद्द्विजः कश्चिदर्जुनस्य प्रियः सखा। स एष्यति महाबाहुर्वशी शौरिरुदारधीः
तेव्हा अर्जुनाचा प्रिय मित्र असलेल्या एका ब्राह्मणाने सांगितले, "तो बलवान, उदार मनाचा वसुदेव लवकरच इथे येईल."
विदिता हि हरेर्यूयमिहायाताः कुरूद्वहाः। सदा हि दर्शनाकाङ्क्षी श्रेयोन्वेषी च वो हरिः
हे कुरुवंशातील श्रेष्ठांनो, हरिला तुम्ही परिचित आहात आणि इथे आलात. हरि नेहमीच तुमची भेट घ्यायला आणि तुमच्या कल्याणासाठी इच्छुक असतो.
बहुवत्सरजीवी च मार्कण्डेयो महातपाः। स्वाध्यायतपसा युक्तः क्षिप्रं युष्मान्समेष्यति
अनेक वर्षे जगलेला, मोठ्या तपश्चर्येने युक्त आणि वेदाध्ययनात मग्न असलेला मार्कंडेय ऋषी लवकरच तुमच्याकडे येईल.
तथैव ब्रुवतस्तस्य प्रत्यदृश्यत केशवः। शैब्यसुग्रीवयुक्तेन रथेन रथिनारः
तो ब्राह्मण असे बोलत असतानाच, केशव शैब्य आणि सुग्रीव यांच्यासह रथावरून प्रकट झाला.
मघवानिव पौलोम्या सहितः सत्यभामया। उपायाद्देवकीपुत्रो दिदृक्षुः कुरुसत्तमान्
जसा इंद्र पौलोमीसह येतो, तसा देवकीपुत्र सत्यभामेसह, कुरुवंशातील श्रेष्ठांची भेट घेण्यासाठी आला.
अवतीर्य रथात्कृष्णो धर्मराजं यथाविधि। ववन्दे मुदितो धीमान्भीमं च बलिनां वरम्
कृष्णाने रथातून उतरून, आनंदाने आणि शहाणपणाने धर्मराज युधिष्ठिर आणि बलवान भीम यांना योग्य रीतीने वंदन केले.
पूजयामास धौम्यं च यमाभ्यामभिवादितः। परिष्वज्यमहाभागां द्रौपदीं पर्यसान्त्वयत्
त्याने धौम्याचे पूजन केले, यमांना अभिवादन स्वीकारले आणि महाभागा द्रौपदीला जवळ घेऊन तिचे सांत्वन केले.
स दृष्ट्वा फल्गुनं वीरं चिरस्य प्रियमागतम्। पर्यष्वजत दाशार्हः पुनः पुनररिंदमः
फाल्गुन म्हणजे अर्जुन, हा वीर आणि प्रिय मित्र दीर्घ काळानंतर परत आला हे पाहून, दाशार्हाने त्याला पुन्हा पुन्हा मिठी मारली.
तथैव सत्यभामाऽपि द्रौपदीं परिषस्वजे। पाण्डवानां प्रियं भार्यां कृष्णस्य महिषी प्रिया
त्याचप्रमाणे, कृष्णाची प्रिय राणी सत्यभामाने पांडवांची प्रिय पत्नी द्रौपदीला मिठी मारली.
ततस्ते पाण्डवाः सर्वेसभार्याः सपुरोहिताः। आनर्चुः पुण्डरीकाक्षं परिवव्रुश्च सर्वशः
मग सर्व पांडवांनी, त्यांच्या पत्नींसह आणि पुरोहितांसह, कमळासारख्या डोळ्यांच्या कृष्णाची पूजा केली आणि त्याला सर्व बाजूंनी वेढले.
कृष्णस्तु पार्थेन समेत्य विद्वान् धनंजयेनासुरमर्दनेन। बभौ यथा भूतपतिर्महात्मा समेत्य साक्षाद्भगवान्गुहेन
कृष्ण आणि अर्जुन, हा विद्वान आणि शत्रूंचा संहार करणारा धनंजय, एकत्र आले तेव्हा, जणू सर्व प्राण्यांचा स्वामी गुहेशी भेटतो तसा तेजस्वी दिसत होता.
ततः समस्तानि किरीटमाली वनेषु वृत्तानि गदाग्रजाय। उक्त्वा यथावत्पुनरन्वपृच्छ- त्तस्मिन्सुभद्रां च तथाऽभिमन्युम्
नंतर मुकुटधारी भीमाला जंगलात घडलेली सर्व हकीकत सांगून, त्याने पुन्हा एकदा सुभद्रा आणि अभिमन्यू यांची विचारपूस केली.
धौम्यं च कृष्णां च युधिष्ठिरं च यमौ च भीमं च दशार्हसिंहः। उवाच दिष्ट्या भवतां शिवेन प्राप्तः किरीटी मुदितः कृतास्त्रः
दशार्हांचा सिंह असलेल्या कृष्णाने धौम्य, कृष्णा, युधिष्ठिर, यम, भीम यांना सांगितले, "सुदैवाने मुकुटधारी तुमच्याकडे परत आला, आनंदी आणि अस्त्रविद्येत पारंगत."
स पूजयित्वा मधुहा यथाव- त्पार्थांश्च कृष्णां च पुरोहितं च। उवाच राजानमभिप्रशंसन् युधिष्ठिरं तेन सहोपविश्य
मधुसूदनाने पांडव, कृष्णा आणि पुरोहित यांना योग्य रीतीने सन्मान दिला आणि राजाची स्तुती करून युधिष्ठिरासोबत बसला.
धर्मः परः पाण्डव राज्यलाभा- त्तस्यादिमाहुस्तप एव राजन्। सत्यार्जवाभ्यां चरता स्वधर्मं जितस्त्वयाऽचं परश्च लोकः
"पांडवा, धर्म हा राज्यप्राप्तीपेक्षा श्रेष्ठ आहे. त्याचा आरंभ तपातून होतो असे म्हणतात. सत्य आणि प्रामाणिकपणाने, स्वतःचा धर्म पाळून, तू या लोकांनाही आणि परलोकांनाही जिंकले आहेस."
अधीतमग्रे चरता व्रतानि सम्यग्धनुर्वेदमवाप्य कृत्स्नम्। क्षात्रेण धर्मेण वसूनि लब्ध्वा सर्वे ह्यवाप्ताः क्रतवः पुराणाः
"आधी वेदाध्ययन आणि व्रते पाळून, धनुर्वेद पूर्णपणे शिकून, क्षत्रिय धर्माने संपत्ती मिळवून, सर्व प्राचीन यज्ञ तुझ्या हातून पूर्ण झाले आहेत."
न ग्राम्यधर्मेषु रतिस्तवास्ति कामान्न किंचित्कुरुषे नरेन्द्र। न चार्तलोभात्प्रजहासि धर्मं तस्मात्प्रभावादसि धर्मराजः
"राजा, तुला सांसारिक गोष्टींमध्ये रस नाही, ना तू इच्छांच्या मागे धावतोस. ना कधी दुःख किंवा लोभामुळे धर्म सोडतोस. म्हणूनच या सामर्थ्यामुळे तू धर्मराज आहेस."
दानं च सत्यं च तपश्च राजन् क्षमा च शान्तिश्च दमो धृतिश्च। अवाप्य राष्ट्राणि वसूनि भोगा- नेषा परा पार्थ सदा रतिस्ते
"दान, सत्य, तप, क्षमा, शांतता, संयम आणि स्थैर्य—राज्य, संपत्ती आणि भोग मिळवूनही, पार्था, तुझा खरा आनंद नेहमी याच गोष्टींमध्ये असतो."
हृतं च देशं कुरुजाङ्गलानां कृष्णां सभायामशां च पश्यन्। अपेतधर्मव्यवहारवृत्तं सहेत तत्पाण्डव कस्त्वदन्यः
कुरुजांगल देश हिरावला, सभेत कृष्णेचा अपमान झाला आणि धर्मन्यायाचा नाश होत असताना, हे पांडवा, हे सगळं पाहून सहन कोण करू शकेल तुझ्याशिवाय?
असंशयं सर्वसमृद्धकामः क्षिप्रं प्रजाः पालयितासि सम्यक्। अद्यैव तन्निग्रहणं कुरूणां यदि प्रतिज्ञा भवतः समाप्ता
काही शंका नाही, लवकरच सर्व सुखसमृद्धीने तू प्रजेला उत्तम प्रकारे राज्य करशील; जर तुझी प्रतिज्ञा पूर्ण झाली, तर आजच कुरूंचा पराभव कर.
प्रोवाच कृष्णामपि याज्ञसेनीं दशार्हभर्ता सहितः सुहृद्भिः। कदिष्ट्या समग्राऽसि धनंजयेन समागतेत्येवमुवाच कृष्णः
दशार्हांचा स्वामी कृष्ण आपल्या मित्रांसह याज्ञसेनी द्रौपदीला म्हणाला, 'तू धनंजयासोबत पुन्हा एकत्र आली आहेस, हे नशीबामुळेच घडलं.'
कृष्णे धनुर्वेदरतिप्रदाना- स्तवात्मजास्ते शिशवः शुशीलाः। सद्भिः सदैवाचरितं समाधिं चरन्ति पुत्रास्तव याज्ञसेनि
कृष्णाने धनुर्विद्येची आवड तुझ्या मुलांना दिल्यामुळे, याज्ञसेनी, तुझे पुत्र सद्गुणी आहेत आणि नेहमी चांगल्या वर्तनात मग्न राहतात, तसेच सत्पुरुषांप्रमाणे एकाग्रता साधतात.
राज्ये नियुक्तैश्च निमन्त्र्यमाणाः पित्रा च कृष्णे तव सोदरैश्च। न यज्ञसेनस्य न मातुलानां गृहेषु बाला रतिमाप्नुवन्ति
कृष्णे, जेव्हा तुझे पुत्र राज्यात नेमलेल्या लोकांकडून, वडिलांकडून किंवा तुझ्या भावांकडून बोलावले जातात, तेव्हा त्यांना याज्ञसेनाच्या किंवा मामा लोकांच्या घरी काहीही आकर्षण वाटत नाही.
आनर्तमेवाभिमुखाः शिवेन गत्वाधनुर्वेदरतिप्रधानाः। तवात्मजा वृष्णिपुरं प्रविश्य न दैवतेभ्यः स्पृहयन्ति कृष्णे
शुभेच्छेसह आनर्त देशाकडे वळून, तुझे धनुर्विद्येवर प्रेम करणारे पुत्र वृष्णींच्या नगरीत प्रवेश करतात, कृष्णे, आणि त्यांना देवांची इच्छा उरत नाही.
यथा त्वमेवार्हसि तेषु वृत्तं प्रयोक्तुमार्या च यथैव कुन्ती। तेष्वप्रमादेन तथा करोति तथैव भूयश्च तथा सुभद्रा
जशी तू आणि पुण्यवती कुंती तुझ्या मुलांशी योग्य वागणूक ठेवता, तशीच सुभद्राही नेहमी काळजीपूर्वक आणि तशीच वागते.
यथाऽनिरुद्धस्य यथाऽभिमन्यो- र्यथा सुनीथस्य यथैव भानोः। तथा विनेता च गतिश्च कृष्णे तवात्मजानामपि रौक्मिणेयः
अनिरुद्ध, अभिमन्यू, सुनिथ आणि भानू यांचा मार्गदर्शक जसा रुक्मिणीपुत्र आहे, तसाच तो कृष्णे, तुझ्या मुलांचाही मार्गदर्शक आणि नेता आहे.