क्षुब्धतोया महावेगाः श्वसमाना इवाशुगाः। सिन्धवः शोभयांचक्रुः काननानि तपात्यये
पाण्याने भरलेल्या, वेगाने वाहणाऱ्या आणि जणू श्वास घेत असल्यासारख्या नद्यांनी पावसाळ्यानंतरच्या जंगलांना शोभा आणली.
नदतां काननान्तेषु श्रूयन्ते विविधाः स्वनाः। वृष्टिभिस्ताड्यमानानां वराहमृगपक्षिणाम्
जंगलाच्या काठावर पावसाने भिजलेल्या डुकरं, हरणं आणि पक्ष्यांचे विविध आवाज ऐकू येत होते.
स्तोककाः शिखिनश्चैव पुंस्कोकिलगणैः सह। मत्ताः परिपतन्ति स्म दर्दुरश्चैव दर्पिताः
थोड्या थोड्या टोळ्यांमध्ये असलेले मोर, नर कोकिळांच्या झुंडींसोबत, नशेत उडू लागले आणि बेडूकही गर्वाने ओरडू लागले.
तदा बहुविधाकारा प्रावृण्मेघानुनादिता। अभ्यतीता शिवा तेषां चरतां मरुधन्वसु
त्या वेळी, अनेक प्रकारच्या ढगांच्या गडगडाटाने भरलेल्या पावसाळ्यात, वनात भटकणाऱ्यांसाठी तो शुभ काळ संपला.
क्रौञ्चहंससमाकीर्णा शरत्प्रमुदीताऽभवत्। रूढकक्षवनप्रस्था प्रसन्नजलनिम्नगा
कुरव आणि हंसांनी भरलेल्या तलावांनी व नद्यांनी, वाढलेल्या काठांनी आणि स्वच्छ पाण्याने, शरद ऋतू आनंदाने उजळून निघाली.
विमलाकाशनक्षत्रा शरत्तेषां शिवाऽभषत्। मृगद्विजसमाकीर्णा पाण्डवानां महात्मनाम्
शुद्ध आकाश, तारकांनी भरलेले, प्राणी आणि पक्ष्यांनी गजबजलेले, अशी शुभ शरद ऋतू त्या पांडवांना लाभली.
दृश्यन्ते शान्तरजसः क्षपाजलदशीतलाः। ग्रहनक्षत्रसङ्घैश्च सोमेन च विराजिताः
शांत झालेल्या धुळीच्या रात्री, शरद ऋतूच्या थंड ढगांनी, ग्रह-नक्षत्रांच्या समूहांनी आणि चंद्राने सजल्या होत्या.
कुमुदैः पुण्डरीकैश्च शीतवारिधराः शिवाः। नदीः पुष्करिणीश्चैव ददृशुः समलंकृताः
कुमुद आणि कमळांनी भरलेल्या, थंड आणि स्वच्छ पाण्याच्या, सुंदर नद्या व कमळ तलाव त्यांनी पाहिले.
ते वै मुमुदिरे वीराः प्रसन्नसलिलां शिवाम्। पश्यन्तो दृढधन्वानः परिपूर्णां सरस्वतीम्
मजबूत धनुष्यधारी त्या वीरांनी, स्वच्छ आणि भरपूर पाण्याची शुभ सरस्वती पाहून आनंद मानला.
तेषां पुण्यतमा रात्रिः पर्वसन्धौ स्म शारदी। तत्रैव वसतामासीत्कार्तिकी जनमेजय
त्यांना तिथे राहताना, शरद ऋतूच्या पौर्णिमेची सर्वात पवित्र रात्र, पक्षांच्या संधीला आली, हे जनमेजय.
पुण्यकृद्भिर्महासत्वैस्तापसैः सह पाण्डवाः। तत्सर्वं भरतश्रेष्ठ समूहुर्योगमुत्तमम्
महान तपस्वी आणि पुण्यवान ऋषींसोबत, हे पांडव, भरतवंशातील श्रेष्ठ, सर्वांनी मिळून श्रेष्ठ योग साधना केली.
तमिस्राभ्युदये तस्मिन्धौम्येन सह पाण्डवाः। सूतैः पौरोगवैः साकं काम्यकं प्रययुर्वनम्
रात्रीच्या अंधारात, धौम्य ऋषी, रथचालक आणि पुरोहितांसह पांडव काम्यक वनाकडे निघाले.
काम्यकं प्राप्य कौरव्य युधिष्ठिरपुरोगमाः। कृतातिथ्या मुनिगणैर्निषेदुः सह कृष्णया
कौरव, युधिष्ठिर पुढे असताना, पांडव काम्यक वनात पोहोचले. तिथे ऋषींच्या समूहांनी त्यांचे स्वागत केले आणि कृष्णेसह ते बसले.
ततस्तान्परिविश्वस्तान्वसतः पाण्डुनन्दनान्। ब्राह्मणा बहवस्तत्र समन्तात्पर्यवारयन्
ते पांडुपुत्र तिथे निर्धास्तपणे राहत असताना, अनेक ब्राह्मण सर्व बाजूंनी त्यांच्याभोवती गोळा झाले.
अथाब्रवीद्द्विजः कश्चिदर्जुनस्य प्रियः सखा। स एष्यति महाबाहुर्वशी शौरिरुदारधीः
तेव्हा अर्जुनाचा प्रिय मित्र असलेल्या एका ब्राह्मणाने सांगितले, "तो बलवान, उदार मनाचा वसुदेव लवकरच इथे येईल."
विदिता हि हरेर्यूयमिहायाताः कुरूद्वहाः। सदा हि दर्शनाकाङ्क्षी श्रेयोन्वेषी च वो हरिः
हे कुरुवंशातील श्रेष्ठांनो, हरिला तुम्ही परिचित आहात आणि इथे आलात. हरि नेहमीच तुमची भेट घ्यायला आणि तुमच्या कल्याणासाठी इच्छुक असतो.
बहुवत्सरजीवी च मार्कण्डेयो महातपाः। स्वाध्यायतपसा युक्तः क्षिप्रं युष्मान्समेष्यति
अनेक वर्षे जगलेला, मोठ्या तपश्चर्येने युक्त आणि वेदाध्ययनात मग्न असलेला मार्कंडेय ऋषी लवकरच तुमच्याकडे येईल.
तथैव ब्रुवतस्तस्य प्रत्यदृश्यत केशवः। शैब्यसुग्रीवयुक्तेन रथेन रथिनारः
तो ब्राह्मण असे बोलत असतानाच, केशव शैब्य आणि सुग्रीव यांच्यासह रथावरून प्रकट झाला.
मघवानिव पौलोम्या सहितः सत्यभामया। उपायाद्देवकीपुत्रो दिदृक्षुः कुरुसत्तमान्
जसा इंद्र पौलोमीसह येतो, तसा देवकीपुत्र सत्यभामेसह, कुरुवंशातील श्रेष्ठांची भेट घेण्यासाठी आला.
अवतीर्य रथात्कृष्णो धर्मराजं यथाविधि। ववन्दे मुदितो धीमान्भीमं च बलिनां वरम्
कृष्णाने रथातून उतरून, आनंदाने आणि शहाणपणाने धर्मराज युधिष्ठिर आणि बलवान भीम यांना योग्य रीतीने वंदन केले.
पूजयामास धौम्यं च यमाभ्यामभिवादितः। परिष्वज्यमहाभागां द्रौपदीं पर्यसान्त्वयत्
त्याने धौम्याचे पूजन केले, यमांना अभिवादन स्वीकारले आणि महाभागा द्रौपदीला जवळ घेऊन तिचे सांत्वन केले.
स दृष्ट्वा फल्गुनं वीरं चिरस्य प्रियमागतम्। पर्यष्वजत दाशार्हः पुनः पुनररिंदमः
फाल्गुन म्हणजे अर्जुन, हा वीर आणि प्रिय मित्र दीर्घ काळानंतर परत आला हे पाहून, दाशार्हाने त्याला पुन्हा पुन्हा मिठी मारली.
तथैव सत्यभामाऽपि द्रौपदीं परिषस्वजे। पाण्डवानां प्रियं भार्यां कृष्णस्य महिषी प्रिया
त्याचप्रमाणे, कृष्णाची प्रिय राणी सत्यभामाने पांडवांची प्रिय पत्नी द्रौपदीला मिठी मारली.
ततस्ते पाण्डवाः सर्वेसभार्याः सपुरोहिताः। आनर्चुः पुण्डरीकाक्षं परिवव्रुश्च सर्वशः
मग सर्व पांडवांनी, त्यांच्या पत्नींसह आणि पुरोहितांसह, कमळासारख्या डोळ्यांच्या कृष्णाची पूजा केली आणि त्याला सर्व बाजूंनी वेढले.
कृष्णस्तु पार्थेन समेत्य विद्वान् धनंजयेनासुरमर्दनेन। बभौ यथा भूतपतिर्महात्मा समेत्य साक्षाद्भगवान्गुहेन
कृष्ण आणि अर्जुन, हा विद्वान आणि शत्रूंचा संहार करणारा धनंजय, एकत्र आले तेव्हा, जणू सर्व प्राण्यांचा स्वामी गुहेशी भेटतो तसा तेजस्वी दिसत होता.
ततः समस्तानि किरीटमाली वनेषु वृत्तानि गदाग्रजाय। उक्त्वा यथावत्पुनरन्वपृच्छ- त्तस्मिन्सुभद्रां च तथाऽभिमन्युम्
नंतर मुकुटधारी भीमाला जंगलात घडलेली सर्व हकीकत सांगून, त्याने पुन्हा एकदा सुभद्रा आणि अभिमन्यू यांची विचारपूस केली.
धौम्यं च कृष्णां च युधिष्ठिरं च यमौ च भीमं च दशार्हसिंहः। उवाच दिष्ट्या भवतां शिवेन प्राप्तः किरीटी मुदितः कृतास्त्रः
दशार्हांचा सिंह असलेल्या कृष्णाने धौम्य, कृष्णा, युधिष्ठिर, यम, भीम यांना सांगितले, "सुदैवाने मुकुटधारी तुमच्याकडे परत आला, आनंदी आणि अस्त्रविद्येत पारंगत."
स पूजयित्वा मधुहा यथाव- त्पार्थांश्च कृष्णां च पुरोहितं च। उवाच राजानमभिप्रशंसन् युधिष्ठिरं तेन सहोपविश्य
मधुसूदनाने पांडव, कृष्णा आणि पुरोहित यांना योग्य रीतीने सन्मान दिला आणि राजाची स्तुती करून युधिष्ठिरासोबत बसला.
धर्मः परः पाण्डव राज्यलाभा- त्तस्यादिमाहुस्तप एव राजन्। सत्यार्जवाभ्यां चरता स्वधर्मं जितस्त्वयाऽचं परश्च लोकः
"पांडवा, धर्म हा राज्यप्राप्तीपेक्षा श्रेष्ठ आहे. त्याचा आरंभ तपातून होतो असे म्हणतात. सत्य आणि प्रामाणिकपणाने, स्वतःचा धर्म पाळून, तू या लोकांनाही आणि परलोकांनाही जिंकले आहेस."
अधीतमग्रे चरता व्रतानि सम्यग्धनुर्वेदमवाप्य कृत्स्नम्। क्षात्रेण धर्मेण वसूनि लब्ध्वा सर्वे ह्यवाप्ताः क्रतवः पुराणाः
"आधी वेदाध्ययन आणि व्रते पाळून, धनुर्वेद पूर्णपणे शिकून, क्षत्रिय धर्माने संपत्ती मिळवून, सर्व प्राचीन यज्ञ तुझ्या हातून पूर्ण झाले आहेत."