भीमसेनस्तु विख्यातो महान्तं दंष्ट्रिणं बलात्। निघ्नन्नागशतप्राणो वने तस्मिन्महाबलः
भीमसेन, ज्याचं सामर्थ्य शंभर हत्तींच्या बळासारखं आहे, त्याने त्या वनात मोठ्या दात असलेल्या प्राण्यांना सहजपणे मारलं.
मृगाणां सवराहाणां महिषाणां महाभुजः। विनिघ्नंस्तत्रतत्रैव भीमो भीमपराक्रमः
भीम, ज्याचं पराक्रम भीषण आहे आणि ज्याचे हात बलवान आहेत, त्याने तिथे वारंवार जंगली प्राणी, रानडुक्कर आणि महिष यांचा संहार केला.
स मातङ्गशतप्राणो मनुष्यशतवारणः। सिंहशार्दूलविक्रान्तो वने तस्मिन्महाबलः
तो महाबली, शंभर हत्तींच्या बळाचा आणि शंभर माणसांना तोंड देणारा, सिंह किंवा वाघासारखा धाडसी, त्या वनात मुक्तपणे वावरत होता.
वृक्षानुत्पाटयामास तरसा वै बभञ्ज च। पृथिव्याश्च प्रदेशान्वै नादयंस्तु वनानि च
त्याने झाडं जोरात उपटली आणि फोडली; त्याच्या सामर्थ्याने पृथ्वीचे भाग आणि जंगलं निनादू लागली.
पर्वताग्राणि वै मृद्गन्नादयानश्च विज्वरः। प्रक्षिपन्पादपांश्चापि नादेनापूरयन्महीम्
तो तापमुक्त अवस्थेत डोंगरांच्या शिखरांना चुरडत होता आणि झाडे फेकून देत मोठा आवाज करत पृथ्वीला दणाणून सोडत होता.
वेगेन न्यपतद्भीमो निर्भयश्च पुनः पुनः। आस्फोटयन्क्ष्वेडयंश्च तलतालांश्च वादयन्। चिरसंबद्धदर्पस्तु भीमसेनो वने तदा
भीम वेगाने, निर्भयपणे पुन्हा पुन्हा उडी मारत, पाय आपटत, शिट्या वाजवत आणि टाळ्या वाजवत, खूप दिवसांची अभिमानाची छाया घेऊन त्या जंगलात फिरत होता.
गजेनद्राश्च महासत्वा मृगेन्द्राश्च महाबलाः। भीमसेनस्य नादेन व्यमुञ्चन्त गुहा भयात्
भीमसेनाच्या गर्जनेने घाबरून मोठे हत्ती आणि बलाढ्य सिंह आपल्या गुहांमधून बाहेर पळाले.
क्वचित्प्रधावंस्तिष्ठंश्च क्वचिच्चोपविशंस्तथा। मृगप्रेप्सुर्महारौद्रे वने चरति निर्भयः
कधी धावत, कधी थांबत, कधी बसत, तो भीषण अशा जंगलात निर्भयपणे हिंडत होता आणि वन्य प्राण्यांचा शोध घेत होता.
स तत्रमनुजव्याघ्रो वने वनचरोपमः। पद्भ्यामभिसमापेदे भीमसेनो महाबलः
माणसांत वाघासारखा आणि वनातील रहिवाशासारखा तो बलवान भीमसेन त्या जंगलात पायदळाने पुढे चालत गेला.
स प्रविष्टो महारण्ये नादान्नदति चाद्भुतान्। त्रासयन्सर्वभूतानि महासत्वपराक्रमः
तो त्या घनदाट जंगलात शिरला आणि अद्भुत आवाज करत सर्व प्राण्यांना आपल्या सामर्थ्याने घाबरवू लागला.
ततो भीमस्य शब्देन भीताः सर्पा गुहाशयाः। अतिक्रान्तास्तु वेगेन जगामानुसृतः शनैः। ततोऽमरवरप्रख्यो भीमसेनो महाबलः
मग भीमच्या आवाजाने गुहेत राहणारे साप घाबरून वेगाने बाहेर पडले; आणि देवतांसारखा बलशाली भीमसेन त्यांच्यामागे हळूहळू चालू लागला.
स ददर्श महाकायं भुजङ्गं रोमहर्षणम्। गिरिदुर्गे समापन्नं कायेनावृत्य कन्दरम्
त्याने एक प्रचंड शरीराचा, अंगावर काटा आणणारा सर्प पाहिला, जो आपल्या शरीराने डोंगराच्या वाटेत गुहेचे तोंड झाकून बसला होता.
पर्वताभोगवर्ष्माणं भोगैश्चन्द्रार्कमण्डलैः। चित्राङ्गमङ्गजैश्चित्रैर्हरिद्रासदृशच्छविम्
त्याचा देह डोंगराच्या उतारासारखा होता, त्याच्या वेटोळ्यांवर चंद्रसूर्याच्या कड्यांसारखी नक्षी होती, अंगावर सुंदर रंगीबेरंगी डाग होते आणि त्याचा रंग हळदीसारखा दिसत होता.
गुहाकारेण वक्रेण चतुर्दंष्ट्रेण राजता। दीप्ताक्षेणातिताम्रेण लिहानं सृक्विणी मुहुः
तो वाकडा, गुहेसारखा, चार चकाकत्या दातांचा, तेजस्वी लाल डोळ्यांचा आणि वारंवार ओठ चाटणारा होता.
त्रासनं सर्वभूतानां कालान्तकयमोपमम्। निःश्वासक्ष्वेडनादेन भर्त्सयन्तमिव स्थितम्
तो सर्व प्राण्यांसाठी भीतीदायक होता, काळाच्या अंतासारखा दिसत होता आणि त्याच्या फुसफुसण्याने व गडगडाटाने जणू धमकी देत उभा होता.
स भीमं सहसाऽभ्येत्य पृदाकुः क्षुधितो भृशम्। जग्राहाजगरो ग्राहो भुजयोरुभयोर्बलात्
भीम जवळ येताच तो भुकेला अजगर अचानक त्याच्यावर तुटून पडला आणि दोन्ही वेटोळ्यांनी त्याला जोरात पकडले.
तेन संस्पृष्टगात्रस्य भीमसेनस्य वै तदा। संज्ञा मुमोह सहसा वरदानेन तस्य हि
त्या सर्पाने भीमसेनाच्या अंगाला स्पर्श करताच त्याच्या वरदानामुळे भीमसेनची शुद्धी अचानक हरपली.
दशनागसहस्राणि धारयन्ति हि यद्बलम्। इद्रलं भीमसेनस्य भुजयोरसमं परैः
जितकी ताकद हजार हत्तींत असते, तितकी भीमसेनाच्या बाहूंमध्ये होती आणि ती इतर कुणालाही साध्य नव्हती.
स तेजस्वी तथा तेन भुजगेन वशीकृतः। विम्फुरञ्शनकैर्भीमो न शशाक विचेष्टितुम्
तरीही तो तेजस्वी भीम त्या सर्पाच्या वश झाला आणि कितीही तडफडला तरी हलू शकला नाही.
नागायुतसमप्राणः सिंहस्कन्धो महाभुजः। गृहीतो व्यजहात्सत्वं वरदानविमोहितः
दहा हजार हत्तींची ताकद ज्याच्यात होती, सिंहासारखे खांदे आणि बलदंड बाहू असलेला तो, त्या सर्पाच्या वरदानामुळे पकडला गेला आणि त्याची शक्ती हरपली.
स हि प्रयत्नमकरोत्तीव्रमात्मविमोक्षणे। न चैनमशकद्वीरः कथंचित्प्रतिबाधितुम्
तो स्वतःला सोडवण्यासाठी खूप प्रयत्न करत होता, पण तो वीर त्या सर्पाला काहीच प्रतिकार करू शकला नाही.
स भीमसेनस्तेजस्वी तदा सर्पवशं गतः। चिन्तयामास सर्पस्य वीर्यमत्यद्भुतं महत्
त्या वेळी तेजस्वी भीमसेन सर्पाच्या वश झाला आणि त्या सर्पाची अद्भुत व प्रचंड शक्ती मनात विचार करू लागला.
उवाच च महासर्पं कामयाब्रूहि पन्नग। कस्त्वं भो भुजगश्रेष्ठ किं मया च करिष्यसि
ती त्या महाकाय सर्पाला म्हणाली, "आपली इच्छा सांग, सर्पा. तू कोण आहेस, हे भुजगश्रेष्ठ? आणि माझ्याशी काय करणार आहेस?"
पाण्डवो भीमसेनोऽहं धर्मराजादनन्तरः। नागायुतसमप्राणस्त्वया नीतः कथं वशम्
मी पांडूचा मुलगा भीमसेन आहे, धर्मराजानंतरचा. माझ्यात दहा हजार हत्तींचे बळ आहे, तरी तुझ्या ताब्यात मी कसा आलो?
सिंहाः केसरिणो व्याघ्रा महिषा वारणास्तथा। समागताश्च बहुशो निहताश्च मया युधि
सिंह, वाघ, बिबटे, म्हशी आणि हत्ती—हे सर्व एकत्र आले, आणि मी युद्धात त्यांना वारंवार मारले आहे.
राक्षसाश्च पिशाचाश्च पन्नगाश्च महाबलाः। भुजवेगमशक्ता मे सोढुं पन्नगसत्तम
राक्षस, पिशाच्च आणि बलाढ्य सर्प—हे सर्व, हे सर्पश्रेष्ठ, माझ्या भुजांच्या वेगाला थोपवू शकले नाहीत.
किंनु विद्याबलं किंनु वरदानमथो तव। उद्योगमपि कुर्वाणो वशगोस्मि कृतस्त्वया
तुझ्याकडे कोणती विद्या आहे, की तुला काही वर मिळाला आहे, की तू काही विशेष प्रयत्न केला आहेस? मी इतका झगडूनही, तू मला ताब्यात घेतलंस.
अनुत्यो विक्रमो नॄणामिति मे धीयते मतिः। यथेदं मे त्वया नाग बलं प्रतिहतं महत्
हे नागा, माझ्या मनात आता वाटते की माणसांचे शौर्य खूपच क्षुल्लक आहे, कारण माझे मोठे बळ तुझ्यामुळे थांबले.
इत्येवंवादिनं वीरं भीममक्लिष्टकारिणम्। भोगेन महता गृह्य समन्तात्पर्यवेष्टयत्
अशा रीतीने बोलणाऱ्या, निष्कलंक कृत्य करणाऱ्या भीमाला त्या महाकाय सर्पाने आपल्या मोठ्या फडफडीने पूर्णपणे वेढून धरले.
निगृह्यैनं महाबाहुं ततः स भुजगस्तदा। विमुच्यास्य भुजौ पीनाविदं वचनमब्रवीत्
मग त्या सर्पाने त्या महाबाहू भीमाला घट्ट धरले आणि त्याचे जाडजूड हात सोडून, त्याला असे म्हणाला—