तवाज्ञया पार्थिव निर्विशङ्का विहाय मानं विचरामो वनानि। समीपवासेन विलोभितास्ते ज्ञास्यन्ति नास्मानपकृष्टदेशान्
राजाच्या आज्ञेने, पार्थिवा, आम्ही कुठलाही भीती न बाळगता, आपला अभिमान बाजूला ठेवून या वनांत फिरतो. आमच्या जवळ राहून जे आकर्षित होतील, त्यांना कळेल की आम्ही दूरदेशी नाही.
संवत्सरं तत्र विहृत्य गूढं नराधमं तं सुखमुद्धरेम। निर्यात्य वैरं सफलं सपुष्पं तस्मै नरेन्द्राधमपूरुषाय
तिथे एक वर्ष गुप्तपणे घालवून, आपण त्या नीच माणसाला आनंदाने पकडू. बाहेर येऊन, आपली वैरता फळाला येईल आणि त्या अधम राजावर विजय मिळवू.
सुयोधनायानुचरैर्वृताय ततो महीं प्राप्नुहि धर्मराज। स्वर्गोपमं देशमिमं चरद्भिः शक्यो विहन्तुं नरदेव शोकः
सुव्योधनाच्या अनुयायांनी वेढले गेल्यावर, धर्मराजा, तू पुन्हा ही पृथ्वी मिळव. हे स्वर्गासारखे सुंदर स्थान फिरणाऱ्यांना, राजन, दुःख सहज दूर करता येते.
कीर्तिस्तु ते भारत पुण्यगन्धा नश्येद्धि लोकेषु चराचरेषु। तत्प्राप्य राज्यंकुरुपुङ्गवानां शक्यं महत्प्राप्तुमथ क्रियाश्च
भारता, तुझी पुण्यगंध असलेली कीर्ती सर्व जगात नाहीशी होईल. कुरुपुंगवांचे राज्य मिळवून, मोठी कार्ये आणि विधी साधता येतील.
इदं तु शक्यं सततं नरेन्द्र प्राप्तुं त्वया यल्लभसे कुबेरात्। कुरुष्व बुद्धिं द्विषतां वधाय कृतागसां भारत निग्रहे च
राजन, हे तुला नेहमी मिळू शकते, जसे कुबेराकडून तुला मिळाले. शत्रूंच्या नाशासाठी आणि अपराध केलेल्यांना वश करण्यासाठी, भारता, तू आपली बुद्धी ठरव.
तेजस्तवोग्रं न सहेत राजन् समेत्य साक्षादपि वज्रपाणिः। न हि व्यथां जातु करिष्यतस्तौ समेत्य देवैरपि धर्मराज
राजा, तुझ्या प्रखर तेजाला, अगदी वज्रपाणी समोर आला तरी, सहन करू शकणार नाही. धर्मराजा, देवसुद्धा एकत्र आले तरी, ते तुला कधीच दुःख देऊ शकणार नाहीत.
तवार्थसिद्ध्यर्थमपि प्रवृत्तौ सुपर्णकेतुश्च शिनेश्च नप्ता। यथैव कृष्णोऽप्रतिमो बलेन तथैव राजन्स शिनिप्रवीरः
राज्यसिद्धीसाठी, सुपर्णकेतू आणि शिनिकुमारही तुझ्यासाठी तयार आहेत. जसा कृष्ण बळात बरोबरी नाही, तसाच तो शिनिकुमारही, राजन, पराक्रमी आहे.
तवार्थसिद्ध्यर्थमभिप्रपन्नो यथैव कृष्णः सह यादवैस्तैः। तथैव चेमौ नरदेववर्य यमौ च वीरौ कृतिनौ प्रयोगे
राजन, तुझ्या कार्यसिद्धीसाठी, जसा कृष्ण यादवांसह आला, तसे हे दोन्ही पराक्रमी आणि कुशल यमसुतही तुझ्या सहाय्यासाठी आले आहेत.
त्वदर्थयोगप्रभवप्रधानाः शमं करिष्याम परान्समेत्य
तुझ्या कार्यासाठी समर्थ आणि अग्रगण्य होऊन, आम्ही शत्रूंना सामोरे जाऊन, शांतता प्रस्थापित करू.
ततस्तदाज्ञाय मतं महात्मा तेषां च धर्मस्य सुतो वरिष्ठः। प्रदक्षिणं स्थानमुपेत्य राजा पर्याक्रमद्वैश्रवणस्य राज्ञः
मग, त्या उत्तम सल्ल्याचा अर्थ समजून, धर्मपुत्र युधिष्ठिराने आदराने त्या वैश्रवण राजाच्या निवासाची प्रदक्षिणा केली.
संप्रार्थयामास नगेन्द्रवर्यम् ।।]
त्याने त्या श्रेष्ठ पर्वताचा आश्रय मागितला.
समाप्तकर्मा सहितः सुहृद्भि- र्जित्वा सपत्नान्प्रतिलभ्य राज्यम्। शैलेन्द्र भूयस्तपसे जितात्मा द्रष्टा तवास्मीति मतिं चकार
सर्व कार्ये पूर्ण करून, मित्रांसह, शत्रूंना जिंकून आणि राज्य पुन्हा मिळवून, पर्वतराजाने तपश्चर्येने मन जिंकून, 'मी तुला पाहीन' असा निश्चय केला.
वृतश्च सर्वैरनुजैर्द्विजैश्च तेनैव मार्गेण पुनर्निवृत्तः। उवाह चैनान्गणशस्तथैव घटोत्कचः पर्वतनिर्झरेषु
सर्व भावंडे आणि ब्राह्मणांसह तो पुन्हा त्याच मार्गाने परतला. घटोत्कचानेही त्यांना पर्वताच्या नद्यांतून तसेच वाहून नेले.
तान्प्रस्थितान्प्रीतमना महर्षिः पितेव पुत्राननुशिष्य सर्वान्। स लोमशो दिवमेवोर्जितश्री- र्जगाम तेषां विजयं तदोक्त्वा
महर्षीने, हर्षाने, सर्वांना वडिलांनी मुलांना जसे शिकवावे तसे उपदेश केला. लोमश, स्वर्गासारखा तेजस्वी, त्यांचा विजय सांगून निघून गेला.
तेनार्ष्टिषेणेन तथानुशिष्टा- स्तीर्तानि रम्याणि तपोवनानि। महान्ति चान्यानि सरांसि पार्थाः कसंपश्यमानाः प्रययुर्नराग्र्याः
त्या ऋषीच्या उपदेशाने, पांडवांनी रम्य तपोवनं आणि मोठी सरोवरे पार केली, आणि अनेक सुंदर स्थळे पाहात पुढे गेले.
नगोत्तमं प्रस्रवणैरुपेतं दिशां गजैः किन्नरपक्षिभिश्च। सुखं निवासं जहतां हि तेषां न प्रीतिरासीद्भरतर्षभाणाम्
ते उत्तम पर्वतावर पोहोचले, जिथे झरे होते, दिशांच्या हत्ती, किन्नर आणि पक्षी वावरत होते. तो रम्य निवास असूनही, भरतपुत्रांना तिथे आनंद वाटला नाही.
ततस्तु तेषां पुनरेव हर्षः कैलासमालोक्य महान्बभूव। कुबेरकान्तं भरतर्षभाणां महीधरं वारिधरप्रकाशम्
पण पुन्हा, कैलास पर्वत पाहून, जो कुबेराचा प्रिय आहे आणि मेघासारखा चमकत होता, भरतश्रेष्ठ पांडवांना मोठा आनंद झाला.
समुच्छ्रयान्पर्वतसंनिरोधान् गोष्ठान्हरीणां गिरिगह्वराणि। बहुप्रकाराणि समीक्ष्यवीराः स्थलानि निम्नानि च तत्र तत्र
ते वीर तिथे उंच शिखरे, पर्वतांचे अडथळे, वानरांचे कळप, पर्वतांच्या गुहा, आणि विविध प्रकारची समतल व खोल जागा पाहू लागले.
तथैव चान्यानि महावनानि मृगद्विजानेकपसेवितानि। आलोकयन्तोऽभिययुः प्रतीता- स्ते धन्विनाः खङ्गधरा नराग्र्याः
त्याचप्रमाणे, अनेक पशू, पक्षी आणि ऋषी यांचे वास्तव्य असलेल्या मोठ्या जंगलांकडे ते धनुष्य आणि तलवार घेतलेले श्रेष्ठ पुरुष आनंदाने पाहत पुढे गेले.
वनानि रम्याणि नदीः सरांसि गुहा गिरीणां गिरिगह्वराणि एते निवासाः सततं बभूवु- र्निशामुखं प्राप्य नरर्षभाणाम्
सुंदर वन, नद्या, सरोवरे, डोंगरातील गुहा आणि डोंगरातील खोल जागा — या सर्व ठिकाणी, प्रत्येक रात्र संपल्यावर, त्या पराक्रमी पुरुषांचा निवास होत असे.
ते दुर्गवासं बहुधा निरुष्य व्यतीत्य कैलासमचिन्त्यरूपम्। आसेदुरत्यर्थमनोरमं ते तमाश्रमाग्र्यं वृषपर्वणस्तु
अनेक कठीण ठिकाणी राहून, आणि कल्पनेपलीकडील कैलास पर्वत ओलांडून, त्यांनी अत्यंत रम्य अशा वृषपर्वणाच्या श्रेष्ठ आश्रमात प्रवेश केला.
समेत्य राज्ञा वृषपर्वणा ते प्रत्यर्चितास्तेन च वीतमोहाः। शशंसिरे विस्तरशः प्रवासं शिवं यथावद्वृषपर्वणस्ते
तेथे वृषपर्वण राजाशी भेटून, त्याने त्यांचा सन्मान केला. मोहमुक्त मनाने त्यांनी आपल्या वनवासाची सर्व हकीकत त्याला सांगितली आणि त्याच्या कल्याणाची शुभेच्छा दिली.
सुखोषितास्तस्य त एकरात्रं पुण्याश्रमे देवमहर्षिजुष्टे। अभ्याययुस्ते बदरीं विशालां सुखेन वीराः पुनरेव वासम्
त्या पुण्यवान, देव-ऋषींनी प्रिय केलेल्या आश्रमात त्यांनी एक रात्र सुखाने घालवली, आणि मग ते वीर पुन्हा आनंदाने विशाल बदरीकडे निघाले.
ऊषुस्ततस्तत्र महानुभावा नारायणस्थानगताः समग्राः। कुबेरकान्तां नलिनीं विशोकाः संपश्यमानाः सुरसिद्धजुष्टाम्
तेथे त्या महान आत्म्यांनी, सर्वांनी मिळून, नारायणाच्या स्थळी पोहोचून, देव आणि सिद्धांनी प्रिय असलेले, कुबेराच्या आवडत्या नलिनी सरोवराचे दर्शन घेतले आणि दुःखरहितपणे तेथे राहिले.
तां चाथ दृष्ट्वा नलिनीं विशोकाः पाण्डोः सुताः सर्वनरप्रधानाः। ते रेमिरे नन्दनवासमेत्य द्विजर्षयो वीतमला यथैव
नंतर, नलिनी या दुःखरहित सरोवराचे दर्शन घेऊन, पांडूचे पुत्र, सर्वश्रेष्ठ पुरुष, जणू नंदनवनात वास करीत आहेत अशा आनंदात राहिले, जसे पवित्र अंतःकरण असलेले ऋषि-मुनी राहतात.
ततः क्रमेणोपययुर्नृवीरा यथागतेनैव पथा समग्राः। विहृत्य मासं सुखिनो बदर्यां किरातराज्ञो विषयं सुबाहोः
मग, ज्या मार्गाने आले होते त्याच मार्गाने, सर्व राजवीरांनी बदरीमध्ये एक महिना आनंदाने घालवून, किरातांचा राजा सुभाहूच्या प्रदेशात प्रवेश केला.
चीनांस्तुषारान्दरदांश्च सर्वान् देशान्कुलिन्दस्य च भूरिरम्यान्। अतीत्य दुर्गं हिमवत्प्रदेशं पुरं सुबाहोर्ददृशुर्नृवीराः
चीन, तुषार, दरद आणि कुलिंदाच्या अनेक रम्य प्रदेशातून, हिमालयातील कठीण भाग ओलांडून, त्या राजवीरांनी सुभाहूचे नगर पाहिले.
श्रुत्वा च तान्पार्थिव पुत्रपौत्रा- न्प्राप्तान्सुबाहुर्विषये समग्रान्। प्रत्युद्ययौ प्रीतियुतः स राजा तं चाभ्यनन्दन्वृषभाः कुरूणाम्
राजपुत्र आणि नातवंडे सर्वजण आपल्या राज्यात आले आहेत हे ऐकून, सुभाहू राजा अत्यंत आनंदित होऊन त्यांना भेटायला गेला, आणि कुरू वंशातील श्रेष्ठांनी त्याचे स्वागत केले.
समेत्य राज्ञा तु सुबाहुना ते सुतैर्विशोकप्रमुखैश्च सर्वे। सहेनद्रसेनैः परिचारकैश्च पौरोगवैर्ये च रमहानसस्थाः
तेथे सुभाहू राजाने, त्याचे पुत्र विशेषतः विशोक आणि इतर सर्व, नद्रसेन व इतर सेवक, पुरोहित आणि राजदरबारातील अधिकारी यांच्यासह त्यांची भेट घेतली.
सुखोपितास्तत्रत एकरात्रं सूतान्समादाय रथांश्च सर्वान्। घटोत्कचं सानुचरं विसृज्य ततोऽभ्ययुर्यामुनमद्रिराजम्
तेथे त्यांनी एक रात्र सुखाने घालवली. मग सर्व सारथी आणि रथ घेऊन, घटोत्कच आणि त्याचे साथीदार निरोप देऊन, ते यमुनेच्या काठी असलेल्या पर्वतराजाकडे निघाले.