हूयमाने भृशं दीप्ते विधिवद्वसुरेतसि। न स्म स प्रापतद्वह्नौ तक्षको भयपीडितः
यज्ञ मोठ्या उत्साहाने आणि विधिपूर्वक होत असतानाही, भीतीने ग्रासलेला तक्षक अग्नीत पडला नाही.
किं सूत तेषां विप्राणां मन्त्रग्रामो मनीषिणाम्। न प्रत्यभात्तदाऽग्नौ यत्स पपात न तक्षकः
सूत, त्या विद्वान ब्राह्मणांनी आणि त्यांच्या मंत्रांनी एवढे प्रयत्न केले, तरी तक्षक अग्नीत का पडला नाही याचे कारण काय?
तमिन्द्रहस्ताद्वित्रस्तं विसंज्ञं पन्नगोत्तमम्। आस्तीकस्तिष्ठ तिष्ठेति वाचस्तिस्रोऽभ्युदैरयत्
इंद्राच्या हातातून भीतीने गोंधळलेला आणि शुद्ध हरपलेला तो सर्प, त्याला आस्तिकाने तीनदा हाक मारली — 'थांब! थांब! थांब!'
वितस्थे सोऽन्तरिक्षे च हृदयेन विदूयता। यथा तिष्ठति वै कश्चित्खं च गां चान्तरा नरः
तो सर्प आकाशातच लोंबकळत राहिला, त्याचे मन दु:खाने फाटले होते, जणू कोणी मनुष्य पृथ्वी आणि आकाश यांच्या मध्ये उभा आहे.
ततो राजाब्रवीद्वाक्यं सदस्यैश्चोदितो भृशम्। काममेतद्भवत्वेवं यथास्तीकस्य भाषितम्
मग सभेतील लोकांनी आग्रह केल्यावर राजाने असे सांगितले, 'आस्तिकाने जसे सांगितले तसेच होवो.'
समाप्यतामिदं कर्म पन्नगाः सन्त्वनामयाः। प्रीयतामयमास्तीकः सत्यं सूतवचोऽस्तु तत्
'हा यज्ञ पूर्ण करा, सर्पांना दिलासा द्या, आस्तिका आनंदी राहो, आणि सूताने सांगितलेले खरे ठरो.'
ततो हलहलाशब्दः प्रीतिजः समजायत। आस्तीकस्य वरे दत्ते तथैवोपरराम च
आस्तिकाला वर मिळाल्यावर आनंदाचा गजर झाला आणि त्या क्षणी यज्ञ थांबला.
स यज्ञः पाण्डवेयस्य राज्ञः पारिक्षितस्य ह। प्रीतिमांश्चाभवद्राजा भारतो जनमेजयः
पांडव वंशातील राजा परीक्षिताचा तो यज्ञ संपला आणि भारतवंशीय जनमेजय राजाला मोठा आनंद झाला.
ऋत्विग्भ्यः ससदस्येभ्यो ये तत्रासन्समागताः। तेभ्यश्च प्रददौ वित्तं शतशोऽथ सहस्रशः
तेथे उपस्थित असलेल्या ऋत्विज, सभासद आणि सर्व लोकांना त्याने शेकडो-हजारो प्रमाणात धन दिले.
लोहिताक्षाय सूताय तथा स्थपतये विभुः। येनोक्तं तस्य तत्राग्रे सर्पसत्रनिवर्तने
लाल डोळ्यांच्या सूताला आणि स्थापत्यकाराला, ज्यांनी सर्पयज्ञ थांबवण्याबद्दल आधी सांगितले होते, त्या बलाढ्य राजाने भरघोस बक्षीस दिले.
निमित्तं ब्राह्मण इति तस्मै वित्तं ददौ बहु। दत्त्वा द्रव्यं यथान्यायं भोजनाच्छादनान्वितम्
ज्यामुळे हे सर्व घडले त्या ब्राह्मणाला त्याने भरपूर धन दिले. योग्य रितीने, भोजन आणि वस्त्रासह त्याला दान दिले.
प्रीतस्तस्मै नरपतिरप्रमेयपराक्रमः। ततश्चकारावभृथं विधिदृष्टेन कर्मणा
अपरिमित पराक्रम असलेल्या त्या राजाने आनंदाने त्याला संतुष्ट केले आणि नंतर विधिप्रमाणे स्नान करून यज्ञाची सांगता केली.
आस्तीकं प्रेषयामास गृहानेव सुसंस्कृतम्। राजा प्रीतमनाः प्रीतं कृतकृत्यं मनीषिणम्
राजा अतिशय आनंदित होऊन, सुशिक्षित आणि बुद्धिमान असा आस्तिकाला त्याच्या घरी पाठवला.
पुनरागमनं कार्यमिति चैनं वचोऽब्रवीत्। भविष्यसि सदस्यो मे वाजिमेधे महाक्रतौ
राजाने त्याला सांगितले, "तू पुन्हा परत ये. माझ्या मोठ्या अश्वमेध यज्ञात तू माझा सभासद असशील."
तथेत्युक्त्वा प्रदुद्राव तदास्तीको मुदा युतः। कृत्वा स्वकार्यमतुलं तोषयित्वा च पार्थिवम्
आस्तिकाने "तसेच होईल" असे म्हणून, आनंदाने निघून गेला. त्याने आपले अद्वितीय कार्य पूर्ण केले होते आणि राजाला संतुष्ट केले होते.
स गत्वा परमप्रीतो मातुलं मातरं च ताम्। अभिगम्योपसंगृह्य तथा वृत्तं न्यवेदयत्
तो अत्यंत आनंदित होऊन आपल्या मावसाला आणि आईला भेटायला गेला, त्यांना आलिंगन दिले आणि घडलेली सर्व हकीकत सांगितली.
एतच्छ्रुत्वा प्रीयमाणाः समेता ये तत्रासन्पन्नगा वीतमोहाः। आस्तीके वै प्रीतिमन्तो बभूवु- रूचुश्चैनं वरमिष्टं वृमीष्व
हे ऐकून, तिथे जमलेले सर्व सर्प मोहातून मुक्त झाले आणि आस्तिकावर प्रसन्न होऊन म्हणाले, "तुला हवे ते वर माग."
भूयोभूयः सर्वशस्तेऽब्रुवंस्तं किं ते प्रियं करवामाद्य विद्वन्। प्रीता वयं मोक्षिताश्चैव सर्वे कामं किं ते करवामाद्य वत्स
सर्व सर्प पुन्हा पुन्हा म्हणाले, "हे ज्ञानी, आज तुझ्या आवडीचे आम्ही काय करू? आम्ही आनंदित आहोत, सर्वजण मुक्त झालो आहोत; मुला, आज तुझ्या इच्छेनुसार आम्ही काय करू ते सांग."
सायं प्रातर्ये प्रसन्नात्मरूपा लोके विप्रा मानवा ये परेऽपि। धर्माख्यानं ये पठेयुर्ममेदं तेषां युष्मन्नैव किंचिद्भयं स्यात्
संध्याकाळी आणि सकाळी, जे ब्राह्मण, शुद्ध मनाचे पुरुष किंवा इतर कोणीही माझ्या या धर्मकथेचे पठण करतील, त्यांना तुमच्याकडून कधीच भीती वाटू नये.
तैश्चाप्युक्तो भागिनेयः प्रसन्नै- रेतत्सत्यं काममेवं वरं ते। प्रीत्या युक्ताः कामितं सर्वशस्ते कर्तारः स्म प्रवणा भागिनेय
ते आनंदित सर्प त्या भाच्याला म्हणाले, "हे सत्य आहे, तुला हा वर मिळाला. आम्ही प्रेमाने तुझ्या इच्छेनुसार सर्व काही करायला तयार आहोत, भाचा."
असितं चार्तिमन्तं च सुनीथं चापि यः स्मरेत्। दिवा वा यदि वा रात्रौ नास्य सर्पभयं भवेत्
जो कोणी असित, आर्तिमंत आणि सुनिथ यांची दिवसा किंवा रात्री आठवण काढेल, त्याला सर्पांची भीती कधीच भासणार नाही.
यो जरत्कारुणा जातो जरत्कारौ महावशाः। आस्तीकः सर्पसत्रे वः पन्नगान्योऽभ्यरक्षत। तं स्मरन्तं महाभागा न मां हिंसितुमर्हथ
हे सर्पांनो, ज्या आस्तिकाने, जो जरत्कारू आणि महाबलवान जरत्कारू यांचा पुत्र होता, सर्पयज्ञात तुमचे रक्षण केले, त्याची आठवण ठेवणाऱ्याला, हे पुण्यवान सर्पांनो, तुम्ही कधीही इजा करू नका.
सर्पापसर्प भद्रं ते गच्छ सर्प महाविष। जनेमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तीकवचनं स्मर
हे सर्पा, मागे हट, तुझ्या कल्याणासाठी! जा, हे महाविषारी सर्पा. जनमेजयाच्या यज्ञाच्या शेवटी आस्तिकाचे शब्द आठव.
आस्तीकस्य वचः श्रुत्वा यः सर्पो न निवर्तते। शतधा भिद्यते मूर्धा शिंशवृक्षफलं यथा
जो सर्प आस्तिकाचे शब्द ऐकूनही मागे हटत नाही, त्याचे डोके शिंशपाच्या फळासारखे शंभर तुकड्यांत फाटेल.
स एवमुक्तस्तु तदा द्विजेन्द्रः समागतैस्तैर्भुजगेन्द्रमुख्यैः। संप्राप्य प्रीतिं विपुलां महात्मा ततो मनो गमनायाथ दध्रे
त्यावेळी, त्या एकत्र जमलेल्या श्रेष्ठ सर्पांनी असे सांगितल्यावर, श्रेष्ठ द्विजाने मोठा आनंद मिळवून, मग आपले मन जाण्यासाठी लावले.
इत्येवं नागराजोऽथ नागानां मध्यगस्तदा। उक्त्वा सहैव तैः सर्पैः स्वमेव भवनं ययौ
मग नागराजाने, सर्पांच्या मध्ये असताना, असे सांगून, त्या सर्व सर्पांसह आपल्या निवासस्थानी गेला.
मोक्षयित्वा तु भुजगान्सर्पसत्राद्द्विजोत्तमः। जगाम काले धर्मात्मा दिष्टान्तं पुत्रपौत्रवान्
सर्वोत्तम ब्राह्मणाने, सर्पयज्ञातून सर्पांना मुक्त करून, योग्य वेळी, पुत्र-पौत्रांसह, धर्मनिष्ठपणे आपली जीवनयात्रा पूर्ण केली.
इत्याख्यानं मयास्तीकं यथावत्तव कीर्तितम्। यत्कीर्तयित्वा सर्पेभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्
मी तुला आस्तिकाची ही कथा जशी घडली तशी सांगितली; हे पठण केल्याने कुठेही सर्पांची भीती राहत नाही.
यथा कथितवान्ब्रह्मन्प्रमतिः पूर्वजस्तव। पुत्राय रुरवे प्रीतः पृच्छते भार्गवोत्तम
जसा तुझ्या पूर्वज प्रमतीने, प्रसन्न होऊन, आपल्या पुत्राला रुरूला ही कथा सांगितली, तशीच मी तुला सांगितली आहे, हे श्रेष्ठ भार्गव.
यद्वाक्यं श्रुतवांश्चाहं तथा च कथितं मया। आस्तीकस्य कवेर्विप्र श्रीमच्चरितमादितः
मी जे ऐकले ते तसेच तुला सांगितले आहे—हे ब्राह्मण, आस्तिक या ऋषीची ही तेजस्वी कथा सुरुवातीपासून सांगितली.