तत्राहं देवगन्धर्वैः सहितो भूरिदक्षिणैः। अस्त्रार्तमवसं स्वर्गे शिक्षाणोऽस्त्राणि भारत
तिथे मी देव आणि उदार गंधर्वांसोबत स्वर्गात राहिलो आणि इच्छेनुसार शस्त्रविद्या शिकत होतो, हे भारत.
विश्वावसोश्च वै पुत्रश्चित्रसेनोऽभवत्सखा। स च गान्धर्वमखिलं ग्राहयामास मां नृप
विश्वावासूचा पुत्र चित्रसेन माझा मित्र झाला आणि त्याने मला सर्व गंधर्वविद्या शिकविल्या, राजन.
तत्राहमवसं राजन्गृहीतास्त्रः सुपूजितः। सुखं शक्रस् भवने सर्वकामसमन्वितः
राजा, तिथे मी शस्त्रसंपन्न आणि सन्मानित होऊन, शक्राच्या महालात सर्व इच्छा पूर्ण होत असताना सुखाने राहिलो.
शृण्वन्वै गीतशब्दं च तूर्यशब्दं च पुष्कलम्। पश्यंश्चाप्सरसः श्रेष्ठा नृत्यन्तीर्भरतर्षभ
मी तिथे गाण्याचा आणि वाद्यांचा गडद आवाज ऐकत होतो, आणि श्रेष्ठ अप्सरा नाचताना पाहत होतो, हे भरतश्रेष्ठ.
तत्सर्वमनवज्ञाय तथ्यं विज्ञाय भारत। अत्यर्थं प्रतिगृह्याहमस्त्रेष्वेव व्यवस्थितः
हे भारत, हे सर्व मी मनापासून समजून घेतले आणि त्याचा अवमान न करता, मी पूर्णपणे शस्त्रविद्येच्या साधनेत मग्न झालो.
ततोऽतुष्यत्सहस्राक्षस्तेन कामेन मे विभुः। एवं मे वसतो राजन्नेष कालोऽत्यगाद्दिवि
मग हजार डोळ्यांचा प्रभू माझ्या त्या भक्तीने अतिशय प्रसन्न झाला, आणि अशा प्रकारे, राजन, स्वर्गातील माझा काळ संपला.
कृतास्त्रमतिविश्वस्तमथ मां हरिवाहनः। रसंस्पृश्य मूर्ध्नि पाणिब्यामिदं वचनमब्रवीत्
माझ्या शस्त्रविद्येचे पूर्ण ज्ञान आणि आत्मविश्वास पाहून, चक्रधारी भगवानाने माझ्या डोक्यावर हात ठेवून असे बोलले—
न त्वमद्य युधा जेतुं शक्यः सुरगणैरपि। किं पुनर्मानुषे लोके मानुषैरकृतात्मभिः
आज तुला युद्धात देवांचीही फौज जिंकू शकत नाही; मग माणसांच्या जगात, विशेषतः साधना न केलेल्या माणसांनी तुला कसे जिंकावे?
अप्रमेयोऽप्रधृष्यश्च युद्धेष्वप्रतिमस्तथा। `अजेयस्त्वं हि सङ्ग्रामे सर्वैरपिसुरासुरैः
तू अपरिमित, अजिंक्य आणि युद्धात बरोबरीचा कोणी नाहीस; खरे तर, सर्व देव आणि दैत्य मिळूनही तुला संग्रामात हरवू शकत नाहीत.
अथाब्रवीत्पुनर्देवः संप्रहृष्टतनूरुहः। अस्त्रयुद्धे समो वीर न ते कश्चिद्भविष्यति
मग तो देव आनंदाने रोमांचित होऊन पुन्हा म्हणाला— 'वीरा, शस्त्रयुद्धात तुझ्या तोडीचा कोणीच होणार नाही.'
अप्रमत्तः सदा दक्षः सत्यवादी जितेन्द्रियः। ब्रह्मण्यश्चास्त्रविच्चासि शूरश्चासि कुरूद्वह
तू नेहमी सावध असतोस, नेहमी कुशल असतोस, नेहमी खरे बोलतोस, आपल्या इंद्रियांवर विजय मिळवला आहेस, ब्राह्मणांवर प्रेम करतोस, अस्त्रविद्येत निपुण आहेस आणि पराक्रमी आहेस, कुरुवंशाचा आनंद आहेस.
अस्त्राणि समवाप्तानि त्वया दश च पञ्च च। पञ्चभिर्विधिभिः पार्थ विद्यते न त्वया समः
पार्था, तू पंधरा अस्त्रे मिळवलीस आणि पाच प्रकारांनी ती शिकलीस; या बाबतीत तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही.
प्रयोगमुपसंहारमावृत्तिं च धनञ्जय। प्रायश्चित्तं च वेत्थ त्वं प्रतीघातं च सर्वशः
धनंजया, अस्त्रांचा उपयोग, परत घेणे, पुन्हा वापरणे, त्यांची शांती करण्याची उपाययोजना आणि सर्व प्रकारचे प्रतिकार तुला माहीत आहेत.
तव गुर्वर्थकालोऽयं समुत्पन्नः परंतप। प्रतिजानीष्व तं कर्तुं ततो वेत्स्याम्यहं परम्
शत्रूंना भयभीत करणाऱ्या, आता गुरूची सेवा करण्याची वेळ आली आहे; ती सेवा करण्याचा निर्धार जाहीर कर, मग मी तुला पुढे शिकवीन.
ततोऽहमब्रवं राजन्देवराजमिदं वचः। विषह्यं यन्मया कर्तुं कृतमेव निबोध तत्
मग मी देवांचा राजा याला असे बोललो: 'मी जे करू शकतो, ते सर्व झालेच आहे असे समजावे.'
ततो मामब्रवीद्राजन्प्रहसन्बलवृत्रहा। नाविपह्यं तवाद्यास्ति त्रिषु लोकेषु किंचन
मग बलवृत्राचा वध करणारा राजाने हसत मला सांगितले, 'आता तुझ्यासाठी या तिन्ही लोकांत काहीच अशक्य राहिले नाही.'
निवातकवचा नाम दानवा मम शत्रवः। समुद्रकुक्षिमाश्रित्य दुर्गे प्रतिवसन्त्युत
निवातकवच नावाचे दानव माझे शत्रू आहेत; ते समुद्राच्या पोटातल्या किल्ल्यात राहतात.
तिस्रः कोट्यः समाख्यातास्तुल्यरूपबलप्रभाः। तांस्तत्रजहि कौन्तेय गुर्वर्थस्ते भविष्यति
तीन कोटी निवातकवच आहेत, ते सर्व रूप, बळ आणि तेज यात सारखेच आहेत; कुंतीपुत्रा, त्यांचा नाश कर, हीच तुझी गुरूसेवा ठरेल.
ततो मातलिसंयुक्तं मयूरसमरोमभिः। हयैरुपेतं प्रादान्मे रथं दिव्यं महाप्रभम्
मग त्याने मला मातारलीसह, मोरपिसांनी सजवलेल्या घोड्यांनी जोडलेला, तेजस्वी असा दिव्य रथ दिला.
बबन्ध चैव मे मूर्ध्नि किरीटमिदमुत्तमम्। स्वरूपसदृशं चैव प्रादादङ्गविभूषणम्
त्याने माझ्या डोक्यावर हा उत्तम मुकुट ठेवला आणि माझ्या रूपाला शोभेल अशी दागिने दिली.
अभेद्यं कवचं चेदं स्पर्सरूपवदुत्तमम्। अजरां ज्यामिमां चापि गाण्डीवे समयोजयत्
त्याने मला हे भेदता न येणारे, स्पर्शाला सुखद असे उत्तम कवच दिले आणि हे न कधीही जुने न होणारे धनुष्याचे दोर गाण्डीवाला जोडले.
ततः प्रायामहं तेन स्यन्दनेन विराजता। येनाजयद्देवपतिर्बलिं वैरोचनिं पुरा
मग मी त्या तेजस्वी रथावर बसून निघालो, ज्यावर बसून देवांचा राजा पूर्वी विरोचनपुत्र बलीला जिंकला होता.
ततो देवाः सर्व एव तेन घोषेण बोधिताः। मन्वाना देवराजं मां समाजग्मुर्विशांपते
मग त्या रथाच्या आवाजाने सर्व देव जागे झाले आणि मला देवांचा राजा समजून, राजन, माझ्याकडे आले.
दृष्ट्वा च मामपृच्छन्त किं करिष्यसि फल्गुन। तानब्रुवं यथाभूतमिदं कर्ताऽस्मि संयुगे
माझ्याकडे पाहून त्यांनी विचारले, 'फाल्गुना, तू काय करणार आहेस?' मी त्यांना खरं खरं सांगितलं, 'मी युद्धात हे करणार आहे.'
निवातकवचानां तु प्रस्थितं मां तधैपिणम्। निबोधत महाभागा शिवं चाशास्त मेऽनघाः
महाभागांनो, निवातकवचांकडे मी निघालो आहे, पापरहितांनो, तुम्ही माझ्या कल्याणासाठी शुभेच्छा द्या.
ततो वाग्भिः प्रशस्ताभिस्त्रिदशाः पृथिवीपते'। तुष्टुवुर्मां प्रसन्नास्ते यथा देवं पुरंदरम्
मग पृथ्वीच्या राजन, प्रसन्न झालेल्या देवांनी मला उत्तम शब्दांनी स्तुती केली, जशी पूर्वी त्यांनी देवराज इंद्राची केली होती.
रथेनानेन मघवा जितवाञ्शम्बरं युधि। नमुचिं बलवृत्रौ च प्रह्लादनरकावपि
याच रथावर बसून मघवानाने युद्धात शंबर, नमुचि, वल, वृत्र, प्रह्लाद आणि नरक यांना जिंकले.
बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदान्यपि। रथेनानेन दैत्यानां जितवान्मघवा युधि
आणि या रथावरूनच मघवानाने युद्धात असंख्य हजारो, लक्षावधी आणि कोट्यवधी दैत्यांचा पराभव केला.
न्वमप्यनेन कौन्तेय निबातकवचान्रणे। विजेता युधि विक्रम्य पुरेव मघवा वशी
कुन्तीपुत्रा, या कवचाच्या मदतीने मी युद्धात निवातकवचांना जिंकणार आहे, जसा पूर्वी इंद्राने पराक्रम करून त्यांना हरवले होते.
अयंच शङ्खप्रवरो येन जेतासि दानवान्। अनेन विजिता लोका शक्रेणापि महात्मना
हा उत्तम शंख, ज्याच्या सहाय्याने तू दानवांवर विजय मिळवशील, त्याच्याच द्वारे महात्मा इंद्रानेही सर्व लोकांवर विजय मिळवला होता.