देवराजः सहस्राक्षस्त्वां दिदृक्षति भारत। इत्युक्तोऽहं मातलिना गिरिमामन्त्र्य शैशिरम्
'भारत, हजार डोळ्यांचा देवांचा राजा तुला पाहू इच्छितो,' असे मातलीने सांगितल्यावर मी शैशिर पर्वताला नमस्कार केला.
प्रदक्षिणमुपावृत्य समारोहं रथोत्तमम्। चोदयामास स हयान्मनोमारुतरंहसः
त्याची प्रदक्षिणा करून मी त्या उत्तम रथावर चढलो. मग मातलीने, मन आणि वाऱ्यासारख्या वेगाने धावणाऱ्या घोड्यांना पुढे चालवले.
[मातलिर्हयतत्त्वज्ञो यथावद्भूरिदक्षिणः। अवैक्षत च मे वक्रृंस्तितस्याथ ससारथिः। तथा भ्रान्ते रथे राजन्विस्मितश्चेदमब्रवीत्
[घोड्यांचे तंत्र जाणणारा, कुशल आणि दक्ष मातली, मी उभा असताना माझ्या स्थितीकडे लक्षपूर्वक पाहू लागला. मग रथ हलताना, तो सारथी आश्चर्यचकित होऊन म्हणाला:]
अत्यद्भुतमिदं त्वद्यविचित्रं प्रतिभाति मे। यदास्थितो रथं दिव्यं पदान्न चलितः पदम् ।।]
'आज हे खरोखरच अद्भुत आणि विलक्षण वाटते की, तू या दिव्य रथावर चढलास तरी तुझे पाऊल जराही हलले नाही.'
देवराजोऽपिहि मया नित्यमत्रोपलक्षितः। विचलन्प्रथमोत्पाते हयानां भरतर्षभ
'भारत, या घोड्यांचा पहिला उडी मारताना मी नेहमी इथे देवांचा राजालाच हालचाल करताना पाहिले आहे.'
त्वं पुनः स्थित एवात्ररथे भ्रान्ते कुरूद्वह। अतिशक्रमिदं सर्वं तवेति प्रतिभाति मे
'पण कुरुवंशातील आनंदा, रथ हलताना तू मात्र स्थिर उभा आहेस; हे सर्व मला इंद्रापेक्षाही अधिक वाटते.'
इत्युक्त्वाऽऽकाशमाविश्य मातलिर्विबुधालयान्। दर्शयामास मे राजन्विमानानि च भारत
असे सांगून मातली आकाशात गेला आणि राजन, मला देवांचे निवासस्थान आणि त्यांची दिव्य विमाने दाखवली.
[स रथो हरिभिर्युक्तो ह्यूर्ध्वमाचक्रमे ततः। ऋषयो देवताश्चैव पूजयन्ति नरोत्तम
[त्या दिव्य अश्वांनी जुंपलेल्या रथाने वरच्या दिशेने उड्डाण केले; ऋषी आणि देवता, नरश्रेष्ठा, तुझी पूजा करू लागले.]
ततः कामगमाँल्लोकानपश्यं वै सुरर्षिणाम्। गन्धर्वाप्सरसां चैव प्रभावममितौजसाम् ।।]
मग मी इच्छेनुसार मिळवता येणारे, दिव्य ऋषींचे लोक, आणि अमाप तेज असलेल्या गंधर्व व अप्सरा यांच्या वैभवाचे दर्शन घेतले.
नन्दनादीनि देवानां वनान्युपवनानि च। दर्शयामास मे शीघ्रं मातलिः शक्रसारथिः
मग मातली, इंद्राचा सारथी, मला वेगाने नंदन आणि इतर देवांचे वन व उपवने दाखवू लागला.
ततः शक्रस्य भवनमपश्यभमरावतीम्। दिव्यैः कामफलैर्वृक्षै रत्नैश्च समलंकृताम्
मग मी इंद्राचे निवासस्थान अमरावती पाहिले, जेथे दिव्य फळांची झाडे आणि रत्नांनी सजवलेली शोभा होती.
न तां भासयते सूर्यो न शीतोष्णे न च क्लमः। न बाधते तत्ररजस्तत्रास्ति न जरा नृप
तेथे सूर्यप्रकाश नाही, उष्णता किंवा गारवा नाही, थकवा नाही, धूळ त्रास देत नाही आणि राजन, तिथे म्हातारपणही नाही.
न तत्रशोको दैन्यं वा वैवर्ण्यं चोपलक्ष्यते। दिवौकसां महाराज न ग्लानिररिमर्दन। न क्रोधलोभौ तत्रास्तामशुबं वा विशांपते
तेथे, राजन, स्वर्गातील लोकांना कधीच दु:ख, निराशा किंवा चेहऱ्यावर काळवटपणा दिसत नाही. शत्रूंचा संहार करणाऱ्या राजन, तिथे थकवा, राग, लोभ किंवा कुठलाही अशुभ भाव नाही.
नित्यं तुष्टाश् ते राजन्प्राणिनः सुरवेश्मनि। नित्यपुष्पफलास्तत्र पादपा हरितच्छदाः
राजा, देवांच्या निवासातले सर्व जीव नेहमीच आनंदी असतात. तिथले झाडे नेहमी हिरवीगार असतात आणि त्यांना सतत फुले व फळे लागलेली असतात.
पुष्करिण्यश्च विविधाः पद्मसौगन्धिकायुताः। शीतस्तत्रववौ वायुः सुगन्धो वीजते शुभः
तिथे वेगवेगळ्या तळ्यांमध्ये कमळे आणि सुंदर निळी लिली फुललेली असतात. तिथे गार, सुगंधी आणि शुभ वारा वाहतो.
सर्वरत्नविचित्रा च भूमिः पुष्पविभूषिता। मृगद्विजाश्च बहवो रुचिरा मधुरस्वराः। विमानगामिनश्चात्रदृश्यन्ते बहवोऽमराः
ती भूमी सर्व प्रकारच्या रत्नांनी आणि फुलांनी सजलेली आहे. तिथे अनेक सुंदर प्राणी आणि गोड आवाजात गाणारे पक्षी दिसतात. तसेच, अनेक अमर लोक विमानांमध्ये संचार करताना दिसतात.
ततोऽपश्यं वसून्रुद्रान्साध्यांश्च समरुद्गणान्। आदित्यानश्विनौ चैव तान्सर्वान्प्रत्यपूजयम्
मग मी तिथे वसु, रुद्र, साध्य आणि मरुत यांच्या समूहाला, आदित्य आणि दोन्ही अश्विनीकुमारांना पाहिले आणि सर्वांना नमस्कार केला.
ते मां वीर्येण यशसा तेजसा च बलेन च। अस्त्रैश्चाप्यन्वजानन्त संग्रामे विजयेन च
त्यांनी माझ्या शौर्य, कीर्ती, तेज आणि बळामुळे, तसेच शस्त्रविद्या आणि युद्धातील विजयामुळे मला ओळखले.
प्रविश्य तां पुरीं दिव्यां देवगन्धर्वपूजिताम्। देवराजं सहस्राक्षमुपातिष्ठं कृताञ्जलिः
मी त्या दिव्य नगरीत प्रवेश केला, जिथे देव आणि गंधर्व आदर करतात, आणि हात जोडून हजार डोळ्यांच्या देवराजाजवळ गेलो.
ददावर्धासनं प्रीतः शक्रो मे ददतांवरः। बहुमानाच्च गात्राणि पस्पर्श मम वासवः
आनंदित होऊन वर देणारा शक्राने मला मानाचे आसन दिले आणि मोठ्या आदराने वासवाने माझ्या अंगाला स्पर्श केला.
तत्राहं देवगन्धर्वैः सहितो भूरिदक्षिणैः। अस्त्रार्तमवसं स्वर्गे शिक्षाणोऽस्त्राणि भारत
तिथे मी देव आणि उदार गंधर्वांसोबत स्वर्गात राहिलो आणि इच्छेनुसार शस्त्रविद्या शिकत होतो, हे भारत.
विश्वावसोश्च वै पुत्रश्चित्रसेनोऽभवत्सखा। स च गान्धर्वमखिलं ग्राहयामास मां नृप
विश्वावासूचा पुत्र चित्रसेन माझा मित्र झाला आणि त्याने मला सर्व गंधर्वविद्या शिकविल्या, राजन.
तत्राहमवसं राजन्गृहीतास्त्रः सुपूजितः। सुखं शक्रस् भवने सर्वकामसमन्वितः
राजा, तिथे मी शस्त्रसंपन्न आणि सन्मानित होऊन, शक्राच्या महालात सर्व इच्छा पूर्ण होत असताना सुखाने राहिलो.
शृण्वन्वै गीतशब्दं च तूर्यशब्दं च पुष्कलम्। पश्यंश्चाप्सरसः श्रेष्ठा नृत्यन्तीर्भरतर्षभ
मी तिथे गाण्याचा आणि वाद्यांचा गडद आवाज ऐकत होतो, आणि श्रेष्ठ अप्सरा नाचताना पाहत होतो, हे भरतश्रेष्ठ.
तत्सर्वमनवज्ञाय तथ्यं विज्ञाय भारत। अत्यर्थं प्रतिगृह्याहमस्त्रेष्वेव व्यवस्थितः
हे भारत, हे सर्व मी मनापासून समजून घेतले आणि त्याचा अवमान न करता, मी पूर्णपणे शस्त्रविद्येच्या साधनेत मग्न झालो.
ततोऽतुष्यत्सहस्राक्षस्तेन कामेन मे विभुः। एवं मे वसतो राजन्नेष कालोऽत्यगाद्दिवि
मग हजार डोळ्यांचा प्रभू माझ्या त्या भक्तीने अतिशय प्रसन्न झाला, आणि अशा प्रकारे, राजन, स्वर्गातील माझा काळ संपला.
कृतास्त्रमतिविश्वस्तमथ मां हरिवाहनः। रसंस्पृश्य मूर्ध्नि पाणिब्यामिदं वचनमब्रवीत्
माझ्या शस्त्रविद्येचे पूर्ण ज्ञान आणि आत्मविश्वास पाहून, चक्रधारी भगवानाने माझ्या डोक्यावर हात ठेवून असे बोलले—
न त्वमद्य युधा जेतुं शक्यः सुरगणैरपि। किं पुनर्मानुषे लोके मानुषैरकृतात्मभिः
आज तुला युद्धात देवांचीही फौज जिंकू शकत नाही; मग माणसांच्या जगात, विशेषतः साधना न केलेल्या माणसांनी तुला कसे जिंकावे?
अप्रमेयोऽप्रधृष्यश्च युद्धेष्वप्रतिमस्तथा। `अजेयस्त्वं हि सङ्ग्रामे सर्वैरपिसुरासुरैः
तू अपरिमित, अजिंक्य आणि युद्धात बरोबरीचा कोणी नाहीस; खरे तर, सर्व देव आणि दैत्य मिळूनही तुला संग्रामात हरवू शकत नाहीत.
अथाब्रवीत्पुनर्देवः संप्रहृष्टतनूरुहः। अस्त्रयुद्धे समो वीर न ते कश्चिद्भविष्यति
मग तो देव आनंदाने रोमांचित होऊन पुन्हा म्हणाला— 'वीरा, शस्त्रयुद्धात तुझ्या तोडीचा कोणीच होणार नाही.'