पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्पूजयित्वा महायशाः। सप्त मुख्यान्महामेधानाहरद्यमुनां प्रति
महायशस्वी त्या पुरुषाने पितर, देव, ऋषी आणि ब्राह्मण यांची पूजा करून, यमुनाकाठी सात मुख्य यज्ञ केले.
अधिराजः स राजंस्त्वां शन्तनुः प्रपितामहः। स्वर्गजिच्छक्रलोकस्थः कुशलं परिपृच्छति
तो सम्राट शांतनू, तुझा प्रपितामह, स्वर्ग जिंकून इंद्रलोकात राहतो आणि तुझ्या कुशलाची विचारणा करतो.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं धनदेन प्रभाषितम्। पाण्डवाश्च ततस्तेन बभूवः संप्रहर्षिताः
धनाधिपतीने सांगितलेली ही वचने ऐकून पांडवांचे मन अत्यंत आनंदित झाले.
ततः शक्तिं गदां खङ्गं धनुश्च भरतर्षभः। प्राध्वंकृत्वा नमश्चक्रे कुबेराय वृकोदरः
नंतर भरतराष्ट्रातील वृषभ वृकोदराने आपली शक्ति, गदा, तलवार आणि धनुष्य समोर ठेवून कुबेराला वंदन केले.
ततोऽब्रवीद्धनाध्यक्षः शरण्यः शरणागतम्। मानहा भव शत्रूणां सुहृदां नन्दिवर्धनः
मग शरण आलेल्याला आधार देणाऱ्या धनाधिपतीने सांगितले, 'शत्रूंचा गर्व मोड आणि मित्रांच्या आनंदात वाढ कर.'
विभयस्ताप शैलाग्रे वसानः सह बन्धुभिः। सुपर्णपितृदेवानां सततं मानकृद्भव
आपल्या नातेवाईकांसह पर्वताच्या शिखरावर निर्भय आणि दुःखरहित राहा, आणि नेहमी सुपर्ण, पितर आणि देव यांचा मान वाढवा.
ऋजुं पश्यत मा वक्रं सत्यं वदत माऽनृतम्। दीर्घं पश्यत मा ह्रस्वं परं पश्यत माऽपरम्
नेहमी सरळ गोष्टी पहा, वाकड्या नाही; सत्य बोला, असत्य नाही; मोठ्या गोष्टी पहा, लहान नाही; श्रेष्ठ पहा, कनिष्ठ नाही.
स्वेषु वेश्मसु रम्येषु वसतामित्रतापनाः। कामान्न परिहास्यन्ति यक्षा वोभरतर्षभाः
भरतवंशातील वीरांनो, तुम्ही आपल्या रम्य घरांत राहत असताना, यक्ष तुमच्या इच्छा पूर्ण करण्यास कधीच मागेपुढे पाहणार नाहीत.
शीघ्रमेव गुडाकेशः कृतास्त्रः पुरुषर्षभः। साक्षान्मघवतोत्सृष्टः संप्राप्स्यति धनंजयः
लवकरच गुढाकेश, शस्त्रविद्येत पारंगत आणि इंद्राने मुक्त केलेला, अर्जुनाला प्राप्त होईल.
एवमुत्तमकर्माणमनुशिष्य युधिष्ठिरम्। अस्तं गिरिमिवादित्यः प्रययौ गुह्यकाधिपः
अशा प्रकारे उत्तम आचरणाची शिकवण देऊन, गुप्तांचे अधिपती युधिष्ठिराला सोडून, सूर्य जसा पर्वतामागे मावळतो तसा निघून गेला.
तं परिस्तोमसंकीर्णैर्नानारत्नविभूषितैः। यानैरनुययुर्यक्षा राक्षसाश्च सहस्रशः
नंतर हजारो यक्ष आणि राक्षस, विविध रत्नांनी सजलेले आणि स्तुतीगीतांनी गूंजत, आपल्या वाहनांतून त्याच्या मागे गेले.
पक्षिणामिव कनिर्घोषः कुबेरसदनं प्रति। बभूव परमाश्वानामैरावतपथे यथा
त्यांचा आवाज पक्ष्यांच्या किलबिलासारखा वाटत होता, जेव्हा ते ऐरावताच्या मार्गावरून कुबेराच्या निवासाकडे जात होते.
ते जग्मुस्तूर्णमाकाशं धनाधिपतिवाजिनः। प्रकर्षन्त इवाभ्राणि पिबन्त इवमारुतम्
धनाधिपतीच्या घोड्यांनी आकाशात वेगाने प्रवास केला, जणू काही ते ढग ओढून नेत आहेत आणि वारा पित आहेत.
ततस्तानि शरीराणि गतसत्वानि रक्षसाम्। अपाकृष्यन्त शैलाग्राद्धनाधिपतिशासनात्
मग धनाधिपतीच्या आज्ञेने, राक्षसांची प्राणहीन शरीरे पर्वतशिखरावरून दूर नेली गेली.
तेषां हि शापकालः स कृतोऽगस्त्येन धीमता। समरे निहतास्तस्माच्छापस्यान्तोऽभवत्तदा
त्या शापाचा काळ बुद्धिमान अगस्त्यांनी ठरवला होता. जेव्हा ते युद्धात मारले गेले, तेव्हा त्या शापाचा अंत झाला.
पाण्डवाश्महात्मानस्तेषु वेश्मसु तां क्षपाम्। सुखमूषुर्गतोद्वेगाः पूजिताः सह राक्षसैः
महात्मा पांडवांनी त्या घरांमध्ये ती रात्र राक्षसांसह आनंदाने, कुठलाही काळजी न करता, सन्मानाने घालवली.
ततः सूर्योदये धौम्यः पाञ्चालीसहितांस्च तान्। आर्ष्टिणेन सहितः पाण्डवानभ्यवर्तत
सूर्योदय झाल्यावर, धौम्य ऋषी, पाञ्चाळ आणि आर्ष्टिषेण यांच्यासह पांडवांकडे आले.
तेऽभिवाद्यार्ष्टिषेणस्य पादौ धौम्यस्य चैव ह। ततः प्राञ्जलयः सर्वे ब्राह्मणांस्तानपूजयन्
पांडवांनी आर्ष्टिषेण आणि धौम्य यांच्या पायांना वंदन केले. त्यानंतर सर्वांनी हात जोडून त्या ब्राह्मणांचा सन्मान केला.
आर्ष्टिषेणं परिष्वज्य पुत्रवद्भरतर्षभ'। धर्मराजं स्पृशन्पाणौ पाणिना स महातपाः। प्राचीं दिशमभिप्रेक्ष्य महर्षिरिदमब्रवीत्
भरतवंशातील श्रेष्ठ, आर्ष्टिषेणाला मुलासारखे मिठी मारून, तो महान तपस्वी धर्मराजाच्या हाताला हात लावून, पूर्व दिशेकडे पाहून म्हणाला—
असौ सागरपर्यन्तां भूमिमावृत्य तिष्ठति। शैलराजो महाराज मन्दरोऽभिविराजयन्। इन्द्रवैश्रवणोपेतां दिशं पाण्डव रक्षति
हे महाराज, मंदार पर्वत समुद्रापर्यंत पसरलेला आहे आणि तेजाने उजळून निघाला आहे. इंद्र आणि कुबेर यांच्या सोबत तो पूर्व दिशा पांडव, रक्षण करतो.
पर्वतैश्च वनान्तैश्च काननैश्चैव शोभितम्। एतमाहुर्महेन्द्रस्य राज्ञो वैश्रवणस्य च। ऋषयः सर्वधर्मज्ञाः सर्वे तात मनीषिणः
पर्वत, वन आणि सुंदर अरण्यांनी सजलेला हा प्रदेश, सर्व धर्मज्ञ आणि बुद्धिमान ऋषी, महेन्द्र आणि वैश्रवण राजाचा आहे असे सांगतात.
अतश्चोद्यन्तमादित्यमुपतिष्ठन्ति वै प्रजाः। ऋषयश्चापि धर्मज्ञाः सिद्धाः साध्याश्च देवताः
इथे सर्व प्राणी, धर्म जाणणारे ऋषी, सिद्ध आणि साध्य देवता, उगवत्या सूर्याची पूजा करतात.
यमस्तु राजा धर्मज्ञः सर्वप्राणभृतां प्रभुः। प्रेतसत्वगतीमेतां दक्षिणामाश्रितो दिशम्
धर्म जाणणारा यमराज, सर्व जीवांचा स्वामी, या दक्षिण दिशेला, प्रेतांच्या लोकात वास करतो.
एतत्संयमनं पुण्यमतीवाद्भुतदर्शनम्। प्रेतराजस्य भवनमृद्ध्या परमया युतम्
हे पुण्याचे आणि अद्भुत दृश्य असलेले संयमाचे स्थान म्हणजे प्रेतराज यमाचे वैभवशाली घर आहे.
यं प्राप्य सविता राजन्सत्येन प्रतितिष्ठति। अस्तं पर्वतराजानमेतमाहुर्मनीषिणः
राजा, ज्या ठिकाणी पोहोचल्यावर सूर्य सत्याच्या बळावर स्थिर राहतो, त्या पर्वतराजाला विद्वान लोक अस्ताचल म्हणतात.
एवं पर्वतराजानं समुद्रं च महोदधिम्। अवसन्वरुणो राजा भूतानि परिरक्षति
असा हा पर्वतराज आणि मोठा समुद्र, वरुण राजाचा निवास आहे, जो सर्व जीवांची रक्षा करतो.
उदीचीं दीपयन्नेष दिशं तिष्ठति कीर्तिमान्। महामेरुर्महाभाग शिवो ब्रह्मविदांगतिः
उत्तर दिशेला तेजाने उजळणारा, कीर्तीमान, महा मेरू पर्वत उभा आहे. तो पुण्यवान आणि ब्रह्मविद्येच्या जाणकारांचा मार्ग आहे.
यस्मिन्ब्रह्मसदश्चैव भूतात्मा चावतिष्ठते। प्रजापतिः सृजन्सर्वं यत्किंचिज्जङ्गमागमम्
ज्यावर ब्रह्मदेवांची सभा आणि सर्व जीवांचा आत्मा वास करतो, आणि प्रजापती सर्व सजीव-निर्जीवांची निर्मिती करतो.
यानाहुर्ब्रह्मणः पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान्। तेषामपि महामेरुः शिवं स्थानमनामयम्
ज्यांना ब्रह्मदेवाची मानसपुत्रे आणि दक्षाची सात मुले म्हणतात, त्यांच्यासाठीही महा मेरू हे शुभ आणि दोषरहित स्थान आहे.
अत्रैव प्रतितिष्ठन्ति पुनरेषोदयन्ति च। सप्त देवर्षयस्तात वसिष्ठप्रमुखास्तदा
इथेच वसिष्ठ प्रमुख सात देवऋषी स्थिर राहतात आणि पुन्हा पुन्हा प्रकट होतात, हे प्रिय.