देशकालान्तरप्रेप्सुः कृत्वा शक्रः पराक्रमम्। संप्राप्तस्त्रिदिवे राज्यं वृत्रहा वसुभिः सह
इंद्राने दुसऱ्या वेळेचं आणि जागेचं इच्छित, आपली शौर्य दाखवून, वसूंना सोबत घेऊन त्रैलोक्याचं राज्य मिळवलं.
[यस्तु केवलसंरम्भात्प्रपातं न निरीक्षते।] पापात्मा पापबुद्धिर्यः पापमेवानुवर्तते। कर्मणामविभागज्ञः प्रेत्य चेह विनश्यति
जो माणूस केवळ उतावळेपणाने परिणामांचा विचार करत नाही, ज्याचं मन वाईट आहे, जो फक्त वाईट मार्गाने चालतो आणि कर्मांमध्ये फरक ओळखत नाही, तो या जगात आणि मृत्यूनंतरही नष्ट होतो.
अकालज्ञः सुदुर्मेधाः कार्याणामविशेषवित्। वृथाचारसमारम्भः प्रेत्य चेह विनश्यति
जो योग्य वेळ ओळखत नाही, ज्याचं समज कमी आहे, जो कर्मांमध्ये भेद करत नाही आणि व्यर्थ प्रयत्न करतो, तो या जगात आणि मृत्यूनंतरही नष्ट होतो.
साहसे वर्तमानानां निकृतीनां दुरात्मनाम्। सर्वेषामर्थलिप्सूनां पापो भवति निश्चयः
जे लोक उतावळेपणाने वागतात, कपटी आणि वाईट मनाचे असतात, आणि धनाची लालसा बाळगतात, त्यांना पाप निश्चितच मिळतं.
अधर्मज्ञोऽवलिप्तश्च बालबुद्धिरमर्षणः। निर्भयो भीमसेनोऽयं तं शाधि पुरुषर्षभ
हा भीमसेन धर्माचं ज्ञान नसलेला, गर्विष्ठ, बालबुद्धी आणि असहिष्णु आहे, तो निर्भय आहे; म्हणून, पुरुषश्रेष्ठा, त्याला थांबवा.
आर्ष्टिषेणस् राजर्षेः प्राप्य भूयस्त्वमाश्रमम्। तमिस्रां प्रथमां तत्र वीतशोकभयो वस
राजर्षी अर्ष्टिषेण यांच्या मोठ्या आश्रमात पोहोचून, त्या पहिल्या अंधारात, शोक आणि भीतीपासून मुक्त होऊन तिथे राहा.
अलकां सह गन्धर्वैर्यक्षैश्च सह किन्नरैः। `गमिष्यामि महाबाहो त्वं चापि बदरीं व्रज
महाबाहू, मी गंधर्व, यक्ष आणि किन्नरांसह अलकाकडे जाईन, आणि तू बदरीकडे जा.
मन्नियुक्ता मनुष्येन्द्र सर्वे च गिरिवासिनः। रक्षन्तु त्वां महाबाहो सहितं द्विजसत्तमैः
मनुष्यराजा, मी नेमलेले सर्व गिरिवासी आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण तुझ्या सोबत असताना, हे महाबाहू, ते तुझं रक्षण करतील.
साहसेषु च संतिष्ठंस्त्वया शैले वृकोदरः। वार्यतां साध्वयं राजंस्त्वया धर्मभृतांवर
भीमसेन डोंगरावर धाडसी कृत्यांसाठी सज्ज असताना, राजा, धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुला, या सज्जनाला थांबवावं.
इतः परं च वो राजन्द्रक्ष्यन्ति वनगोचराः। उपश्थास्यन्ति वो राजन्रक्षिष्यन्ते च वः सदा
राजा, यापुढे वनात राहणारे लोक तुम्हाला पाहतील, तुमची सेवा करतील आणि नेहमीच तुमचं रक्षण करतील.
तथैव चान्नपानानि स्वादूनि च बबूनि च। आहरिष्यन्ति मत्प्रेष्याः सदा वः पुरुषर्षभाः
तसंच, पुरुषश्रेष्ठांनो, माझे सेवक नेहमीच तुम्हाला स्वादिष्ट आणि विविध प्रकारचं अन्नपाणी आणतील.
यथा जिष्णुर्महेन्द्रस्य यथा वायोर्वृकोदरः। धर्मस्य त्वं यथा तात योगोत्पन्नो निजः सुतः
जसं जिष्णू महेंद्राचा, वृकोदर वायूचा, तसं तात्या, तू योगाने जन्मलेला, धर्माचा खरा पुत्र आहेस.
आत्मजावात्मसंपन्नौ यमौ चोभौ यथाश्विनोः। रक्ष्यास्तद्वन्ममापीह यूयं सर्वे युधिष्ठिर
जसं अश्विनीकुमारांचे दोन पुत्र त्यांच्या गुणांनी युक्त असून सुरक्षित आहेत, तसंच, युधिष्ठिरा, मी इथे तुम्हा सर्वांचं रक्षण करीन.
अर्थतत्त्वविधानज्ञः सर्वधर्मविधानवित्। भीमसेनादवरजः पल्गुनः कुशली दिवि
भीमसेनाचा लहान भाऊ अर्जुन, अर्थाचं आणि सर्व धर्मांच्या नियमांचं ज्ञान असलेला, स्वर्गात सुखरूप आहे.
याः काश्चन मता लोके स्वर्ग्याः परमसंपदः। जनमप्रभृति ताः सर्वाः स्थितास्तात धनंजये
ज्या ज्या गोष्टी या जगात श्रेष्ठ आणि स्वर्गीय समजल्या जातात, त्या सर्व, प्रिय, धनंजयामध्ये आहेत.
द्रमो दानं बलं बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम्। एतान्यपि महासत्वे स्थितान्यमिततेजसि
स्वयंवर, दान, बळ, बुद्धी, लाज, धैर्य आणि श्रेष्ठ तेज — या सर्व गुण त्या महान आणि अमाप तेज असलेल्या पुरुषात आहेत.
न मोहात्कुरुते जिष्णुः कर्म पाण्डव गर्हितम्। न पार्थस् मृषोक्तानि कथयन्ति नरा नृषु
पांडवा, जिष्णू मोहामुळे कधीही निंदनीय कृत्य करत नाही; आणि पार्थ देखील लोकांत खोटी वचनं बोलत नाही.
स देवपितृगन्धर्वैः कुरूणआं कीर्तिवर्धनः। आनीतः कुरुतेऽस्त्राणि शक्रसद्मनि भारत
कुरूंच्या कीर्तीला वाढवणारा तो, देव, पितर आणि गंधर्व यांच्या इच्छेने इंद्राच्या सभेत नेला गेला आणि तिथे त्याने अस्त्रविद्या मिळवली.
योऽसौ सर्वान्महीपालान्धर्मेण वशमानयत्। स शन्तनुर्महातेजाः पितुस्तव पितामहः
जो सर्व राजांना धर्माने वश केला, तो तेजस्वी शांतनू, तुझ्या वडिलांचा वडील, म्हणजे तुझा प्रपितामह होता.
प्रीयते पार्थ पार्थेन दिवि गाण्डीवधन्वना। सम्यक्वासौ महावीर्यः कुलधुर्य इव स्थितः
गांडीवधारी पार्थ स्वर्गातही सर्वांना प्रिय आहे; तो आपल्या कुलाचा आधारस्तंभ म्हणून, मोठ्या सामर्थ्याने उभा आहे.
पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्पूजयित्वा महायशाः। सप्त मुख्यान्महामेधानाहरद्यमुनां प्रति
महायशस्वी त्या पुरुषाने पितर, देव, ऋषी आणि ब्राह्मण यांची पूजा करून, यमुनाकाठी सात मुख्य यज्ञ केले.
अधिराजः स राजंस्त्वां शन्तनुः प्रपितामहः। स्वर्गजिच्छक्रलोकस्थः कुशलं परिपृच्छति
तो सम्राट शांतनू, तुझा प्रपितामह, स्वर्ग जिंकून इंद्रलोकात राहतो आणि तुझ्या कुशलाची विचारणा करतो.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं धनदेन प्रभाषितम्। पाण्डवाश्च ततस्तेन बभूवः संप्रहर्षिताः
धनाधिपतीने सांगितलेली ही वचने ऐकून पांडवांचे मन अत्यंत आनंदित झाले.
ततः शक्तिं गदां खङ्गं धनुश्च भरतर्षभः। प्राध्वंकृत्वा नमश्चक्रे कुबेराय वृकोदरः
नंतर भरतराष्ट्रातील वृषभ वृकोदराने आपली शक्ति, गदा, तलवार आणि धनुष्य समोर ठेवून कुबेराला वंदन केले.
ततोऽब्रवीद्धनाध्यक्षः शरण्यः शरणागतम्। मानहा भव शत्रूणां सुहृदां नन्दिवर्धनः
मग शरण आलेल्याला आधार देणाऱ्या धनाधिपतीने सांगितले, 'शत्रूंचा गर्व मोड आणि मित्रांच्या आनंदात वाढ कर.'
विभयस्ताप शैलाग्रे वसानः सह बन्धुभिः। सुपर्णपितृदेवानां सततं मानकृद्भव
आपल्या नातेवाईकांसह पर्वताच्या शिखरावर निर्भय आणि दुःखरहित राहा, आणि नेहमी सुपर्ण, पितर आणि देव यांचा मान वाढवा.
ऋजुं पश्यत मा वक्रं सत्यं वदत माऽनृतम्। दीर्घं पश्यत मा ह्रस्वं परं पश्यत माऽपरम्
नेहमी सरळ गोष्टी पहा, वाकड्या नाही; सत्य बोला, असत्य नाही; मोठ्या गोष्टी पहा, लहान नाही; श्रेष्ठ पहा, कनिष्ठ नाही.
स्वेषु वेश्मसु रम्येषु वसतामित्रतापनाः। कामान्न परिहास्यन्ति यक्षा वोभरतर्षभाः
भरतवंशातील वीरांनो, तुम्ही आपल्या रम्य घरांत राहत असताना, यक्ष तुमच्या इच्छा पूर्ण करण्यास कधीच मागेपुढे पाहणार नाहीत.
शीघ्रमेव गुडाकेशः कृतास्त्रः पुरुषर्षभः। साक्षान्मघवतोत्सृष्टः संप्राप्स्यति धनंजयः
लवकरच गुढाकेश, शस्त्रविद्येत पारंगत आणि इंद्राने मुक्त केलेला, अर्जुनाला प्राप्त होईल.
एवमुत्तमकर्माणमनुशिष्य युधिष्ठिरम्। अस्तं गिरिमिवादित्यः प्रययौ गुह्यकाधिपः
अशा प्रकारे उत्तम आचरणाची शिकवण देऊन, गुप्तांचे अधिपती युधिष्ठिराला सोडून, सूर्य जसा पर्वतामागे मावळतो तसा निघून गेला.