अरजांसि च वासांसि वसानाः कौशिकानि च। दृश्यन्ते बहवः पार्थ गन्धर्वाप्सरसां गणाः
पार्था, तिथे अनेक गंधर्व आणि अप्सरा दिसतात, जे कधी कच्च्या कापडाचे, तर कधी रेशमी वस्त्र घालतात.
विद्याधरगणाश्चैव स्रग्विणः प्रियदर्शनाः। महोरगगणाश्चैव सुपर्णाश्चारणादयः
तिथे पुष्पमाळांनी सजलेले, सुंदर दिसणारे विद्याधरांचे समूह आहेत, तसेच महान सर्प, सुपर्ण आणि चारण यांचेही समुदाय आहेत.
अस्य चोपरि शैलस्य श्रूयते पर्वसन्धिषु। भेरीपणवशङ्खानां मृदङ्गानां च निःस्वनः
या पर्वताच्या वरच्या भागात, पर्वतांच्या सांध्यांमध्ये, भेरी, पखवाज, शंख आणि मृदंग यांचे आवाज ऐकू येतात.
इहस्थैरेव तत्सर्वं श्रोतव्यं भरतर्षभाः। न कार्या वः कथंचित्स्यात्तत्राभिगमने मतिः
भरतश्रेष्ठांनो, हे सर्व इथे राहणाऱ्यांकडून ऐकावं. तिथे जाण्याचा विचारही करू नका.
न चाप्यतः परं शक्यं गन्तुं भरतसत्तमाः। विहारस्तत्र देवानाममानुषगतिस्तु सा
भरतश्रेष्ठांनो, या ठिकाणापलीकडे जाणं शक्य नाही. तिथे देवांचा विहार आहे, आणि ती वाट माणसांसाठी नाही.
ईषच्चपलकर्माणं मनुष्यमिह भारत। द्विषन्ति सर्वभूतानि ताडयन्ति च राक्षसाः
भरता, इथे जर एखादा माणूस थोडाही अस्थिरपणे वागला, तर सर्व प्राणी त्याचा तिरस्कार करतात आणि राक्षस त्याला मारतात.
अस्यातिक्रम्य शिखरं कैलासस्य युधिष्ठिर। गतिः परमसिद्धानां देवर्षीणां प्रकाशते
युधिष्ठिरा, कैलासाच्या या शिखरापलीकडे परम सिद्ध आणि देवर्षींचा मार्ग स्पष्टपणे दिसू लागतो.
चापलाद्धि न गन्तव्यं पार्त यानैस्ततः परम्। अयःशूलादिभिर्घ्नन्ति राक्षसाः शत्रुसूदन
पार्था, पुढे गाड्यांवरून किंवा बेफिकिरीने जाऊ नये; कारण तेथे लोखंडी भाले वगैरे शस्त्रे घेऊन राक्षस येणाऱ्यांना ठार करतात, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या.
अप्सरोभिः परिवृतः समृद्ध्या नरवाहनः। इह वैश्रवणस्तात पर्वसन्धिषु दृश्यते
मनुष्यश्रेष्ठा, येथे ऐश्वर्याने नटलेला आणि अप्सरांनी वेढलेला धनाचा स्वामी पर्वताच्या वाटांमध्ये दिसतो.
शिखरे तं समासीनमधिपं यक्षरक्षसाम्। प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि भानुमन्तमिवोदितम्
शिखरावर बसलेल्या यक्ष-राक्षसांच्या अधिपतीकडे सर्व जीव आश्चर्याने पाहतात, जणू तो उगवलेल्या सूर्यासारखा तेजस्वी आहे.
देवदानवसिद्धानां तथा वैश्रवणस्य च। गिरेः शिखरमुद्यानमिदं भरतसत्तम
भरतश्रेष्ठा, या पर्वताच्या शिखरावरील बाग देव, दानव, सिद्ध आणि वैश्रवण यांची आहे.
उपासीनस्य धनदं तुम्बुरोः पर्वसन्धिषु। गीतसामस्वनस्तात श्रूयते गन्धमादने
पर्वताच्या वाटांमध्ये धनाचा स्वामी तुंबुरूसोबत बसला असता, येथे गंधमादनावर गाण्याचा आणि स्तोत्रांचा आवाज ऐकू येतो, प्रिय.
एतदेवंविधं चित्रमिह तात युधिष्ठिर। प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि बहुशः पर्वसन्धिषु
युधिष्ठिरा, अशा अनेक अद्भुत गोष्टी सर्व जीवांना पर्वताच्या वाटांमध्ये वारंवार पाहायला मिळतात.
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च। वसध्वं पाण्डवश्रेष्ठा यावदर्जुनदर्शनात्
पांडवश्रेष्ठा, येथे ऋषींना शोभणारी आणि स्वादिष्ट फळे खा आणि अर्जुन भेटेपर्यंत येथेच राहा.
न तात चपलैर्भाव्यमिह प्राप्तैः कथंचन। `चपलः सर्वभूतानां द्वेष्यो भवति मानवः
प्रिय, येथे आलेल्यांनी कधीही अस्वस्थपणा करू नये; कारण अस्वस्थ माणूस सर्व जीवांना अप्रिय होतो.
उषित्वेह यथाकामं यथाश्रद्धं विहृत्य च। ततः शस्त्रजितां श्रेष्ठ पृथिवीं पालयिष्यसि
इच्छेनुसार येथे राहून आणि मनमुराद फिरून, नंतर, शस्त्रांनी जिंकणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तू पृथ्वीचे राज्य करशील.
आर्ष्टिषेणाश्रमे तस्मिन्मम पूर्वपितामहाः। पाण्डोः पुत्रा महात्मान सर्वे दिव्यपराक्रमाः
महात्म्या, त्या आर्ष्टिषेणाच्या आश्रमात माझे पूर्वज, म्हणजे पांडूचे पुत्र, दिव्य पराक्रम असलेले, राहिले होते.
कियन्तं कालमवसन्पर्वते गन्धमादने। किंच चक्रुर्महावीर्याः सर्वेऽतिबलपौरुषाः
त्या महाशक्तिशाली आणि अतुल बळाचे वीर गंधमादन पर्वतावर किती काळ राहिले आणि त्यांनी तेथे काय केले?
कानि चाभ्यवहार्याणि तत्र तेषां महात्मनाम्। वसतां लोकवीराणामासंस्तद्ब्रूहि सत्तम
त्या महान आत्म्यांना, म्हणजे जगातील वीरांना, तेथे राहताना कोणते अन्न मिळत होते? हे मला सांग, श्रेष्ठ.
विस्तरेण च मे शंस भीमसेनपराक्रमम्। यद्यच्चक्रे महाबाहुस्तस्मिन्हैमवते गिरौ
भीमसेनाने त्या सुवर्ण पर्वतावर जे काही पराक्रम केले, ते सर्व विस्ताराने मला सांग.
न खल्वासीत्पुनर्युद्धं तस् यक्षैर्द्विजोत्तम। `धनदाध्युषिते नित्यं वसतस्तत्र पर्वते
ब्राह्मणश्रेष्ठा, त्या धनदाने नेहमी वास केलेल्या पर्वतावर राहताना यक्षांसोबत पुन्हा कधीच युद्ध झाले नाही.
कच्चित्समागमस्तेषामासीद्वैश्रवणस्य च। तत्र ह्यायाति धनद आर्ष्टिषेणो यथाऽब्रवीत्
वैश्रवण आणि त्यांची भेट तेथे झाली का? कारण आर्ष्टिषेणाने सांगितल्याप्रमाणे धनदा तेथे येतो.
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं रविस्तरेण तपोधन। न हि मे शृण्वतस्तृप्तिरस्ति तेषां विचेष्टितम्
तपोधन, मला हे सर्व विस्ताराने ऐकायचे आहे; कारण त्यांच्या कृत्यांचे ऐकताना मला कधीच समाधान मिळत नाही.
एतदात्महितं श्रुत्वा तस्याप्रतिमतेजसः। शासनं सततं चक्रुस्तथैव भरतर्षभाः
अतुलनीय तेज असलेल्या त्या पुरुषाचे हितकारक उपदेश ऐकून, भरतश्रेष्ठ नेहमी त्याप्रमाणे वागले.
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च। शुद्धबाणहतानां च मृगाणां पिशितान्यपि
ते मुनिंना खाण्यास योग्य, रसाळ फळं आणि शुद्ध बाणांनी मारलेल्या प्राण्यांचं मांसही खात होते.
मेध्यानि हिमवत्पृष्ठे मधूनि विविधानि च। एवं ते न्यवसंस्तत्र पाण्डवा भरतर्षभाः
हिमालयाच्या उतारावर त्यांनी शुद्ध नैवेद्य आणि वेगवेगळ्या प्रकारचं मध घेतलं; अशा प्रकारे पांडव, भरतवंशातील श्रेष्ठ, तिथे राहत होते.
तथा निवसतां तेषां पञ्चमं वर्षमभ्यगात्। शृण्वतां लोमशोक्तानि वाक्यानि विविधान्युत
अशा रीतीने ते तिथे राहत असताना, पाचवं वर्ष आलं आणि ते लोमश ऋषींच्या विविध वचनांचं ऐकणं चालू होतं.
कृत्यकाल उपस्तास्य इति चोक्त्वा घटोत्कचः। राक्षसैः सह सर्वैश्च पूर्वमेव गतः प्रभो
‘कृतीचा काळ आला की मी येईन’ असं सांगून घटोत्कच सर्व राक्षसांसह आधीच निघून गेला होता, हे प्रभो.
आर्ष्टिषेणाश्रमे तेषां वसतां वै महात्मनाम्। अगच्छन्बहवो मासाः पश्यतां महदद्भुतम्
आर्ष्टिषेण यांच्या आश्रमात त्या महात्मे पांडव राहत असताना, त्यांच्या डोळ्यांसमोर अनेक महत्त्वाची आणि अद्भुत गोष्टी घडत असताना, बरेच महिने गेले.
तैस्तत्रविहरद्भिश्च रममाणैश्च पाण्डवैः। प्रीतिमन्तो महाभागा मुनयश्चारणास्तथा
पांडव तिथे फिरत आणि आनंद घेत असताना, पुण्यवान ऋषी आणि चारण देखील अत्यंत प्रसन्न झाले.