शिखण्डिनीभिः सहिताँल्लतामण्डलकेषु च। मेघतूर्यरवोद्दाममदनाकुलितान्भृशम्
मोरिणींसह, वेलींमध्ये आणि झाडांच्या गाठीमध्ये, गडगडाटाच्या आवाजाने आणि प्रेमाने भारावून गेलेले ते पक्षी फारच चैतन्याने भरले होते.
कृत्वैव केकामधुरं संगीतं मधुरस्वरम्। चित्रान्कलापान्विस्तीर्य सविलासान्मदालसान्
त्यांनी गोड केका आणि मधुर गाणे गायले, रंगीबेरंगी पिसारा पसरवून, हसतखेळत आणि मस्तीत आपली शोभा दाखवली.
मयूरान्ददृशुर्हृष्टान्नृत्यतो वनलालसान्। कांश्चित्प्रियाभिः सहितान्रममाणान्कलापिनः
तुम्ही आनंदी मोर पाहिले, जे वनात नाचत होते, काही आपल्या जोडीदारांसोबत, पिसारा पसरवून, मजेत रमले होते.
वल्लीलतासंकटेषु कुटजेषु स्थितांस्तथा। कांश्चिच्च कुटजानां तु विटपेषूत्कटानिव
वेली आणि लतांच्या गर्दीत, तसेच कुडजाच्या झाडांमध्ये, काही खाली उभे होते आणि काही झाडांच्या फांद्यांवर उंच बसलेले दिसले.
कलापरुचिराटोपनिचितान्मुकुटानिव। विवरेषु तरूणां च रुचिरान्ददृशुश्च ते
सुंदर रंगांच्या कलापांनी सजलेले मुकुट घातलेले, झाडांच्या कपारीत ते फारच शोभिवंत दिसत होते.
सिन्धुवारांस्तथोदारान्मन्मथस्येव तोमरान्। सुवर्णवर्णकुसुमान्गिरीणां सिखरेषु च। कर्णिकारान्विकसितान्कर्णपूरानिवोत्तमान्
तुम्ही तेथे तेजस्वी सिंधुवार झाडे पाहिली, जणू कामदेवाचे बाणच, सोन्यासारख्या फुलांनी पर्वतशिखरांवर फुललेली, आणि उमललेली कर्णिकार झाडे, जणू कानातले अलंकारच.
तथाऽपश्यन्कुरबकान्वनराजिषु पुष्पितान्। कामवश्यौत्सुक्यकरान्कामस्येव शरोत्करान्
त्याचप्रमाणे, तुम्ही वनरांगांमध्ये फुललेली कुरबक झाडे पाहिली, जी मनात उत्कंठा निर्माण करणारी, जणू कामदेवाच्या बाणांचीच रांग.
तथैव वनराजीनामुदारान्रचितानिव। विराजमानांस्तेऽपश्यंस्तिलकांस्तिलकानिव
त्याचप्रमाणे, तुम्ही वनातील तेजस्वी झाडे पाहिली, जी जणू काही अलंकारांसारखी, तिलकासारखी चमकत होती.
तथानङ्गशराकारान्सहकारान्मनोरमान्। अपश्यन्भ्रामरान्राजन्मञ्जरीभिर्विराजितान्
तुम्ही मनमोहक आंब्याची झाडे पाहिली, जी कामदेवाच्या बाणांसारखी दिसत होती, आणि राजन, फुलांच्या मंजिरींनी सजलेले भ्रमरही पाहिले.
हिरण्यसदृशैः पुष्यैर्दावाग्निसदृशैरपि। लोहितैरञ्जनाभैश्च वैदूर्यसदृशैरपि। अतीव वृक्षा राजन्ते पुष्पिताः शैलसानुषु
सोन्यासारख्या, ज्वाळेसारख्या, लाल आणि वैडूर्यसारख्या फुलांनी पर्वताच्या उतारांवर फुललेली झाडे फारच तेजस्वी दिसत होती.
तथा सालांस्तमालांश्च पाटलाबकुलानपि। माला इव समासक्ताः शैलानां शिखरेषु च
तुम्ही साळ, तमाळ, पाटल आणि बकुळ अशी झाडेही पाहिली, जी पर्वतशिखरांवर जणू हारासारखी गुंफलेली होती.
विमलस्फाटिकाभानि पाण्डुरच्छदनैर्द्विजैः। कलहंसैरुपेतानि सारसाभिरुतानि च
शुद्ध स्फटिकासारखी, पांढऱ्या पिसाऱ्यांनी सजलेली, त्या झाडांवर कलहंस आणि सारस पक्षी वावरत होते, आणि त्यांच्या आवाजाने सारा परिसर गूंजत होता.
सरांसि बहुशः पार्था पश्यन्तः शैलसानुषु। पद्मोत्पलविमिश्राणि सुखशीतजलानि च
अर्जुना, त्यांनी डोंगराच्या उतारावर अनेक सुंदर सरोवरे पाहिली, ज्यांचे पाणी गार आणि सुखद होते, आणि त्यात कमळे व निळ्या शेवंती फुलांनी भरलेली होती.
एवं क्रमेण ते वीरा वीक्षमाणाः समन्ततः। गन्वन्त्यथ माल्यानि रसवन्ति फलानि च
अशा प्रकारे, हे वीर सर्वत्र पाहत पुढे गेले आणि त्यांनी तिथे सुंदर फुलांच्या माळा व गोड फळे गोळा केली.
सरांसि च मनोज्ञानि वृक्षांश्चातिमनोरमान्। विविशुः पाण्डवाः सर्वेविस्मयोत्फुल्ललोचनाः
पांडवांनी आश्चर्याने डोळे मोठे करून त्या मोहक सरोवरांमध्ये आणि अतिशय रम्य झाडांच्या कुंजात प्रवेश केला.
कमलोत्पलकह्लारपुण्डरीकसुगन्धिना। सेव्यमाना वने तस्मन्सुखस्पर्शेन वायुना
त्या वनात मऊ वाऱ्याने कमळ, निळी शेवंती, कदंब आणि पांढरी कमळे यांच्या गोड सुगंधाचा दरवळ सर्वत्र पसरवला होता.
ततो युधिष्ठिरो भीममाहेदं प्रीतिमद्वचः। अहो श्रीमदिदं भीम गन्धमादनकाननम्
तेव्हा युधिष्ठिराने भीमाला आनंदाने म्हणाले, 'अरे भीमा, हे गंधमादनाचं जंगल किती सुंदर आणि श्रीमंत आहे!'
वने ह्मस्मिन्मनोरम्ये दिव्या काननजा द्रुमाः। लताश्च विविधाकाराः पत्रपुष्पफलोपगाः। भान्त्येते पुष्पविकचाः पुंस्कोकिलकुलाकुलाः
या रम्य वनात दिव्य झाडे आणि विविध आकाराच्या व पानफुलांनी, फळांनी सजलेल्या वेलींनी बहर घेतला आहे, आणि फुलांनी डवरलेल्या या झाडांवर कोकिळांचे थवे गात आहेत.
नात्र कण्टकिनः केचिन्न च विद्यन्त्यपुष्पिताः। स्निग्धपत्रफला वृक्षा गन्धमादनसानुषु
गंधमादनाच्या उतारावर कुठेही काटेरी किंवा फुलरहित झाडे नाहीत; सगळी झाडे हिरवीगार पानांनी आणि फळांनी डवरलेली आहेत.
भ्रमरारावमधुरा नलिनीः फुल्लपङ्कजाः। विलोड्यमाना पश्येमाः करिभिः सकरेणुभिः
हे फुललेल्या कमळांनी भरलेली सरोवरे पाहा, जिथे मधमाशांचा गोड गुंजन ऐकू येतो, आणि हत्ती आपल्या अंगावर पराग लावून त्यात डुंबत आहेत.
पश्येमां नलिनीं चान्यां कमलोत्पलमालिनीम्। स्रग्धरां विग्रहवतीं साक्षाच्छ्रियमिवापराम्
ही दुसरी सरोवर बघ, जी कमळे आणि निळ्या शेवंतींनी सजलेली आहे, जणू काही फुलांच्या माळांनी अलंकृत झालेली, साक्षात लक्ष्मीच जणू प्रकट झाली आहे.
नानाकुसुमगन्धाढ्यास्तस्येमाः काननोत्तमे। उपगीयमाना भ्रमरै राजन्ते वनराजयः
या उत्तम वनात विविध फुलांच्या सुगंधाने भरलेल्या या वनराया मधमाशांच्या गाण्याने उजळून निघाल्या आहेत.
पश्य भीम शुभान्देशान्देवाक्रीडान्समन्ततः। अमानुषगतिं प्राप्ताः संसिद्धाः स्म वृकोदर
भीमा, आजूबाजूचे हे सुंदर प्रदेश पाहा, जिथे देवतांचा खेळ चालतो; वृष्णिकुमार, आपण जणू काही अमानुष स्थितीला पोहोचलो आहोत.
लताभिः पुष्पिताग्राभिः पुष्पिताः पादपोत्तमाः। संश्लिष्टाः पार्थ शोभन्ते गन्धमादनसानुषु
पार्था, गंधमादनाच्या उतारावर फुलांनी डवरलेल्या वेलींनी वेढलेली उत्तम झाडे फारच शोभून दिसतात.
शिखण्डिनीभिश्चरतां सहितानां शिखण्डिनाम्। नदतां शृणु निर्घोषं भीम पर्वतसानुषु
भीमा, डोंगराच्या उतारावर एकत्र फिरणाऱ्या आणि गाणाऱ्या नाचऱ्यांचा गडगडाट ऐक.
चकोराः शतपत्राश्च मत्तकोकिलशारिकाः। पत्रिणः पुष्पितानेतान्संपतन्ति महाद्रुमान्
चकोरे, शतपत्री, मदमस्त कोकिळा आणि शारिका — हे सगळे पंखधारी पक्षी फुलांनी डवरलेल्या मोठ्या झाडांवर झुंडीने जमत आहेत.
रक्तपीतारुणाः पार्थ पादपाग्रगताः खगाः। परस्परमुदीन्ते बहवो जीवजीवकाः
पार्था, झाडांच्या टोकावर बसलेले अनेक जिवाजिवक पक्षी, जे लाल, पिवळे आणि तांबूस रंगाचे आहेत, एकमेकांना हाक देत आहेत.
हरितारुणवर्णानां शाड्वलानां समीपतः। सारसाः प्रतिदृश्यन्ते शैलप्रस्रवणेष्वपि
हिरव्या आणि तांबूस गवताजवळ, तसेच डोंगराच्या झऱ्याजवळ, सर्वत्र सारस पक्षी दिसतात.
वदन्ति मधुरा वाचः सर्वभूतमनोरमाः। भृङ्गराजोपचक्राश्च लोहपृष्ठाः पतत्रिणः
सर्व प्राण्यांना प्रिय असलेले भृंगराज आणि काळसर रंगाचे पक्षी गोड आवाजात बोलत आहेत.
चतुर्विषाणाः पद्माभाः कुञ्जराः सकरेणवः। एते वैडूर्यवर्णाभं क्षोभयन्ति महत्सरः
चार सोंडांचे, कमळासारख्या रंगाचे, परागाने माखलेले हे हत्ती, वैडूर्यसारख्या रंगाचे भव्य सरोवर ढवळत आहेत.