नानामृगगणैर्जुष्टं कौन्तेयः सत्यविक्रमः। पदातिर्भ्रातृभिः सार्धं प्रातिष्ठत युधिष्ठिरः
अनेक प्रकारच्या प्राण्यांनी वावरलेल्या प्रदेशातून, सत्यविक्रम युधिष्ठिर आपल्या भावांसह पायी पुढे निघाला.
नानाद्रुमनिरोधेषु वसन्तः शैलसानुषु। पर्वतं विविशुस्ते तं चतुर्थेऽहनि पाण्डवाः
नाना प्रकारच्या झाडांच्या आणि बांबूच्या दाट झाडीत, डोंगराच्या उतारांवर राहात, पांडवांनी चौथ्या दिवशी त्या पर्वतात प्रवेश केला.
महाभ्रघनसंकाशं सलिलोपहितं शुभम्। मणिकाञ्चनरम्यं च शैलं नानासमुच्छ्रयम्
त्यांना पाण्याने नटलेला, रत्न आणि सोन्याने शोभलेला, अनेक शिखरांनी उंचावलेला, मोठ्या ढगांच्या राशीसारखा सुंदर पर्वत दिसला.
रम्यं हिमवतः प्रस्थं बहुकन्दरनिर्झरम्। शिलाविभङ्गविकटं लतापादपसङ्कुलम्
हिमालयाच्या रम्य पठारावर, अनेक गुहा आणि धबधबे, तुटलेल्या खडकांनी कठीण झालेला, वेलींनी आणि झाडांनी भरलेला प्रदेश त्यांनी पाहिला.
ते समासाद्यपन्थानं यतोक्तं वृषपर्वणा। अनुसस्रुर्यथोद्देशं पश्यन्तो विविधान्नगान्
वृषपर्वाने दाखवलेल्या मार्गावर पोहोचून, पांडवांनी त्याच्या सांगण्यानुसार पुढे वाटचाल केली आणि विविध पर्वत पाहू लागले.
उपर्युपरि शैलस्य गुहाः परमदुर्गमाः। सुदुर्गमांस्ते सुबहून्सुखेनैवाभिचक्रमुः
पर्वताच्या वरच्या भागात अनेक अत्यंत कठीण गुहा होत्या, पण पांडवांनी त्या सर्व दुर्गम गुहा सहजपणे ओलांडल्या.
धौम्यः कृष्णा च पार्ताश्च लोमशश्च महानृषिः। आगच्छन्सहितास्तत्रन कश्चिदपि हीयते
धौम्य, कृष्णा, पांडूचे पुत्र आणि मोठे ऋषी लोमश — हे सगळे एकत्र तिथे पोहोचले, आणि कुणीही मागे राहिला नाही.
ते मृगद्विजसंघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम्। शाखामृगगणैश्चैव सेवितं सुमनोरमम्
ते जिथे पोहोचले, तिथे हरिणं आणि पक्ष्यांच्या आवाजांनी गूंजणारे, विविध झाडं-वेलींनी सजलेले, आणि माकडांच्या टोळ्यांनी भरलेले सुंदर असे ठिकाण होतं.
पुण्यं पद्मसरोपेतं सपल्वलमहावनम्। उपतस्थुर्महाभागा माल्यवतं महागिरिम्
पुण्यवान, कमळांनी भरलेल्या सरोवरांनी आणि पाणथळ जंगलांनी नटलेलं ते मोठं अरण्य, त्या थोर लोकांनी मल्यवत या मोठ्या डोंगराच्या पायथ्याशी गाठलं.
ततः किंपुरुषावासं सिद्धचारणसेवितम्। ददृशुर्हृषरोमाणाः पर्वतं गन्धमादनम्
नंतर, त्यांच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले, कारण त्यांनी किम्पुरुषांचं निवासस्थान असलेला, सिद्ध आणि चारणांनी वावरलेला गंधमादन पर्वत पाहिला.
विद्याधरानुचरितं किन्नरीभिस्तथैव च। गजसङ्घसमावासं सिंहव्याघ्रगणायुतम्
त्या पर्वतावर विद्याधर, किन्नर आणि त्यांच्या पत्नींचा वावर होता, तसेच हत्तींच्या कळपांसह सिंह आणि वाघांच्या टोळ्या तिथे फिरत होत्या.
शरभोन्नादसंघुष्टं नानमृगनिषेवितम्
शरभांच्या डरकाळ्यांनी पर्वत दुमदुमत होता, आणि तिथे अनेक प्रकारची वन्य प्राणी वावरत होते.
ते गन्धमादनवनं तन्नन्दनवनोपमम्। मुदिताः पाण्डुतनया मनोनयननन्दनम्
पांडूचे पुत्र आनंदित होऊन गंधमादनाचं वनात गेले, ते नंदनवनासारखंच होतं — मन आणि डोळ्यांना अत्यंत आनंद देणारं.
विविशुः क्रमशो वीरा अरण्यं शुभकाननम्। द्रौपदीसहिता वीरास्तैश्च विप्रैर्महात्मभिः
ते वीर, द्रौपदी आणि त्या थोर ऋषींसह, हळूहळू त्या सुंदर आणि शुभ वनात शिरले.
शृण्वन्तः प्रीतिजननान्वल्गून्मन्दकलाञ्शुभान्। श्रोत्ररम्यान्सुमधुराञ्शब्दान्खगमुखेरितान्
त्यांच्या कानावर पक्ष्यांनी काढलेले गोड, मृदू आणि शुभ आवाज पडत होते, जे ऐकायला अत्यंत सुखद वाटत होते.
सर्वर्तुफलभाराञ्यान्सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलाम्। पश्यन्तः पादपांस्चापि फलभारावनामितान्
त्यांनी पाहिलं की, तिथल्या झाडांवर सर्व ऋतूंमध्ये फळांचा भार आहे, आणि सगळ्या ऋतूंमध्ये फुलांनी झाडं उजळून गेली आहेत, फळांच्या ओझ्याने त्यांच्या फांद्या खाली वाकल्या आहेत.
आम्रानाम्रातकान्फुल्लान्नारिकेलान्सतिन्दुकान्। मुञ्जातकांस्तथाञ्जीरान्दाडिमान्बीजपूरकान्
त्यांना आंबे, जंगली आंबे फुललेले, नारळ, तिंदूळ, मुंजाट, अंजीर, डाळिंब आणि बीजपूर अशी फळं दिसली.
पनसाँल्लिकुचान्मोचाः खर्जूरानम्लवेतसान्। परावतांस्तथा क्षौद्रानीपांश्चापि मनोरमान्
पणस, लिचू, केळी, खजूर, आमलवेतस, परावत फळं, मधाचे पोळे आणि रम्य निपा झाडंही त्यांनी पाहिली.
बेल्वान्कपित्थाञ्जम्बूश्च काश्मरीर्ब्रदरीस्तथा। पुक्षानुदुम्बरवटानश्वत्थान्क्षीरिकास्तथा
बेल, कवठ, जांभूळ, काश्मरी, ब्रदरी, पुक्क्ष, उंबर, वड, पिंपळ आणि दूधाळ झाडंही त्यांनी पाहिली.
मल्लातकानामलकीर्हरीतकबिभीतकान्। इङ्गुदान्करमर्दांश्च तिन्दुकांश् महाफलान्
मल्लातक, आवळा, हरडे, बेहडा, इंगळ, करमर्द, तिंदूळ आणि मोठ्या फळांची झाडं तिथे होती.
एतानन्यांश्च विविधान्गन्धमादनसानुषु। फलैरमृतकल्पैस्तानाचितान्स्वादुभिस्तरूपन्
गंधमादनाच्या उतारावर त्यांनी ही आणि आणखी अनेक प्रकारची झाडं पाहिली, जी अमृतासारख्या गोड आणि भरपूर फळांनी लगडलेली होती.
तथैव चम्पकाशोकान्केतकान्बकुलांस्तथा। पुन्नागान्सप्तपर्णांश्च कर्णिकारान्सकेतकान्। पाटलान्कुटजान्रम्यान्मन्दारेन्दीवरांस्तथा
त्याचप्रमाणे त्यांनी चंपा, अशोक, केतकी, बकुळ, पर्णसप्तक, सप्तपर्ण, कर्णिकार, पुन्हा केतकी, पाटल, सुंदर कुडज, मंदार आणि निळी कमळंही पाहिली.
पारिजातान्कोविदारान्देवदारुद्रुमांस्तथा। पारिजातान्कोविदारान्देवदारुद्रुमांस्तथा। शालांस्तालांस्तमालांश्च पिप्पलान्हिङ्गुकांस्तथा
त्यांना पारिजात, कोविदार, देवदारु, साल, ताड, तमाळ, पिंपळ आणि हिंगूचे झाडंही दिसली.
चकोरैः शतपत्रैश् भृङ्गराजैस्तथा शुकैः। कोकिलैः कलविङ्कैश्च हारितैर्जीवजीवकैः
तिथे चकोर, शतपत्र, भृंगराज, पोपट, कोकिळ, कलविंग, हारित आणि जीवजीवक असे पक्षीही होते.
प्रियकैश्चातकैश्चैव तथाऽन्यैर्विविधैः खगैः। श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूजद्भिश्चाप्यधिष्ठितान्
तेथे प्रिय शारिका पक्षी आणि इतर अनेक रंगीबेरंगी पक्ष्यांनी झाडे व्यापली होती. त्यांच्या गोड आणि मधुर आवाजांनी कानांना मोठा आनंद मिळत होता.
सरांसि च मनोज्ञानि समन्ताज्जलचारिभिः। कुमुदैः पुण्डरीकैश्च तृथा कोकनदोत्पलैः। कहारैः कमलैश्चैव आचितानि समन्ततः
ती सरोवरे पाहायला फार सुंदर होती. सर्वत्र पाण्यात विहरणारे पक्षी, कुमुद, पांढरी कमळे, कोकनद, निळी कमळे, कहार आणि इतर कमळांनी ती सजली होती.
कादम्बैश्चक्रवाकैश्च कुररैर्जलकुक्कुटैः। कारण्डवैः प्लवैर्हंसैर्बकैर्मद्गुभिरेव च
तेथे कादंब पक्षी, चक्रवाक, कुरर, जलकुक्कुट, कारण्डव, प्लव, हंस, बगळे आणि मद्गू असे अनेक पक्षी होते.
एतैश्चान्यैश्च कीर्णानि समन्ताज्जलचारिभिः। हृष्टैस्तथा तामरसरसासवमदालसैः
अशा आनंदी जलचर पक्ष्यांनी ती सरोवरे सर्व बाजूंनी भरली होती. ते सर्व तामरसरसाचा मध प्यायल्याने मस्त झाले होते.
पद्मोदरच्युतरजःकिञ्जल्कारुणरञ्जितैः। मञ्जुस्वरैर्मधुकरैर्विरुतान्कमलाकरान्
कमळाच्या आतून गळून पडलेल्या आणि लालसर रंगाच्या परागकणांनी, तसेच गोड आवाजात गुणगुणणाऱ्या मधमाशांनी ते कमळांचे तलाव गूंजत होते.
अपश्यंस्ते नरव्याघ्रा गन्धमादनसानुषु। तथैव पद्मषण्डैश्च मण्डितांश्च समन्ततः
हे नरव्याघ्रांनो, त्या गंधमादन पर्वताच्या उतारांवर, तुम्ही सर्वत्र अशाच कमळांच्या घड्यांनी सजलेली सरोवरे पाहिली.