सलिलावर्तसंजातैः पुष्पितैश्च महीरुहैः। समावृतं पुण्यतममाश्रमं वृषपर्वणः
फुलांनी बहरलेल्या मोठ्या झाडांनी आणि पाण्याच्या भोवऱ्यांनी वेढलेल्या, वृषपर्वाचा तो अत्यंत पवित्र आश्रम त्यांनी पाहिला.
तमुपक्रम्य राजर्षिं धर्मात्मानमरिंदमाः। पाण्डवा वृषपर्वाणमवदन्त गतक्लमाः
त्या राजर्षी वृषपर्वाजवळ जाऊन, धर्मनिष्ठ आणि पराक्रमी पांडवांनी त्याच्याशी संवाद साधला आणि त्यांचा सारा थकवा दूर झाला.
अभ्यनन्दत्स राजर्षिः पुत्रवद्भरतर्षभान्। पूजिताश्चावसंस्तत्रसप्तरात्रमरिंदमाः
त्या राजर्षीने पांडवांचे आपल्या मुलांप्रमाणे स्वागत केले. पांडवांना योग्य मान दिला आणि त्यांनी तिथे सात रात्री वास्तव्य केले.
अष्टमेऽहनि संप्राप्ते तमृषिं लोकविश्रुतम्। आमन्त्र्य वृषपर्वाणं प्रस्थानं प्रत्यरोचयन्
आठवा दिवस उजाडल्यावर, पांडवांनी सर्वत्र प्रसिद्ध असलेल्या त्या ऋषी वृषपर्वाला निरोप दिला आणि प्रवासासाठी तयारी केली.
एकैकशश्च तान्विप्रान्निवेद्य वृषपर्वणि। न्यासभूतान्यथाकालं बन्धूनिव सुसत्कृतान्। पारिबर्हं चतं शेषं परिदाय महात्मने
पांडवांनी आपले ब्राह्मण साथीदार वृषपर्वाकडे सांभाळण्यासाठी आणि योग्य पाहुणचारासाठी सोपवले, तसेच उरलेला सामान त्या महान ऋषीला दिला.
ततस्ते यज्ञपात्राणि रत्नान्याभरणानि च। न्यदधुःपाण्डवा राजन्नाश्रमे वृषपर्वणः
नंतर, राजा, पांडवांनी आपली यज्ञपात्रे, रत्ने आणि दागिने वृषपर्वाच्या आश्रमात ठेवली.
अतीतानागते विद्वान्कुशलः सर्वधर्मवित्। अन्वशासत्स धर्मज्ञः पुत्रवद्भरतर्षभान्
भूतकाळ आणि भविष्यकाळ जाणणारा, सर्व धर्मात निपुण असलेला तो ऋषी पांडवांना आपल्या मुलांप्रमाणे उपदेश करू लागला.
तेऽनुज्ञाता महात्मानः प्रययुर्दिशमुत्तराम्। `कुष्णया सहिता वीरा ब्राह्मणैश्च महात्मभिः
त्यांची परवानगी मिळाल्यावर, महात्मा पांडवांनी द्रौपदी आणि महान ब्राह्मणांसह उत्तरेकडे प्रवास सुरू केला.
तान्प्रस्थितानन्वगच्छद्वृषपर्वा महीपतीन्। उपन्यस् महातेजा विप्रेभ्यः पाण्डवांस्तदा
पांडव जेव्हा निघाले, तेव्हा तेजस्वी वृषपर्वा राजांना सोबत गेला आणि त्या वेळी ब्राह्मणांना पांडवांची ओळख करून दिली.
अनुसंसार्य कौन्तेयानाशीर्भिरभिनन्द्य च। वृषपर्वा निववृतेपन्थानमुपदिश्य च
कुंतीपुत्रांना आशीर्वाद देऊन, शुभेच्छा देत आणि मार्ग दाखवून वृषपर्वा परतला.
नानामृगगणैर्जुष्टं कौन्तेयः सत्यविक्रमः। पदातिर्भ्रातृभिः सार्धं प्रातिष्ठत युधिष्ठिरः
अनेक प्रकारच्या प्राण्यांनी वावरलेल्या प्रदेशातून, सत्यविक्रम युधिष्ठिर आपल्या भावांसह पायी पुढे निघाला.
नानाद्रुमनिरोधेषु वसन्तः शैलसानुषु। पर्वतं विविशुस्ते तं चतुर्थेऽहनि पाण्डवाः
नाना प्रकारच्या झाडांच्या आणि बांबूच्या दाट झाडीत, डोंगराच्या उतारांवर राहात, पांडवांनी चौथ्या दिवशी त्या पर्वतात प्रवेश केला.
महाभ्रघनसंकाशं सलिलोपहितं शुभम्। मणिकाञ्चनरम्यं च शैलं नानासमुच्छ्रयम्
त्यांना पाण्याने नटलेला, रत्न आणि सोन्याने शोभलेला, अनेक शिखरांनी उंचावलेला, मोठ्या ढगांच्या राशीसारखा सुंदर पर्वत दिसला.
रम्यं हिमवतः प्रस्थं बहुकन्दरनिर्झरम्। शिलाविभङ्गविकटं लतापादपसङ्कुलम्
हिमालयाच्या रम्य पठारावर, अनेक गुहा आणि धबधबे, तुटलेल्या खडकांनी कठीण झालेला, वेलींनी आणि झाडांनी भरलेला प्रदेश त्यांनी पाहिला.
ते समासाद्यपन्थानं यतोक्तं वृषपर्वणा। अनुसस्रुर्यथोद्देशं पश्यन्तो विविधान्नगान्
वृषपर्वाने दाखवलेल्या मार्गावर पोहोचून, पांडवांनी त्याच्या सांगण्यानुसार पुढे वाटचाल केली आणि विविध पर्वत पाहू लागले.
उपर्युपरि शैलस्य गुहाः परमदुर्गमाः। सुदुर्गमांस्ते सुबहून्सुखेनैवाभिचक्रमुः
पर्वताच्या वरच्या भागात अनेक अत्यंत कठीण गुहा होत्या, पण पांडवांनी त्या सर्व दुर्गम गुहा सहजपणे ओलांडल्या.
धौम्यः कृष्णा च पार्ताश्च लोमशश्च महानृषिः। आगच्छन्सहितास्तत्रन कश्चिदपि हीयते
धौम्य, कृष्णा, पांडूचे पुत्र आणि मोठे ऋषी लोमश — हे सगळे एकत्र तिथे पोहोचले, आणि कुणीही मागे राहिला नाही.
ते मृगद्विजसंघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम्। शाखामृगगणैश्चैव सेवितं सुमनोरमम्
ते जिथे पोहोचले, तिथे हरिणं आणि पक्ष्यांच्या आवाजांनी गूंजणारे, विविध झाडं-वेलींनी सजलेले, आणि माकडांच्या टोळ्यांनी भरलेले सुंदर असे ठिकाण होतं.
पुण्यं पद्मसरोपेतं सपल्वलमहावनम्। उपतस्थुर्महाभागा माल्यवतं महागिरिम्
पुण्यवान, कमळांनी भरलेल्या सरोवरांनी आणि पाणथळ जंगलांनी नटलेलं ते मोठं अरण्य, त्या थोर लोकांनी मल्यवत या मोठ्या डोंगराच्या पायथ्याशी गाठलं.
ततः किंपुरुषावासं सिद्धचारणसेवितम्। ददृशुर्हृषरोमाणाः पर्वतं गन्धमादनम्
नंतर, त्यांच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले, कारण त्यांनी किम्पुरुषांचं निवासस्थान असलेला, सिद्ध आणि चारणांनी वावरलेला गंधमादन पर्वत पाहिला.
विद्याधरानुचरितं किन्नरीभिस्तथैव च। गजसङ्घसमावासं सिंहव्याघ्रगणायुतम्
त्या पर्वतावर विद्याधर, किन्नर आणि त्यांच्या पत्नींचा वावर होता, तसेच हत्तींच्या कळपांसह सिंह आणि वाघांच्या टोळ्या तिथे फिरत होत्या.
शरभोन्नादसंघुष्टं नानमृगनिषेवितम्
शरभांच्या डरकाळ्यांनी पर्वत दुमदुमत होता, आणि तिथे अनेक प्रकारची वन्य प्राणी वावरत होते.
ते गन्धमादनवनं तन्नन्दनवनोपमम्। मुदिताः पाण्डुतनया मनोनयननन्दनम्
पांडूचे पुत्र आनंदित होऊन गंधमादनाचं वनात गेले, ते नंदनवनासारखंच होतं — मन आणि डोळ्यांना अत्यंत आनंद देणारं.
विविशुः क्रमशो वीरा अरण्यं शुभकाननम्। द्रौपदीसहिता वीरास्तैश्च विप्रैर्महात्मभिः
ते वीर, द्रौपदी आणि त्या थोर ऋषींसह, हळूहळू त्या सुंदर आणि शुभ वनात शिरले.
शृण्वन्तः प्रीतिजननान्वल्गून्मन्दकलाञ्शुभान्। श्रोत्ररम्यान्सुमधुराञ्शब्दान्खगमुखेरितान्
त्यांच्या कानावर पक्ष्यांनी काढलेले गोड, मृदू आणि शुभ आवाज पडत होते, जे ऐकायला अत्यंत सुखद वाटत होते.
सर्वर्तुफलभाराञ्यान्सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलाम्। पश्यन्तः पादपांस्चापि फलभारावनामितान्
त्यांनी पाहिलं की, तिथल्या झाडांवर सर्व ऋतूंमध्ये फळांचा भार आहे, आणि सगळ्या ऋतूंमध्ये फुलांनी झाडं उजळून गेली आहेत, फळांच्या ओझ्याने त्यांच्या फांद्या खाली वाकल्या आहेत.
आम्रानाम्रातकान्फुल्लान्नारिकेलान्सतिन्दुकान्। मुञ्जातकांस्तथाञ्जीरान्दाडिमान्बीजपूरकान्
त्यांना आंबे, जंगली आंबे फुललेले, नारळ, तिंदूळ, मुंजाट, अंजीर, डाळिंब आणि बीजपूर अशी फळं दिसली.
पनसाँल्लिकुचान्मोचाः खर्जूरानम्लवेतसान्। परावतांस्तथा क्षौद्रानीपांश्चापि मनोरमान्
पणस, लिचू, केळी, खजूर, आमलवेतस, परावत फळं, मधाचे पोळे आणि रम्य निपा झाडंही त्यांनी पाहिली.
बेल्वान्कपित्थाञ्जम्बूश्च काश्मरीर्ब्रदरीस्तथा। पुक्षानुदुम्बरवटानश्वत्थान्क्षीरिकास्तथा
बेल, कवठ, जांभूळ, काश्मरी, ब्रदरी, पुक्क्ष, उंबर, वड, पिंपळ आणि दूधाळ झाडंही त्यांनी पाहिली.
मल्लातकानामलकीर्हरीतकबिभीतकान्। इङ्गुदान्करमर्दांश्च तिन्दुकांश् महाफलान्
मल्लातक, आवळा, हरडे, बेहडा, इंगळ, करमर्द, तिंदूळ आणि मोठ्या फळांची झाडं तिथे होती.