उक्तस्त्वेवं तया राजा यमाविदमथाब्रवीत्। गच्छाम सहितास्तूर्णं येन यातो वृकोदरः
ती असं म्हणताच, राजाने यमांना सांगितलं: 'चला, आपण सर्वजण लवकर जाऊ, जिथे वृकोदर गेला आहे.'
वहन्तु राक्षसा विप्रान्यथाश्रान्तान्यथाकृशान्। त्वमप्यमरसंकाश वह कृष्णां घटोत्कच
राक्षसांनी ब्राह्मणांना, ते थकले असोत किंवा दुर्बल असोत, उचलून घ्यावं; आणि तू, घटोत्कच, देवांसारखा सामर्थ्यशाली, कृष्णालाही घेऊन चल.'
व्यक्तं दूरमितो भीमः प्रविष्ट इतिमे मतिः। चिरं चतस्य कालोऽयं स च वायुसमो जवे
मला हे स्पष्ट दिसतंय की भीम इथून खूप दूर गेला आहे; बऱ्याच वेळ झाला, आणि तो वाऱ्यासारखा वेगवान आहे.
तरस्वी वैनतेयस्य सदृशो भुवि लङ्घने। उत्पतेदपिचाकाशं निपतेच्चयथेच्छकम्
तो पृथ्वीवर उडी मारण्यात गरुडासारखा चपळ आहे; तो हवेतही उडू शकतो आणि जिथे हवे तिथे उतरू शकतो.
तमन्वियाम भवतां प्रभावाद्रजनीचराः। पुरा स नापराध्नोति सिद्धानां ब्रह्मवादिनाम्
आपल्या सामर्थ्यामुळे, रात्रभर फिरणाऱ्यांनो, आपण त्याचा पाठलाग करूया, कारण तो सिद्ध आणि वेदज्ञ ब्राह्मणांना काही हानी पोहोचवू नये.
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वेहैडिम्बप्रमुखास्तदा। उद्देशज्ञाः कुबेरस्य नलिन्या भरतर्षभ
हे ऐकून, कुबेराच्या प्रदेशांची माहिती असलेल्या हिडिंबाच्या पुढाकाराने सगळ्यांनी 'तसेच करू' असे म्हटले, हे भरतश्रेष्ठ.
आदाय पाण्डवांश्चैव तांश्च विप्राननेकशः। लोमशेनैव सहिताः प्रययुः प्रीतमानसाः
पांडव आणि अनेक ब्राह्मण, तसेच लोमश यांच्यासह, आनंदाने निघाले.
ते सर्वे त्वरिता गत्वा ददृशुस्तत्र कानने। पद्मसौगन्धिकवतींनलिनीं सुमनोरमाम्
सर्वजण लवकरच तिथल्या जंगलात पोहोचले आणि सुगंधी कमळांनी भरलेली सुंदर सरोवर पाहिली.
तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम्। ददृशुर्निहतांश्चैव यक्षांश्च विपुलेक्षणान्
तेथे त्यांनी मोठ्या आत्म्याचा भीम त्या सरोवराच्या काठावर उभा असलेला पाहिला, आणि मोठ्या डोळ्यांचे मारलेले यक्षही पाहिले.
भिन्नकायाक्षिबाहूरुन्संचूर्णितशिरोधरान्। तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम्
त्यांच्या शरीराचे, डोळ्यांचे, हातांचे आणि मांड्यांचे तुकडे झालेले, डोकी आणि माने चुरडलेल्या; आणि तो मोठ्या आत्म्याचा भीम त्या सरोवराच्या काठावर उभा होता.
सक्रोधं स्तव्धनयनं संदष्टदशनच्छदम्। उद्यम्य च गदां दोर्भ्यां नदीतीरे व्यवस्थितम्
रागाने, डोळे स्थिर, दात घट्ट दाबलेले, दोन्ही हातांनी गदा उचलून, तो नदीच्या काठावर उभा होता.
प्रजासंक्षेपसमये दण्डहस्तमिवान्तकम्। तं दृष्ट्वा धर्मराजस्तु परिष्वज्याथ भारत
सर्व प्राण्यांचा विनाश करणाऱ्या काळासारखा, हातात दंड घेऊन उभा होता; त्याला पाहून धर्मराज युधिष्ठिराने त्याला मिठी मारली, हे भरत.
उवाच श्लक्ष्णया वाचा कौन्तेय किमिदं कृतम्। साहसं वत भद्रं ते देवानामपि चाप्रियम्। पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रियम्
तो त्याला शांतपणे म्हणाला, 'कुंतीपुत्र, हे तू काय केलंस? हे फार धाडसी कृत्य आहे, देवांनाही अप्रिय आहे. मला प्रिय असेल तर पुन्हा असं करू नकोस.'
अनुशिष्य तु कौन्तेयं पद्मानि परिगृह्य च। तस्यामेव नलिन्यां तु विजह्ररमरोपमाः
भीमाला समजावून सांगितल्यावर आणि कमळे गोळा केल्यावर, ते सर्व देवांसारखे त्या सरोवरात रमले.
एतस्मिन्नैव काले तु प्रगृहीतशिलायुधाः। प्रादुरासन्महाकायास्तस्योद्यानस्य रक्षिणः
त्याच वेळी, त्या उद्यानाचे मोठ्या शरीराचे, दगडांचे शस्त्र घेतलेले रक्षक तिथे प्रकट झाले.
ते दृष्ट्वाधर्मराजानं महर्षिं चापि लोमशम्। नकुलं सहदेवं च तथाऽन्यान्ब्राह्मणर्षभान्
त्यांनी धर्मराज युधिष्ठिर, महर्षी लोमश, नकुल, सहदेव आणि इतर श्रेष्ठ ब्राह्मणांना पाहिले.
विनयेन नताः सर्वेप्रणिपत्य च भारत। सान्त्विता धर्मराजेन प्रसेदुः क्षणदाचराः
सर्वांनी नम्रतेने वाकून, पृथ्वीवर डोकं टेकवलं; धर्मराज युधिष्ठिराने त्यांना धीर दिला, आणि रात्रभर फिरणारे प्रसन्न झाले.
विदिताश्चकुबेरस्य तत्रते कुरुपुङ्गवाः। ऊषुर्नातिचिरं कालं रममाणाः कुरूद्वहाः। प्रतीक्षमाणआ बीभत्सुं गन्धमादनसानुषु
कुबेराच्या सेवकांनी तिथे कुरू ओळखले; कुरूश्रेष्ठ फार काळ थांबले नाहीत, गंधमादनाच्या डोंगरावर अर्जुनाची वाट पाहत आनंद घेत होते.
तस्मिन्निवसमानोऽथ धर्मराजो युधिष्ठिरः। आमन्त्र्य सहितान्भ्रातृनित्युवाच सहद्विजान्
तेथे राहात असताना धर्मराज युधिष्ठिराने आपल्या भावांना आणि ब्राह्मणांना एकत्र बोलावून सांगितले.
दृष्टानि तीर्थान्यस्माभिः पुण्यानि च शिवानि च। मनसो ह्लादनीयानि वनानि च पृथक्पृथक्
आपण पवित्र आणि मंगल तीर्थस्थळे पाहिली, आणि वेगवेगळ्या सुंदर, मनाला आनंद देणाऱ्या जंगलांचाही अनुभव घेतला.
देवैः पूर्वं विचीर्णानि मुनिभिश्च महात्मभिः। यथाक्रममशेषेण द्विजैः संपूजितानि च
हे सर्व देवांनी आणि महान ऋषींनी पूर्वी तपासले होते, आणि द्विजांनी योग्य क्रमाने पूर्ण आदराने पूजले होते.
ऋषीणां पूर्वचरितं तपोधर्मविचेष्टितम्। राजर्षीणां च चरितं कथाश्च विविधाः शुभाः
ऋषींची प्राचीन कृत्ये, त्यांचे तप आणि धर्माचे आचरण, तसेच राजर्षींची चरित्रे आणि विविध शुभ कथा सांगितल्या जात.
शृण्वानास्तत्रतत्र स्म आश्रमेषु शिवेषु च। अभिषेकं द्विजैः सार्धं कृतवन्तो विशेषतः
ते पवित्र आश्रमांमध्ये इथे-तिथे ऐकत असत, आणि द्विजांसोबत विशेषतः अभिषेक करत असत.
अर्चिताः सततं देवाः पुष्पैरद्भिः सदा च वः। यथालब्धैर्मूलफलैः पितरश्चापि तर्पिताः
देवतांची नेहमी फुलांनी आणि पाण्याने पूजा केली जात असे, आणि तुम्हा सर्वांचीही मिळालेल्या मूळफळांनी सेवा केली जात असे, तसेच पितरांनाही तृप्त केले जात असे.
पर्वतेषु च रम्येषु सर्वेषु च सरस्सु च। उदधौ च महापुण्ये सूपस्पृष्टं महात्मभिः
सुंदर पर्वतांवर, सर्व सरोवरांमध्ये आणि पवित्र समुद्रातही त्या महान आत्म्यांनी उत्तम स्नान केले.
इला सरस्वती सिन्धुर्यमुना नर्मदा तथा। नानातीर्थेषु रम्येषु सूपस्पृष्टं सह द्विजैः
इला, सरस्वती, सिंधु, यमुना, नर्मदा आणि अनेक रम्य तीर्थांमध्ये त्यांनी द्विजांसोबत उत्तम स्नान केले.
गङ्गाद्वारमतिक्रम्य बहवः पर्वताः शुभाः। हिमवान्पर्वतश्चैव नानाद्विजगणायुतः
गंगाद्वार ओलांडून त्यांनी अनेक शुभ पर्वत पाहिले, त्यात हिमवान पर्वतही होता, जिथे विविध द्विजगण एकत्र होते.
विशाला बदरी दृष्टा नरनारायणाश्रमः। दिव्यपुष्करिणी दृष्टा सिद्धदेवर्षिपूजिता
विशाळा आणि बदरी हे ठिकाण पाहिले, तसेच नर-नारायणांचा आश्रम आणि सिद्ध व देवांनी पूजलेली दिव्य पुष्करिणीही पाहिली.
यथाक्रमविशेषेण सर्वाण्यायतनानि च। दर्शितानि द्विजेनद्रेण लोमशेन महात्मना
महात्मा लोमश या द्विजेंद्राने सर्व तीर्थस्थळे योग्य क्रमाने दाखवली.
इमं वैश्रवणावासं दुर्गमं गन्धमादनम्। कथं भीम गमिष्यामो मतिरत्र विधीयताम्
हे वैश्रवणाचे निवासस्थान, हा दुर्गम गंधमादन पर्वत आहे; भीम, आपण कसे पुढे जावे, याचा विचार येथे करावा.