[अन्ये च बहवो भीमा उत्पातास्तत्र जज्ञिरे ।।] तदद्भुतमभिप्रेक्ष्य धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः। उवाच वदतां श्रेष्ठः कोऽस्मानभिभविष्यति
[इतरही अनेक भयंकर अपशकुन तिथे घडले.] हे अद्भुत दृश्य पाहून, धर्मपुत्र युधिष्ठिराने, श्रेष्ठ वक्त्यांपैकी एक, विचारलं: 'आपल्यावर कोण मात करणार?'
सज्जीभवत भद्रं वः पाण्डवा युद्धदुर्मदाः। यथा रूपाणि पश्यामि सुव्यक्तो नः पराक्रमः
'पांडवांनो, युद्धात पराक्रमी असणाऱ्यांनो, सज्ज व्हा! तुम्हाला शुभ होवो! मी हे चिन्हं पाहतोय, आपला शौर्य स्पष्टपणे दाखवायला हवं.'
एवमुक्त्वा ततो राजा वीक्षांचक्रे समन्ततः। अपश्यमानो भीमं तु धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
असं सांगून राजा सर्वत्र पाहू लागला; पण धर्मपुत्र युधिष्ठिराला भीम कुठेच दिसला नाही.
ततः कृष्णां यमौ चापि समीपस्थानरिंदमः। पप्रच्छ भ्रातरं भीमं भीमकर्माणमाहवे
मग शत्रूंचा संहार करणाऱ्या राजाने, जवळ असलेल्या कृष्णा आणि दोन्ही यमांना विचारलं, 'भीम, जो भीषण कृत्य करणारा आहे, तो कुठे आहे?'
कच्चिन्न भीमः पाञ्चालि किंच कृत्यं चिकीर्षति। कृतवानपि वा वीर साहसं साहसप्रियः
'भीम द्रौपदीसोबत आहे का? तो काय करायला निघाला आहे? की तो धाडसी कामे आवडणारा वीर, आधीच काही साहस करून बसला आहे का?'
इमे ह्यकस्मादुत्पाता महासमरशंसिनः। दर्शयन्तो भयं तीव्रं प्रादुर्भूताः समन्ततः
'हे अचानक आलेले अपशकुन, सर्वत्र मोठ्या युद्धाची चाहूल देतात, आणि ती तीव्र भीती दाखवत आहेत.'
तं तथावादिनं कृष्णा प्रत्युवाच मनस्विनी। प्रिया प्रियं चिकीर्षन्ती महिषी चारुहासिनी
त्याचं असं बोलणं ऐकून, कृष्णा, बुद्धिमान आणि सुंदर हास्य असलेली, प्रियाला आनंद देण्याची इच्छा असलेली राणी, उत्तर देऊ लागली:
यत्तत्सौगन्धिकं राजन्नाहृतं मातरिश्वना। तन्मया भीमसेनस्य प्रीतयाऽद्योपपादितम्
'राजा, जो सुगंधी कमळ वायुदेवतेने आणला, तो आज मला भीमसेनाच्या प्रेमामुळे मिळाला आहे.'
अपि चोक्तो मया वीरो यदिपश्येर्बहून्यपि। तानि सर्वाणअयुपादाय शीघ्रमागम्यतामिति
'आणि मी त्या वीराला असंही सांगितलं होतं: जर तुला आणखी बरीच दिसली, तर ती सर्व पटकन घेऊन ये.'
स तु नूनं महाबाहुः प्रियार्थं मम पाण्डवः। प्रागुदीचीं दिशं राजंस्तान्याहर्तुमितो गतः
'नक्कीच, तो बलवान पांडव माझ्या आनंदासाठी, राजा, या ठिकाणाहून पूर्वोत्तर दिशेला ती कमळं आणायला गेला आहे.'
उक्तस्त्वेवं तया राजा यमाविदमथाब्रवीत्। गच्छाम सहितास्तूर्णं येन यातो वृकोदरः
ती असं म्हणताच, राजाने यमांना सांगितलं: 'चला, आपण सर्वजण लवकर जाऊ, जिथे वृकोदर गेला आहे.'
वहन्तु राक्षसा विप्रान्यथाश्रान्तान्यथाकृशान्। त्वमप्यमरसंकाश वह कृष्णां घटोत्कच
राक्षसांनी ब्राह्मणांना, ते थकले असोत किंवा दुर्बल असोत, उचलून घ्यावं; आणि तू, घटोत्कच, देवांसारखा सामर्थ्यशाली, कृष्णालाही घेऊन चल.'
व्यक्तं दूरमितो भीमः प्रविष्ट इतिमे मतिः। चिरं चतस्य कालोऽयं स च वायुसमो जवे
मला हे स्पष्ट दिसतंय की भीम इथून खूप दूर गेला आहे; बऱ्याच वेळ झाला, आणि तो वाऱ्यासारखा वेगवान आहे.
तरस्वी वैनतेयस्य सदृशो भुवि लङ्घने। उत्पतेदपिचाकाशं निपतेच्चयथेच्छकम्
तो पृथ्वीवर उडी मारण्यात गरुडासारखा चपळ आहे; तो हवेतही उडू शकतो आणि जिथे हवे तिथे उतरू शकतो.
तमन्वियाम भवतां प्रभावाद्रजनीचराः। पुरा स नापराध्नोति सिद्धानां ब्रह्मवादिनाम्
आपल्या सामर्थ्यामुळे, रात्रभर फिरणाऱ्यांनो, आपण त्याचा पाठलाग करूया, कारण तो सिद्ध आणि वेदज्ञ ब्राह्मणांना काही हानी पोहोचवू नये.
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वेहैडिम्बप्रमुखास्तदा। उद्देशज्ञाः कुबेरस्य नलिन्या भरतर्षभ
हे ऐकून, कुबेराच्या प्रदेशांची माहिती असलेल्या हिडिंबाच्या पुढाकाराने सगळ्यांनी 'तसेच करू' असे म्हटले, हे भरतश्रेष्ठ.
आदाय पाण्डवांश्चैव तांश्च विप्राननेकशः। लोमशेनैव सहिताः प्रययुः प्रीतमानसाः
पांडव आणि अनेक ब्राह्मण, तसेच लोमश यांच्यासह, आनंदाने निघाले.
ते सर्वे त्वरिता गत्वा ददृशुस्तत्र कानने। पद्मसौगन्धिकवतींनलिनीं सुमनोरमाम्
सर्वजण लवकरच तिथल्या जंगलात पोहोचले आणि सुगंधी कमळांनी भरलेली सुंदर सरोवर पाहिली.
तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम्। ददृशुर्निहतांश्चैव यक्षांश्च विपुलेक्षणान्
तेथे त्यांनी मोठ्या आत्म्याचा भीम त्या सरोवराच्या काठावर उभा असलेला पाहिला, आणि मोठ्या डोळ्यांचे मारलेले यक्षही पाहिले.
भिन्नकायाक्षिबाहूरुन्संचूर्णितशिरोधरान्। तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम्
त्यांच्या शरीराचे, डोळ्यांचे, हातांचे आणि मांड्यांचे तुकडे झालेले, डोकी आणि माने चुरडलेल्या; आणि तो मोठ्या आत्म्याचा भीम त्या सरोवराच्या काठावर उभा होता.
सक्रोधं स्तव्धनयनं संदष्टदशनच्छदम्। उद्यम्य च गदां दोर्भ्यां नदीतीरे व्यवस्थितम्
रागाने, डोळे स्थिर, दात घट्ट दाबलेले, दोन्ही हातांनी गदा उचलून, तो नदीच्या काठावर उभा होता.
प्रजासंक्षेपसमये दण्डहस्तमिवान्तकम्। तं दृष्ट्वा धर्मराजस्तु परिष्वज्याथ भारत
सर्व प्राण्यांचा विनाश करणाऱ्या काळासारखा, हातात दंड घेऊन उभा होता; त्याला पाहून धर्मराज युधिष्ठिराने त्याला मिठी मारली, हे भरत.
उवाच श्लक्ष्णया वाचा कौन्तेय किमिदं कृतम्। साहसं वत भद्रं ते देवानामपि चाप्रियम्। पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रियम्
तो त्याला शांतपणे म्हणाला, 'कुंतीपुत्र, हे तू काय केलंस? हे फार धाडसी कृत्य आहे, देवांनाही अप्रिय आहे. मला प्रिय असेल तर पुन्हा असं करू नकोस.'
अनुशिष्य तु कौन्तेयं पद्मानि परिगृह्य च। तस्यामेव नलिन्यां तु विजह्ररमरोपमाः
भीमाला समजावून सांगितल्यावर आणि कमळे गोळा केल्यावर, ते सर्व देवांसारखे त्या सरोवरात रमले.
एतस्मिन्नैव काले तु प्रगृहीतशिलायुधाः। प्रादुरासन्महाकायास्तस्योद्यानस्य रक्षिणः
त्याच वेळी, त्या उद्यानाचे मोठ्या शरीराचे, दगडांचे शस्त्र घेतलेले रक्षक तिथे प्रकट झाले.
ते दृष्ट्वाधर्मराजानं महर्षिं चापि लोमशम्। नकुलं सहदेवं च तथाऽन्यान्ब्राह्मणर्षभान्
त्यांनी धर्मराज युधिष्ठिर, महर्षी लोमश, नकुल, सहदेव आणि इतर श्रेष्ठ ब्राह्मणांना पाहिले.
विनयेन नताः सर्वेप्रणिपत्य च भारत। सान्त्विता धर्मराजेन प्रसेदुः क्षणदाचराः
सर्वांनी नम्रतेने वाकून, पृथ्वीवर डोकं टेकवलं; धर्मराज युधिष्ठिराने त्यांना धीर दिला, आणि रात्रभर फिरणारे प्रसन्न झाले.
विदिताश्चकुबेरस्य तत्रते कुरुपुङ्गवाः। ऊषुर्नातिचिरं कालं रममाणाः कुरूद्वहाः। प्रतीक्षमाणआ बीभत्सुं गन्धमादनसानुषु
कुबेराच्या सेवकांनी तिथे कुरू ओळखले; कुरूश्रेष्ठ फार काळ थांबले नाहीत, गंधमादनाच्या डोंगरावर अर्जुनाची वाट पाहत आनंद घेत होते.
तस्मिन्निवसमानोऽथ धर्मराजो युधिष्ठिरः। आमन्त्र्य सहितान्भ्रातृनित्युवाच सहद्विजान्
तेथे राहात असताना धर्मराज युधिष्ठिराने आपल्या भावांना आणि ब्राह्मणांना एकत्र बोलावून सांगितले.
दृष्टानि तीर्थान्यस्माभिः पुण्यानि च शिवानि च। मनसो ह्लादनीयानि वनानि च पृथक्पृथक्
आपण पवित्र आणि मंगल तीर्थस्थळे पाहिली, आणि वेगवेगळ्या सुंदर, मनाला आनंद देणाऱ्या जंगलांचाही अनुभव घेतला.