आक्रीडोऽयं कुबेरस्य दयितः पुरुषर्षभ। नेह शक्यं मनुष्येण विहर्तुं मर्त्यधर्मणा
हे पुरुषश्रेष्ठा, ही कुबेराची आवडती आनंदबाग आहे; माणसाला, जो मर्त्यधर्म पाळतो, येथे खेळता येत नाही.
देवर्षयस्तथा यक्षा देवाश्चात्र वृकोदर। आमन्त्र्य यक्षप्रवरं पिबन्ति च हरन्ति च
इथे, हे वृकोदर, देवर्षी, यक्ष आणि देव, यक्षराजाची परवानगी घेऊन, पिणे आणि हवे ते घेणे करतात.
गन्धर्वाप्सरसश्चैव विहरन्त्यत्र पाण्डव। `यक्षाधिपस्यानुमते कुबेरस् महात्मनः
आणि येथे, हे पांडवा, गंधर्व आणि अप्सरा देखील, यक्षांचा स्वामी आणि महात्मा कुबेर यांच्या संमतीने विहार करतात.
अन्यायेनेह यः कश्चिदवमन्य धनेश्वरम्। विहर्तुमिच्छेद्दुर्वृत्तः स विनश्येन्न संशयः
जो कोणी येथे अन्यायाने, धनाधिपतीचा अवमान करून, खेळण्याचा प्रयत्न करतो, तो दुष्ट नक्की नष्ट होईल—यात शंका नाही.
तमनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलादिह। धर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम्
त्यांचा मान न ठेवता, तू इथे जबरदस्तीने कमळे घ्यायची इच्छा करतोस; मग तू स्वतःला धर्मराजाचा भाऊ कसा म्हणतोस?
[आमन्त्र्य यक्षराजं वै ततः पिव हरस्व च। नातोऽन्यथा त्वया शक्यं किंचित्पुष्करमीक्षितुं
सर्वप्रथम यक्षराजाची परवानगी घे, मग हवे ते पिणे आणि घेणे कर; नाहीतर तुला इथे एकही कमळ पाहता येणार नाही.
राक्षसास्तं न पश्यामि धनेश्वरमिहान्तिके। दृष्ट्वाऽपिच महाराजं नाहं याचितुमुत्सहे
या राक्षसांमध्ये मला धनाचा स्वामी कुठेच दिसत नाही; आणि जरी तो महान राजा समोर आला असता, तरी मी त्याच्याकडे काही मागू शकत नाही.
न हि याचन्ति राजान एष धर्मः सनातनः। न चाहं हातुमिच्छामि क्षात्रधर्मं कथंचन
राजांकडून काही मागणे योग्य नाही—हा चिरंतन धर्म आहे; आणि मी कधीही क्षत्रियाचा धर्म सोडू इच्छित नाही.
इयं च नलिनी रम्या जाता पर्वतनिर्झरे। नेयं भवनमासाद्यकुबेरस्य महात्मनः
ही सुंदर कमळांची तळी पर्वताच्या झऱ्यातून निर्माण झाली आहे; हे कुबेर या महान आत्म्याचं घर नाही.
तुल्या हि सर्वभूतानामियं वैश्रवणस्य च। एवं गतेषु द्रव्येषु कः कं याचितुमर्हति
ही तळी सर्व जीवांसाठी आणि वैश्रवणासाठी सारखीच आहे; अशा प्रकारे हे धन सर्वांसाठी असताना, कोण कुणाकडे काही मागणार?
इत्युक्त्वा राक्षसान्सर्वान्भीमसेनो व्यगाहत। तां तु पुष्करिणीं वीरः प्रभिन्न इव कुञ्जरः
असं म्हणून भीमसेन त्या सर्व राक्षसांमध्ये जसा बलाढ्य हत्ती तुटून जातो तसा शिरला.
ततः स राक्षसैर्वाचा प्रतिषिद्धः प्रतापवान्। मा मैवमिति सक्रोधैर्भर्त्सयद्भिः समन्ततः
तेव्हा त्या बलवानाला राक्षसांनी सर्व बाजूंनी रागाने ओरडत, 'असं करू नको!' असं म्हणत थांबवण्याचा प्रयत्न केला.
कदर्थीकृत्यतु स तान्राक्षसान्भीमविक्रमः। व्यगाहत महातेजास्ते तं सर्वे न्यवारयन्
पण भीम, प्रचंड पराक्रमी, त्या राक्षसांची पर्वा न करता तळात उतरला; आणि ते सर्वजण त्याला थांबवू लागले.
गृह्णीत बध्नीत विकर्ततेमं पचाम खादाम च भीमसेनम्। क्रुद्धा ब्रुवन्तोऽभिययुर्द्रतं ते शस्त्राणि चोद्यम्य विवृत्तनेत्राः
'ह्याला पकडा, बांधा, तुकडे करा—आपण भीमसेनाला शिजवून खाऊ!' असं ते रागाने ओरडत, शस्त्र उगारून, मोठ्या डोळ्यांनी त्याच्यावर धावून गेले.
प्रगृह्यतानभ्यपतत्तरस्वी ततोऽब्रवीत्तिष्ठत तिष्ठतेति ।। ते तं तदा तोमरपट्टसाद्यै- र्व्याविद्धशस्त्रैः सहसा निपेतुः
त्यातल्या एकाने गदा पकडून वेगाने त्याच्यावर धाव घेतली आणि 'थांब! थांब!' असं ओरडला. मग अचानक त्यांनी भाल्यांनी, तलवारींनी आणि इतर शस्त्रांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
जिघांसवः क्रोधवशाः सुभीमा भीमं समन्तात्परिवव्रुरुग्राः। जिघांसवः क्रोधवशाः सुभीमा भीमं समन्तात्परिवब्रुरुग्राः
त्या भयंकर, रागाने पेटलेल्या राक्षसांनी भीमला चहुबाजूंनी वेढून घेतलं, त्याला मारण्याचा प्रयत्न केला.
वातेन कुन्त्यां बलवान्सुजातः शूरस्तरस्वी द्विषतां निहन्ता। सत्ये च धर्मे च रतः सदैव पराक्रमे शत्रुभिरप्रधृष्यः
कुंतीपासून वायूच्या कृपेने जन्मलेला, बलवान, धाडसी, शत्रूंचा संहार करणारा, नेहमी सत्य आणि धर्मात रमणारा, आणि युद्धात शत्रूंपासून जिंकता न येणारा.
तेषां स मार्गान्विविधान्महात्मा निहत्य शस्त्राणि च शास्त्रवाणाम्। यथा प्रवीरान्निजघान भीमः परश्शतान्पुष्करिणीसमीपे
त्या महान आत्म्याने त्यांच्या विविध हल्ल्यांना आणि शस्त्रधारी योद्ध्यांच्या शस्त्रांना परतवून लावले; जसा एखादा वीर शंभर शत्रूंना तळीच्या काठी मारतो, तसा भीमने त्यांचा पराभव केला.
ते तस्य वीर्यं च बलं च दृष्ट्वा विद्याबलंबाहुबलं तथैव। अशक्नुवन्तः सहितं समन्ता- द्द्रुतं प्रवीरा सहसा निवृत्ताः
त्याचं सामर्थ्य, बळ, शस्त्रविद्या आणि ज्ञान पाहून ते सर्व वीर मिळूनही त्याला थांबवू शकले नाहीत, आणि अचानक सर्वजण घाबरून पळून गेले.
विदीर्यमाणास्तत एव तूर्ण- माकाशमास्थाय विमूढसंज्ञाः। कैलासशृङ्गाण्यभिदुद्रुवुस्ते भीमार्दिताः क्रोधवशाः प्रभग्नाः
ते सर्व राक्षस भीमाने पराभूत होऊन, गोंधळलेले, पटकन आकाशात उडाले आणि कैलासाच्या शिखरांकडे पळाले.
स शक्रवद्दानवदैत्यसङ्घान् विक्रम्य जित्वा च रणेऽरिसङ्घान्। विगाह्यतां पुष्करीणीं जितारिः कामं स जग्राह ततोऽम्बुजानि
जसा इंद्र दानव आणि दैत्यांच्या सैन्याचा पराभव करतो, तसा शत्रूंचा पराभव करून, तो विजेता तळात उतरला आणि मनमुराद कमळं तोडू लागला.
ततः स पीत्वाऽमृतकल्पमम्भो भूयो बभूवोत्तमवीर्यतेजाः। उत्पाट्य जग्राह ततोऽम्बुजानि सौगन्धिकान्युत्तमगन्धवन्ति
मग त्या अमृतासारख्या पाण्याचा आस्वाद घेतल्यावर, तो आणखी तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान झाला; आणि तिथून सुगंधी, उत्तम सौगंधिक कमळं तोडली.
ततस्तु ते क्रोधवशाः समेत्य धनेश्वरं भीमबलप्रणुन्नाः। भीमस्य वीर्यं च बलं च संख्ये यथावदाचख्युरतीव दीनाः
मग भीमाच्या बळाने पछाडलेले, रागाने भरलेले ते राक्षस एकत्र येऊन धनाच्या स्वामीकडे गेले आणि युद्धात भीमाचं शौर्य आणि सामर्थ्य जसं घडलं तसं दुःखी होऊन सांगितलं.
तेषां वचस्तत्तु निशाम्य देवः प्रहस्य रक्षांसि ततोऽभ्युवाच। गृह्णातु भीमो जलजानि कामं कृष्णानिमित्तं विदितं ममैतत्
त्यांचं बोलणं ऐकून, तो देव हसला आणि राक्षसांना म्हणाला: 'भीमाला हवी तितकी कमळं घ्यायला द्या; हे सर्व कृष्णेसाठी आहे, हे मला माहीत आहे.'
ततोऽभ्यनुज्ञाय धनेश्वरं ते जग्मुः कुरूणां प्रवरं विरोषाः। भीमं च तस्यां ददृशुर्नलिन्यां यथोपजोषं विहरन्तमेकम्
धनसंपत्तीच्या अधिपतीला परवानगी घेऊन, त्या कुरुकुळातील शूरवीरांनी तिथून प्रस्थान केलं. त्या कमळाच्या सरोवरात त्यांनी भीमाला एकट्याला मनसोक्तपणे विहार करताना पाहिलं.
ततस्तानि महार्हाणि दिव्यानि भरतर्षभ। बहूनि बहुरूपाणि विरजांसि समाददे
मग, भरतवंशातील श्रेष्ठा, त्याने अनेक प्रकारची, अनमोल आणि दिव्य अशी, निरागस कमळं गोळा केली.
ततो वायुर्महाञ्शीघ्रो नीचैः शर्करकर्षणः। प्रादुरासीद्वरस्पर्शः संग्राममभिचोदयन्
तेव्हा एक मोठा आणि वेगवान वारा, खालून गोट्या ओढत, अद्भुत स्पर्श असलेला, युद्धाला प्रवृत्त करणारा, अचानक उठला.
पपात महती चोल्का सनिर्घाता महाभया। निष्प्रभश्चाभवत्सूर्यंश्छन्नरश्मिस्तमोवृतः
एक मोठी आणि भयंकर उल्का, गडगडाटासह, भीती निर्माण करत खाली पडली; सूर्याचा तेज कमी झालं, त्याच्या किरणांवर अंधार पसरला.
निर्घातश्चाभवद्भीमो भीमे विक्रममास्थिते। चचाल पृथिवी चापि पांसुवर्षं पपात च
भीमाने धाडसाने उभं राहताच प्रचंड गडगडाट झाला; पृथ्वी हलली आणि धुळीचा पाऊस पडू लागला.
सलोहिता दिशश्चासन्खरवाचो मृगद्विजाः। तमोवृतमभूत्सर्वं न प्राज्ञायत किंचन
दिशा रक्तवर्णी झाल्या, प्राणी आणि पक्षी कर्कश आवाजात ओरडू लागले; सर्वत्र अंधार पसरला आणि काहीच दिसेना.